یکی از هر 3 نوشته منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی اطلاعات نادرست دارد

بر اساس تحلیلی تازه، یکی از هر سه نوشته در پرطرفدارترین صفحه‌های خبری و شبکه‌های اجتماعی اطلاعات نادرست دارد و در میان آن‌ها نوشته‌هایی با توان آسیب جدی به بیماران نیز هست.

از میان 200 مطلب خبری پرطرفدار درباره سرطان پروستات، ریه، پستان و کولورکتال (برای هر یک 50 نوشته)، حدود یک‌سوم (%32,5) اطلاعات نادرست داشتند. همچنین %76,9 این نوشته‌های دارای اطلاعات نادرست، حاوی اطلاعات زیان‌بار بودند.

پژوهشگران حاضر در این تحلیل «اینترنت از منابع اصلی اطلاعات نادرست سلامت است. این موضوع به‌ویژه درباره شبکه‌های اجتماعی صادق است که در آن‌ها اطلاعات نادرست سریع‌تر و گسترده‌تر از اطلاعات تأییدشده پخش می‌شود.» چنین توضیح دادند.

Skyler Johnson از مؤسسه سرطان Huntsman دانشگاه Utah آمریکا، محل انجام مطالعه، «باید مستقیماً به این مشکلات بپردازیم» می‌گوید.

«ما جامعه پزشکی نمی‌توانیم مشکل اطلاعات نادرست سرطان در شبکه‌های اجتماعی را نادیده بگیریم یا از بیماران بخواهیم آن را نادیده بگیرند. باید با بیماران همدلی کنیم و هنگام روبه‌رو شدن با چنین اطلاعاتی کمکشان کنیم. هدف من کمک به پاسخ پرسش‌های آنان و ارائه اطلاعات درست است تا بیماران سرطان بهترین فرصت را برای رسیدن به بهترین نتیجه داشته باشند.»

شبکه‌های اجتماعی: محبوبیت و جست‌وجوی معجزه به‌جای درستی

در 22 ژوئیه، مجله Journal of the National Cancer Institute این مطالعه را به‌صورت آنلاین منتشر کرد؛ مطالعه مقاله‌های منتشرشده میان 2018-2019 در Facebook، Reddit، Twitter و Pinterest را مرور کرد. محبوبیت مقاله بر اساس بازخورد خوانندگان، مانند رأی مثبت، نظر، واکنش و بازنشر سنجیده شد.

Johnson به‌عنوان نمونه اطلاعات نادرست، مقاله‌ای با عنوان «مادر 44 ساله ادعا می‌کند روغن CBD (کانابینوایدول، حشیش) سرطان پستان او را در 5 ماه درمان کرده است» معرفی کرد. نویسنده، مقاله منتشرشده در فوریه 2018 در truetheory.com را «نظر شخصی» نامیده بود. همچنین در پایان نوشته، پیوند مقاله دیگری از همان نویسنده در روزنامه Daily Mail آمده بود.

نظرها و ادعاهای چنین مقاله‌هایی می‌توانند بسیار اثرگذار باشند. پس از 20 سال کار به‌عنوان انکولوژیست، متأسفانه دیگر تعجبی ندارد که بیماری توصیه‌های درمانی را نپذیرد و به‌جای آن درمان «جایگزین» برگزیند. «دام» دیگر برای بیماران و نزدیکانشان جست‌وجوی معجزه است. همان‌طور که دیده می‌شود شمار کسانی که می‌خواهند از این جست‌وجو سود ببرند کم نیست.

• موضوع مرتبط: داشتن هوش و پول شاید برای یافتن راه درست درمان سرطان کافی نباشد!

Brian Southwell از دانشگاه Duke که درباره بیماران و اطلاعات نادرست پژوهش می‌کند، می‌گوید گاهی اطلاعات نادرست جنجالی نیست، اما باز هم با عبارت‌پردازی و ارائه زیرکانه اثر می‌گذارد. «این خودِ دروغ نیست که جذابیتی جادویی دارد؛ در واقع شیوه معمول چارچوب‌بندی اطلاعات نادرست می‌تواند آن را جذاب کند.» Southwell پیشنهاد می‌کند پزشکان در مقابله با اطلاعات نادرست پزشکی پیش‌قدم باشند.

