Tucatinib (Tukysa) Nedir? FDA Onayı, Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Durumu
Bu Makalede
Tukysa (Tucatinib) Nedir?
Etken maddesi tucatinib olan Tukysa, ileri evre veya metastatik HER2 pozitif kanserlerde hücrelerin kontrolsüz çoğalmasını engellemek için geliştirilmiş, ağız yoluyla (oral) alınan hedefe yönelik bir akıllı kanser ilacıdır. Küçük moleküllü bir tirozin kinaz inhibitörü (TKI) olan Tukysa, beyin metastazı olan hastaları da kapsayan randomize bir faz III çalışmada beyin içi (intrakraniyal) etkinlik göstermiş bir tedavi seçeneğidir.[2]
Tukysa Fiyat Bilgisi
Ekim 2026 itibarıyla Tukysa'nın Türkiye'deki eczane satış fiyatları şöyledir:
- Tukysa 150 mg 84 Film Kaplı Tablet: 148.266,67 TL
- Tukysa 50 mg 88 Film Kaplı Tablet: 51.872,07 TL
Reçete türü: Kısıtlı beyaz reçete.
*İlaç fiyatları Sağlık Bakanlığı fiyat kararnamelerine ve avro değeri güncellemelerine bağlı olarak dönemsel olarak değişebilir.
İlaç Künyesi ve Resmi Endikasyonlar
- Türkiye İlk Ruhsat Tarihi: 24.12.2025
- FDA İlk Onay Tarihi: 17 Nisan 2020[1]
- Avrupa Birliği (EMA) Onay Tarihi: 11 Şubat 2021[5]
- Geliştirici / Ruhsat Sahibi: Seagen Inc. tarafından geliştirildi; Seagen 2023'te Pfizer bünyesine katıldı. Türkiye'de Pfizer PFE İlaçları A.Ş. tarafından piyasaya sunulmaktadır.
- Sınıfı / Kategori: Antineoplastik ajan, küçük molekül tirozin kinaz inhibitörü (TKI)
- FDA Onaylı Endikasyonlar (ABD):[1]
- HER2 Pozitif İleri Evre / Metastatik Meme Kanseri: Metastatik evrede daha önce en az bir anti-HER2 tabanlı tedavi almış, beyin metastazı olan veya olmayan erişkin hastalarda trastuzumab ve kapesitabin ile birlikte kullanılır.
- HER2 Pozitif Metastatik Kolorektal Kanser (hızlandırılmış onay): Floropirimidin, oksaliplatin ve irinotekan bazlı kemoterapiler sonrasında ilerleyen, RAS yabanıl tip (wild-type) ve HER2 pozitif, ameliyat edilemeyen veya metastatik kolorektal kanserde trastuzumab ile birlikte kullanılır.
- Avrupa Birliği (EMA) Endikasyonu: Yalnızca meme kanseri. HER2 pozitif lokal ileri veya metastatik meme kanserinde, daha önce en az iki anti-HER2 tedavi rejimi almış erişkin hastalarda trastuzumab ve kapesitabin ile birlikte kullanılır. Kolorektal kanser AB'de onaylı bir endikasyon değildir.[5]
Etki Mekanizması Nasıldır?
Tucatinib, tümör hücresinin yüzeyindeki HER2 (insan epidermal büyüme faktörü reseptörü 2) proteininin hücre içi kısmında bulunan tirozin kinaz bölgesini seçici olarak hedef alır. Bu bölgeye bağlanarak reseptörün fosforillenmesini (aktifleşmesini) ve aşağı yöndeki büyüme sinyallerini engeller.
Tukysa'yı diğer HER2 TKI'larından ayıran özellikler:
- HER2'ye yüksek seçicilik: Tucatinib, EGFR'yi (HER1) belirgin biçimde baskılamadan HER2'yi hedefler. Lapatinib ve neratinib gibi EGFR'yi de inhibe eden TKI'larda sık görülen EGFR kaynaklı döküntü ve ishalin, bu seçicilik nedeniyle daha az belirgin olması beklenir. Ancak bu ilaçları doğrudan karşılaştıran randomize bir çalışma yoktur. Tucatinib kombinasyonunda da ishal sık görülen bir yan etkidir (aşağıya bakınız).
