Prostat Kanserinde Cerrahi mi, Radyoterapi mi? Tartışma Bitiyor mu?
📌 Yüksek Riskli Prostat Kanserinde Cerrahi mi Radyoterapi mi?
Yüksek riskli prostat kanserinde en iyi tedavi yaklaşımının ne olduğu, bir onkolog olarak meslek hayatımda en sık karşılaştığım ve halen üzerinde en çok kafa yorulan sorulardan biri. Bu belirsizlik hem doktorlar hem de hastalar için karar sürecini zorlaştırıyor. Benim yaklaşımım, bu gibi kafa karıştırıcı konuları bilimsel veriler ışığında ama anlaşılır bir dille aktarmak. Bugün sizlerle paylaşacağım çalışma, bu tartışmaya yeni bir boyut katıyor.
European Urology Oncology dergisinde 19 Temmuz 2025’te yayımlanan bu çalışma, mevcut kılavuzların radikal prostatektomi (cerrahi) ile radyoterapi + androjen baskılama tedavisini (ADT) eşdeğer seçenekler olarak sunmasına rağmen, hangi yaklaşımın daha avantajlı olduğuna dair güçlü kanıtların eksikliğini hedef alıyor. Araştırmacılar, iki büyük faz 3 randomize çalışmanın (NRG/RTOG 0521 ve CALGB 90203) hasta verilerini bir araya getirerek bir havuz analizi (pooled analysis) yaptılar.
Sonuçlar, şimdiye kadar elde edilen en güçlü kanıtlardan biri olarak, yüksek riskli prostat kanserinde radyoterapi temelli yaklaşımların hastalık kontrolünde cerrahiye kıyasla avantaj sağlayabileceğini gösteriyor.
Radyoterapi Uzak Metastazları Azaltmada Neden Öne Çıkıyor?
Bu analiz, toplamda 1290 hastanın verilerini değerlendirdi. Hastaların bir kısmı uzun süreli ADT ile birlikte radyoterapi alırken, diğer kısmı radikal prostatektomi sonrası kişiselleştirilmiş adjuvan tedavi görmüştü.
- Uzak metastaz riskinde %32 azalma: 8 yıl sonunda radyoterapi + ADT grubunda uzak metastaz oranı %15, cerrahi grubunda ise %22 bulundu.
- Biyokimyasal nüks oranı daha düşük: Radyoterapi grubunda %32, cerrahi grubunda ise %68. Bu, neredeyse iki kat fark anlamına geliyor.
Bu bulgular, radyoterapinin hastalık kontrolünde önemli bir üstünlük sağlayabileceğini ortaya koyuyor. Ancak tartışma burada bitmiyor.
⚖️ Tartışma Neden Bitmedi?
Çalışma metastaz ve nüks açısından belirgin farklar ortaya koysa da, uzak metastaz geliştikten sonraki ölüm riskinde iki grup arasında fark saptanmadı. Yani uzun dönem sağkalım, iki yaklaşımda da benzer. Bu nedenle, “en iyi” tedaviyi kesin olarak belirlemek için halen yeni verilere ihtiyaç var.
👥 Tedavi Seçiminde Bireyselleştirme ve Multidisipliner Yaklaşım
Bu noktada bir kez daha hatırlatmak gerekiyor: Onkolojide karar sadece istatistiklere bakılarak verilmez. Tedavi seçimi, hastanın bütününü kapsayan bir değerlendirme gerektirir. Bu nedenle ben, tüm yüksek riskli hastalarımın hem ürolojik onkolog hem de radyasyon onkoloğu tarafından görülmesini özellikle öneriyorum.
- Yaş ve sağlık durumu: 75 yaşındaki agresif tümörlü bir hasta için cerrahi çok ağır olabilirken, 65 yaşındaki sağlıklı bir erkek için hâlâ ilk seçenek olabilir.
- Tedavi deneyimi: Cerrahi sonrası idrar kaçırma ve cinsel fonksiyon bozukluğu gibi yan etkiler, radyoterapiye kıyasla daha sık görülebiliyor. Bu, birçok hasta için karar aşamasında kritik rol oynuyor.
🔮 Önümüzdeki Dönemde Neler Bekleniyor?
Bu analiz, radyoterapiye güçlü bir avantaj sağlasa da cerrahinin yeri hâlen tartışmasız. Gelecekte, radyoterapi ve cerrahiyi doğrudan karşılaştıran SPCG-15 gibi devam eden randomize çalışmalar bu sorunun cevabını daha net ortaya koyacak. O zamana kadar, biz klinisyenlerin görevi hastalarımıza dürüst, şeffaf ve bireyselleştirilmiş bir yol haritası sunmak.
Son söz: Onkolojide en doğru karar, yalnızca istatistiklere değil; hastanın yaşı, tümör biyolojisi, eşlik eden hastalıkları ve yaşam beklentilerine dayalı multidisipliner bir değerlendirmeye dayanır. Kanserle mücadele bir sprint değil, uzun bir maratondur ve her adım dikkatle planlanmalıdır.
Roy S, Sun Y, Eastham JA, Gleave M, Wallis CJD, Beltran HA, Kishan AU, Jia AY, Zaorsky NG, Nagar H, Garcia JA, Small EJ, Nguyen P, Attard G, McKay RR, Sartor O, Berlin A, Rosenthal SA, Halabi S, Vince R Jr, Ponsky L, Morgan SC, Hannan R, Raben A, Roach M 3rd, Michalski JM, Morris MJ, Sandler HM, Spratt DE. Radiotherapy- Versus Surgery-based Treatment Strategy in High-risk Prostate Cancer. Eur Urol Oncol. 2025 Jul 18:S2588-9311(25)00187-7. doi: 10.1016/j.euo.2025.06.009. Epub ahead of print. PMID: 40683825.
