UV სხივებისა და კიბოს კავშირი

კანის კიბო კიბოს ყველაზე ხშირი სახეობაა. იგი 2 ჯგუფად განიხილება: მელანომა და არამელანომური კანის კიბოები. მელანომა კანის კიბოს იშვიათი ფორმაა (დაახლოებით %5), თუმცა ერთ-ერთი ყველაზე აგრესიული მიმდინარეობა ახასიათებს და განსაკუთრებით ბოლო წლებში მისი გავრცელება მატულობს.

კარგი ამბავია, რომ ამ კიბოს თავიდან ასაცილებლად ზომების მიღება ან ადრეული დიაგნოზით ეფექტიანი მკურნალობა შესაძლებელია. კანის კიბოების უმეტესობა UV სხივების ჭარბი ზემოქმედებით ვითარდება. მათი მთავარი წყარო მზეა, თუმცა ხელოვნურმა წყაროებმაც, მაგალითად სოლარიუმმა, შეიძლება კანის კიბო გამოიწვიოს. მზის სრულად თავიდან აცილება არ გჭირდებათ. შენობაში დარჩენა და უმოძრაო ცხოვრება გონივრული არ იქნება, რადგან ყოველდღიური ფიზიკური აქტივობა ჯანსაღი ცხოვრებისთვის მნიშვნელოვანია. თუმცა ჭარბი მზე საზიანოა. გარკვეული ნაბიჯებით UV სხივების ზემოქმედება შეგიძლიათ შეზღუდოთ.

ჩრდილში ყოფნით UV ზემოქმედებას შეზღუდავთ. სხეულის შეძლებისდაგვარად დამფარავი ტანსაცმელიც ჭარბ ზემოქმედებას აგაცილებთ. თუ გარეთ გასვლა 11:00-16:00 საათებში გიწევთ, როცა სხივები უფრო პირდაპირ ეცემა, ქუდი და UV-სგან დამცავი სათვალე უნდა ატაროთ. ასე თავისა და თვალების გარშემო მგრძნობიარე არეს დაიცავთ. სეზონის მიუხედავად, მზიან ამინდში ღია უბნებზე (სახე, ხელები, ფეხები და სხვ.) +30 UV დამცავი ფაქტორის მქონე კრემის წასმა კანის კიბოს პრევენციის კიდევ ერთი ზომაა.

ბევრს სჯერა, რომ სოლარიუმის UV სხივები უვნებელია. ეს მცდარია. ულტრაიისფერი ნათურები UVA და UVB სხივებს გამოსცემს. ორივე კანს ხანგრძლივად აზიანებს და კანის კიბოს განვითარებას უწყობს ხელს. განსაკუთრებით 30 წლამდე სოლარიუმის გამოყენების დაწყება მელანომის მომატებულ რისკს უკავშირდება. დერმატოლოგებისა და ჯანდაცვის ორგანიზაციების უმეტესობა სოლარიუმსა და ულტრაიისფერ ნათურებს არ გირჩევთ. რუჯის ეფექტის მისაღებად თვითგამრუჯავი ლოსიონის უსაფრთხო გამოყენება შეგიძლიათ.

კანის კიბო ბავშვებშიც ყურადღებას საჭიროებს. მზის მავნე ულტრაიისფერი სხივებისგან დასაცავად, რომლებიც კანის კიბოს განვითარების %90-ში მონაწილეობს, მარტივი ზომები საკმარისია. ბავშვებს განსაკუთრებული ყურადღება სჭირდებათ. ზღვისპირას ან გარეთ თამაშში დიდი დროის გამტარებლებს დამწვრობის მეტი ალბათობა აქვთ და მოახლოებულ საფრთხეს ვერ აცნობიერებენ. მშობლებმა და მომვლელებმა გარეთ გასვლისას სხეულის დამფარავი ტანსაცმელი, ქუდი და მზის კრემი ჩვევად უნდა აქციონ. როცა ბავშვები გაიზრდებიან, მზის მავნე სხივების შესახებ აუხსენით. თუ ბავშვი ადვილად იწვება, მეტი სიფრთხილე, დამფარავი ტანსაცმელი, სულ მცირე +30 ფაქტორიანი კრემი და მზეზე ხანგრძლივად არყოფნაა საჭირო, განსაკუთრებით 10:00-16:00 საათებში, როცა სხივები პირდაპირ ეცემა. UV-სგან დამცავი სათვალე თვალებსა და მათ გარშემო მგრძნობიარე კანს დაიცავს. ამასთან, 6 თვემდე ჩვილები პირდაპირ მზეს არ უნდა მოექცნენ; მათ დამცავი ქუდი და ტანსაცმელი უნდა ეცვათ, მზეზე მოხვედრილ უბნებზე კი კრემი უნდა წაესვათ.