Afatinib (Giotrif) Nedir? FDA Onayı, Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Durumu
Akciğer Kanserinde Kalıcı Blokaj: Afatinib
Metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) tedavisinde kullanılan Afatinib (Giotrif®), özellikle EGFR mutasyonu pozitif hastalarda reseptörleri geri dönüşümsüz olarak bloke ederek tümör büyümesini durduran güçlü bir hedefe yönelik ajandır.
İlaç Künyesi
- Ticari Adı: Giotrif®
- Etken Madde: Afatinib
- Sınıfı: Sinyal İletim İnhibitörü, Pan-ErbB (EGFR/HER) İnhibitörü
- Uygulama Şekli: Oral (Tablet)
- Üretici: Boehringer Ingelheim
- Ruhsat: Türkiye’de ruhsatlıdır. İlk ruhsat tarihi: 31.10.2016
- Ödeme: SGK geri ödeme listesinde yer almaktadır.
-
Terapötik Endikasyonlar
Afatinib; küçük hücreli dışı lokal ileri veya metastatik akciğer kanserinin tedavisinde birinci basamak ve bir basamak kemoterapi sonu progresyon gösteren hastalardan ikinci basamak tedavisinde Epidermal Growth Factor Reseptörü ( EGFR) gen ekson 19 delesyonu ve/veya ekson 21 (L858R) mutasyonu, akredite bir laboratuvarda gösterilmiş olguların tedavisinde progresyona kadar kullanımı endikedir(Bu grup hastalar daha önce bu hedeflere yönelik tirozin kinaz inhibitörleri (TKİ) kullanmamış olmalıdırlar).
- Mart 2026 Fiyat: 20/30/40 mg 1 kutu için 49.615,18 TL'dir.
Onaylı Olduğu Endikasyonlar
- Metastatik KHDAK: EGFR ekzon 19 delesyonu veya ekzon 21 (L858R) mutasyonları olan hastalarda birinci basamak tedavi.
- Nadir EGFR Mutasyonları: S768I, L861Q ve G719X mutasyonlarına sahip hastalar.
- Skuamöz Hücreli KHDAK: Platin bazlı kemoterapi sonrası ilerleme gösteren metastatik vakalar.
FDA Onay Tarihçesi
EGFR ekzon 19 delesyonu veya ekzon 21 mutasyonlu metastatik KHDAK için birinci basamak onayı alındı.
Kemoterapi sonrası ilerleyen skuamöz hücreli akciğer kanseri hastaları için genişletilmiş onay.
S768I, L861Q ve G719X gibi nadir görülen mutasyonları kapsayan onay.
Afatinib Nedir ve Moleküler Etki Mekanizması
Afatinib, ErbB reseptör ailesini (EGFR, HER2, HER4) hedef alan irreversibl (geri dönüşümsüz) bir tirozin kinaz inhibitörüdür. Diğer TKİ'lerden farkı, hedefine kovalent bağlanarak sinyal iletimini kalıcı olarak kapatmasıdır.
🔬 Moleküler Düzeyde Çalışma Prensibi
- 1. Geri Dönüşümsüz Blokaj:
Afatinib, reseptörlerin tirozin kinaz bölgesine kovalent bağlarla tutunur. Bu bağ kopmaz, yani hücre yeni reseptör sentezleyene kadar sinyal iletimi durur. - 2. Pan-ErbB İnhibisyonu:
Sadece EGFR'yi (ErbB1) değil, aynı zamanda HER2 (ErbB2) ve HER4'ü de bloke ederek sinyal yollarının yedeklenmesini (kaçış mekanizmaları) engeller. - 3. Mutasyon Spesifik Etki:
Kanser hücrelerinde kontrolsüz çoğalmaya neden olan mutasyonlu reseptörleri (Ekzon 19, 21 ve bazı nadir mutasyonlar) yüksek afinite ile hedefler. - 4. Sinyal Yollarının Kesilmesi:
Hücre içindeki RAS-RAF-MEK-ERK ve PI3K-AKT-mTOR gibi hayati büyüme ve hayatta kalma yollarını en üst noktadan durdurur.
Kullanım Şekli ve Dozaj
Afatinib günlük oral tablet formunda kullanılır.
- Önerilen Doz: Günde 1 kez 40 mg.
- Açlık Kuralı: Yemekten en az 1 saat önce veya 3 saat sonra alınmalıdır (Besinler emilimi etkiler).
- Doz Ayarı: Yan etki yönetimi için doktor kontrolünde doz 30 mg veya 20 mg'a düşürülebilir.
Direnç Mekanizmaları
Tedavi sırasında kanser hücreleri hayatta kalmak için yeni stratejiler geliştirebilir:
| Mekanizma | Açıklama |
|---|---|
| ErbB Mutasyonları | Reseptör yapısındaki değişimler ilacın bağlanmasını fiziksel olarak engeller. |
| Genetik Mutasyonlar | KRAS ve BRAF mutasyonları ilacın etkinliğini zayıflatabilir. |
| Alternatif Yollar | Hücrenin c-Met veya mTORC1 gibi farklı sinyal yollarını aktive etmesi. |
Yan Etkiler ve Yönetimi
Afatinib tedavisi sırasında en sık karşılaşılan yan etkiler EGFR inhibisyonuna bağlı doku etkileridir:
- Diyare (İshal): En sık yan etkidir (%85-95). Loperamid gibi ilaçlarla erken müdahale önemlidir.
- Cilt Reaksiyonları: Akne benzeri döküntü (%90), kaşıntı ve kuruluk. Güneşten korunma ve topikal antibiyotikler önerilir.
- Mukozit: Ağız içi yaralar ve tahriş (%5-10).
- Tırnak Değişiklikleri: Paronişi (tırnak yatağı iltihabı) (%15-25).
- Nadir Ama Ciddi: İnterstisyel akciğer hastalığı (%1.5) ve Karaciğer toksisitesi.
Özel Durumlar ve Uyarılar
- Beslenme Etkileşimleri: Greyfurt, pomelo, Sevilla portakalı ve yıldız meyvesi tüketiminden kaçınılmalıdır (İlaç seviyesini artırabilir).
- Gebelik (Kategori D): Gebelik ve emzirme döneminde kullanılmamalıdır. Etkili doğum kontrolü şarttır.
- Göz Sağlığı: Kontakt lens kullananlar keratit riski açısından izlenmelidir.
- Atılım: Büyük oranda (%85) dışkı yoluyla atılır; böbrek yetmezliği olanlarda doz ayarı genellikle gerekmez.
Farmakokinetik Özet
- Biyoyararlanım: Yaklaşık %92.
- Yarı Ömür: Yaklaşık 37 saat.
- Metabolizma: Karaciğerde CYP3A4 enzimlerince gerçekleşir. CYP indükleyiciler (Rifampin vb.) veya inhibitörler (Eritromisin vb.) ile etkileşime girebilir.
KHDAK