- Santral sinir sistemi etkinliği: HER2CLIMB çalışmasının beyin metastazlı hastalarında beyin içi ilerleme riskini ve ölüm riskini anlamlı olarak azaltmıştır.[3]
📜 Onay Kronolojisi ve Dönüm Noktaları
- Haziran 2017: FDA, beyine metastaz yapmış meme kanseri tedavisi için tucatinib'e "Yetim İlaç" (Orphan Drug) statüsü verdi.
- 2017 (üçüncü çeyrek): HER2 pozitif kolorektal kanser tedavisi için de "Yetim İlaç" statüsü verildi.
- Aralık 2019: Dönüm noktası niteliğindeki HER2CLIMB çalışmasının sonuçları New England Journal of Medicine'da yayımlandı.[2]
- 17 Nisan 2020: FDA, HER2CLIMB verilerine dayanarak HER2 pozitif ileri evre veya metastatik meme kanserinde trastuzumab ve kapesitabin ile kombinasyonu onayladı.[1]
- 11 Şubat 2021: Avrupa Komisyonu meme kanseri endikasyonu için pazarlama izni verdi.[5]
- 19 Ocak 2023: MOUNTAINEER çalışmasına dayanarak, daha önce tedavi edilmiş RAS yabanıl tip, HER2 pozitif metastatik kolorektal kanserde trastuzumab ile birlikte hızlandırılmış FDA onayı alındı. Onayın kalıcılaşması, devam eden faz III MOUNTAINEER-03 çalışmasının sonuçlarına bağlıdır.[1][7]
- Aralık 2025: Birinci basamak idame tedavisini değerlendiren faz III HER2CLIMB-05 çalışmasının sonuçları San Antonio Meme Kanseri Sempozyumu'nda sunuldu.[6]
- 24 Aralık 2025: Türkiye'de ruhsat alındı.
🔍 Klinik Önemi ve Yeni Gelişmeler
HER2CLIMB (pivotal faz III çalışma): Daha önce trastuzumab, pertuzumab ve T-DM1 almış 612 hastada tucatinib eklenmesi, trastuzumab ve kapesitabin tedavisine göre medyan ilerlemesiz sağkalımı 5,6 aydan 7,8 aya (HR 0,54) ve medyan genel sağkalımı 17,4 aydan 21,9 aya (HR 0,66) çıkardı.[2]
Beyin metastazı olan hastalar: HER2 pozitif metastatik meme kanserinde hastaların önemli bir kısmında hastalık sürecinde beyin metastazı gelişir. HER2CLIMB'deki beyin metastazlı hastalarda tucatinib kombinasyonu:[3]
- Beyin içi ilerleme veya ölüm riskini %68 azalttı (HR 0,32),
- Ölüm riskini %42 azalttı (HR 0,58; medyan genel sağkalım 18,1 aya karşı 12,0 ay),
- Ölçülebilir beyin lezyonu olan hastalarda beyin içi yanıt oranını %20,0'dan %47,3'e çıkardı.
HER2CLIMB-05 (birinci basamak idame, faz III): İndüksiyon tedavisi sonrasında hastalığı ilerlemeyen 654 hastada, trastuzumab ve pertuzumab idame tedavisine tucatinib eklenmesi medyan ilerlemesiz sağkalımı 16,3 aydan 24,9 aya uzattı (HR 0,641; p<0,0001). Genel sağkalım verisi henüz olgunlaşmamıştır.[6]
Not: HER2CLIMB-05 bir klinik çalışma verisidir. Birinci basamak idame kullanımı, yukarıda sıralanan onaylı endikasyonlar arasında yer almamaktadır.
Aşağıdaki infografikte Tukysa'nın etki mekanizması ve hücre içi sinyal yolakları üzerindeki etkisi görülebilir:
Türkiye Ruhsatı ve SGK Geri Ödeme Durumu
Ruhsat Durumu: Tukysa (tucatinib), 24.12.2025 tarihinde Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından ruhsatlandırılmıştır. Böylece yurt dışından ilaç temin sürecine gerek kalmadan Türkiye'deki eczaneler üzerinden tedarik edilebilmektedir.