Southwell در مقاله‌ای تازه در مجله سلامت عمومی آمریکا «به‌جای انتظار برای اینکه بیماران بی‌پرسش نگرانی‌هایشان را بگویند، کارکنان سلامت باید درباره اطلاعات نادرست احتمالی با آنان صحبت کنند» می‌گوید. خلاصه اینکه پیشنهاد می‌کند از بیماران بپرسیم درباره درمان‌های سرطان چه می‌دانند. «بیماران عموماً نمی‌دانند اطلاعات نادرستی که می‌بینند نادرست است. برخورد با بیماران با مهربانی و همدلی، گام نخست خوبی است.»

جزئیات مطالعه

در مطالعه Johnson و همکاران، برای هر یک از چهار سرطان، دو عضو پنل شبکه جامع ملی سرطان به‌عنوان متخصص محتوا انتخاب شدند. وظیفه آنان بررسی ادعاهای پزشکی اصلی هر مقاله بود. سپس متخصصان مجموعه‌ای از درجه‌بندی‌ها را تکمیل کردند تا میزان اطلاعات نادرست و آسیب بالقوه هر مقاله مشخص شود.

از 200 مقاله، %41.5 از رسانه‌های خبری غیرسنتی (صرفاً دیجیتال)، %37.5 از رسانه‌های خبری سنتی (نسخه آنلاین رسانه‌های چاپی و/یا پخش)، %17 از مجلات پزشکی، %3 از سایت‌های تأمین مالی جمعی و %1 از وبلاگ‌های شخصی بودند.

در بررسی این متخصصان، نتیجه گرفته شد که حدود یک‌سوم مقاله‌ها اطلاعات نادرست داشتند. اطلاعات نادرست شامل موارد گمراه‌کننده (عنوانی که متن یا آمار/داده‌ها از آن پشتیبانی نمی‌کند و نتیجه را نیز تأیید نمی‌کند؛ %28.8)، قدرت شواهدِ نادرست توصیف‌شده (شواهد قوی یا برعکس ضعیف نشان داده شده‌اند؛ %27.7) و درمان‌های اثبات‌نشده (بررسی‌نشده یا با شواهد ناکافی؛ %26,7) تعریف شد.

متأسفانه شمار تعامل با مقاله‌های دارای اطلاعات نادرست بیشتر از مقاله‌های درست بود. برای نمونه، میانه شمار تعامل‌هایی مانند پسندیدن در Twitter به‌ترتیب 2300 و 1600 بود. در مجموع، از 200 مقاله %30,5 اطلاعات زیان‌بار داشتند.

در این مطالعه، اطلاعات زیان‌بار این‌گونه تعریف شد:

• آسیب ناشی از اتلاف وقت (ممکن است در وضعیتی درمان‌پذیر به تأخیر یا دریافت نکردن کمک پزشکی بینجامد؛ %31,0)
• آسیب اقتصادی (هزینه درمان یا سفر برای دسترسی به آن؛ %27,7)
• آسیب ناشی از یک اقدام (اثرهای سمی بالقوه آزمایش/درمان پیشنهادی؛ %17.0)
• تداخل‌های زیان‌بار (تداخل‌های پزشکی شناخته‌شده/ناشناخته با درمان‌های نوین که می‌توانند به بقا بینجامند؛ %16.2)

یکی از محدودیت‌های مطالعه این است که فقط پرطرفدارترین مقاله‌های انگلیسی‌زبان درباره سرطان را شامل می‌شود. بااین‌حال روشن نشان می‌دهد هر اطلاعاتی در اینترنت درست نیست؛ حتی ممکن است یک‌سوم نادرست باشد و به‌ویژه باید به خبرهای جنجالی توجه کرد. بسیار مهم است به یاد داشته باشیم انسان‌ها یکسان نیستند و درمان ممکن است در هر فرد متفاوت باشد. ارزیابی شخصی پزشک و منابع معتبر، از اطلاعات عمومی درست‌تر است.