SGK Geri Ödemesi: TİTCK ruhsatı ve SGK geri ödemesi birbirinden bağımsız süreçlerdir. Bir ilacın ruhsat alması, SGK tarafından otomatik olarak ödeneceği anlamına gelmez. Geri ödeme kapsamı ve koşulları, Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ile SGK'nın geri ödeme listesine göre belirlenir.
Doz Aralığı ve Uygulama Şekli
Tukysa ağızdan alınan film kaplı tabletler halindedir. Hekim aksini belirtmedikçe tedavi şu kurallara göre yürütülür:[1][5]
- Standart doz: Günde iki kez 300 mg (sabah 2, akşam 2 adet 150 mg tablet), yani toplam 600 mg/gün.
- Doz azaltma basamakları: Yan etkiler nedeniyle doz sırasıyla günde iki kez 250 mg, 200 mg ve 150 mg'a düşürülebilir. Ara dozlar için 50 mg'lık tabletler kullanılır.
- Kullanım şekli: Her gün aynı saatlerde, yaklaşık 12 saat arayla, aç veya tok karnına alınabilir.
- Tabletler ezilmemeli, çiğnenmemeli ve bölünmemeli; bütün olarak yutulmalıdır.
- Unutulan veya kusulan doz: Ek ya da telafi dozu alınmamalıdır. Bir sonraki doz, planlanan zamanında alınarak tedaviye devam edilir.
Tukysa'ya Karşı Direnç Nasıl Gelişir?
Hedefe yönelik tedavilerde tümör hücreleri zamanla ilacın etkisini aşan mekanizmalar geliştirebilir. Aşağıdaki mekanizmalar HER2 hedefli tedavilere karşı direnç için büyük ölçüde laboratuvar (preklinik) çalışmalarında tanımlanmıştır. Tucatinib'e özgü klinik direnç verisi henüz sınırlıdır.
- Alternatif yolak aktivasyonu: HER2 baskılansa bile hücrenin PI3K/AKT/mTOR veya MAPK/ERK gibi paralel sinyal yollarını devreye sokması.
- HER2 geninde yeni mutasyonlar: HER2 kinaz bölgesinde ortaya çıkan nokta mutasyonlarının ilacın reseptöre bağlanmasını zayıflatması.
- Diğer HER ailesi reseptörleri üzerinden sinyal: HER3 veya EGFR (HER1) ifadesinin artmasıyla büyüme sinyalinin alternatif reseptör eşleşmeleri üzerinden sürmesi.
İlaç Etkileşimleri ve İzleme Parametreleri
- CYP2C8 etkileşimleri (kritik): Tucatinib karaciğerde ağırlıklı olarak CYP2C8 enzimiyle metabolize edilir. Güçlü CYP2C8 inhibitörleri (örneğin kolesterol ilacı gemfibrozil) tucatinib'in kan düzeyini yükselterek toksisite riskini artırır ve birlikte kullanılmamalıdır. Güçlü CYP3A veya orta güçte CYP2C8 indükleyicileri (örneğin rifampisin) ise ilacın kan düzeyini ve etkinliğini azaltır.[5]
- Tucatinib'in diğer ilaçlara etkisi: Tucatinib güçlü bir CYP3A inhibitörüdür. CYP3A ile metabolize edilen ve dar terapötik aralığa sahip ilaçların (örneğin midazolam) kan düzeyini artırabilir. P-glikoprotein substratlarının (örneğin digoksin) düzeyini de yükseltebilir. Bu ilaçlarla birlikte kullanımda doz ayarı ve yakın izlem gerekir.[5]
- Karaciğer toksisitesi takibi: ALT, AST ve total bilirubin düzeyleri tedavi başlangıcında ve ardından üç haftada bir (ya da klinik gereksinime göre) izlenmelidir. Değerlerdeki artışa göre doz ara verilebilir, azaltılabilir veya tedavi kesilebilir.[5]
- Serum kreatinin artışı: Tucatinib, böbrek fonksiyonunu bozmadan, kreatininin böbrek tübüllerinden atılımını engelleyerek serum kreatinin düzeyini yükseltebilir (ortalama yaklaşık %30). Bu nedenle böbrek fonksiyonunu değerlendirirken başka göstergeler de dikkate alınmalıdır.[1][5]
- Gebelik ve korunma: Hayvan çalışmalarında embriyo-fetal ölüm ve malformasyonlara yol açmıştır. Doğurganlık çağındaki kadın hastalar ve doğurganlık çağında partneri olan erkek hastalar, tedavi süresince ve son dozdan sonra en az 1 hafta boyunca etkili bir korunma yöntemi kullanmalıdır.[5]
En Sık Görülen Yan Etkiler ve Toksisite Profili
HER2CLIMB çalışmasında tucatinib, trastuzumab ve kapesitabin kombinasyonunu alan hastalarda görülen başlıca yan etkiler aşağıdadır. Parantez içinde plasebo, trastuzumab ve kapesitabin alan karşılaştırma kolundaki oranlar verilmiştir.[1]
- İshal: %81 (%53); derece 3: %12
- El-ayak sendromu: %63 (%53)
- Bulantı: %58 (%44)
- Karaciğer toksisitesi: %42 (%24)
- Kusma: %36 (%25)
- Ağız içi yaralar (stomatit): %32 (%21)
- İştah azalması: %25 (%20)
- Kansızlık (anemi): %21 (%13)
- Döküntü: %20 (%15)
- Serum kreatinin artışı: %14 (%1,5)
Laboratuvar değerlerinde ALT artışı hastaların %46'sında (derece ≥3: %8), AST artışı %43'ünde (derece ≥3: %6) görülmüştür.[1] El-ayak sendromunun önemli bir kısmı kombinasyondaki kapesitabinden kaynaklanır; plasebo kolunda da %53 oranında görülmesi bunu gösterir.
Kolorektal kanserde trastuzumab ile birlikte kullanıldığında (MOUNTAINEER) en sık yan etkiler ishal (%64), yorgunluk (%44), döküntü (%37) ve bulantı (%35) olmuştur.[1] MOUNTAINEER'in final analizinde doğrulanmış objektif yanıt oranı %39,3, medyan yanıt süresi 15,2 ay ve medyan genel sağkalım 23,9 ay olarak raporlanmıştır.[4]
Önemli Hekim Notu: Kapesitabine bağlı el-ayak sendromu veya tucatinib kaynaklı ishal gelişen hastalarda, belirtiler derece 3-4 düzeyine ulaşmadan destek tedavisine erken başlanmalı ve gerekirse onkoloji hekimi tarafından doz azaltımı planlanmalıdır.
Kaynaklar
- TUKYSA (tucatinib) Prescribing Information (ABD). Pfizer/Seagen. Adverse Reactions, Dosage and Administration bölümleri.
- Murthy RK, Loi S, Okines A, et al. Tucatinib, trastuzumab, and capecitabine for HER2-positive metastatic breast cancer. N Engl J Med. 2020;382(7):597–609. doi:10.1056/NEJMoa1914609
- Lin NU, Borges V, Anders C, et al. Intracranial efficacy and survival with tucatinib plus trastuzumab and capecitabine for previously treated HER2-positive breast cancer with brain metastases in the HER2CLIMB trial. J Clin Oncol. 2020;38(23):2610–2619. doi:10.1200/JCO.20.00775
- Strickler JH, et al. MOUNTAINEER final analysis: tucatinib plus trastuzumab in HER2-positive, RAS wild-type metastatic colorectal cancer. Nature Communications. 2026.
- Avrupa İlaç Ajansı (EMA). Tukysa – EPAR ve Kısa Ürün Bilgisi (SmPC). Pfizer Europe MA EEIG.
- HER2CLIMB-05: A phase III study of tucatinib versus placebo in combination with trastuzumab and pertuzumab as first-line maintenance therapy for HER2+ metastatic breast cancer. J Clin Oncol. Çevrimiçi yayın 10 Aralık 2025 (San Antonio Meme Kanseri Sempozyumu 2025).
- ClinicalTrials.gov. MOUNTAINEER-03: Tucatinib, trastuzumab ve mFOLFOX6'nın birinci basamak HER2+ metastatik kolorektal kanserde standart tedaviyle karşılaştırılması. NCT05253651.
Bu yazı size yardımcı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardımcı olur.
Okuyucu Yorumları
Yorumunuzu Paylaşın
Adınız ve yorumunuz yalnız yönetici onayından sonra yayımlanır. E-posta adresiniz hiçbir zaman ziyaretçilere gösterilmez.
İlk yorumu siz yazın.