Ağciyər xərçənginin erkən diaqnozu üçün skrininq tövsiyələri yeniləndi: 2 mühüm dəyişiklik!

Siqaret çəkən, lakin əlamət və şikayəti olmayan şəxslər üçün ağciyər xərçəngi skrininqi tövsiyələrini7 iyul 2020-ci ildə ABŞ Profilaktik Xidmətlər İşçi Qrupu (USPSTF) yenilədi.

USPSTF sübutlara əsaslanaraq siqaret anamnezinə görə ağciyər xərçəngi riski yüksək olan 50-80 yaşlı şəxslərin ağciyərlərinin aşağı dozalı kompüter tomoqrafiyası (DDBT) ilə illik skrininqini tövsiyə edir. Bu tövsiyə USPSTF tərəfindən “B” sinfi sübut kimi müəyyən edilib və hamıya tətbiqi tövsiyə olunub.

Qeyd: A sinfi sübut: xalis faydanın əhəmiyyətli olduğuna yüksək əminlik; B sinfi: xalis faydanın orta olduğuna yüksək əminlik; C sinfi: xalis faydanın kiçik olması; D sinfi: xalis faydanın qəti olmaması və ya zərərin faydanı üstələməsi; I sinfi: fayda və ya zərər üçün yetərli sübutun olmaması elmi sübut təsnifatının dərəcələridir.

Siqaret çəkmək bütün ağciyər xərçənglərinin təxminən %90-nın səbəbidir (“siqaretdən başqa ağciyər xərçəngi səbəbləri” üçün baxın). Ağciyər xərçəngi uzun illər siqaret çəkmiş şəxslərdə hər hansı xərçəng əlaməti vermədən inkişaf edə bilər. Yaxud öskürək, təngnəfəslik və qanlı bəlğəm kimi şikayətlərdən sonra aşkarlandıqda da xəstəlik irəli mərhələdə ola bilər. Buna görə USPSTF ömür boyu ən azı 20 paket-il siqaret çəkmiş və hələ çəkən; yaxud 20 paket-il çəkmiş, lakin son 15 ildə siqareti buraxmış şəxsləri “yüksək riskli” hesab edir.

Qeyd: Bir paket-ilbir il ərzində gündə orta hesabla 20 siqaret (və ya bir paket) çəkməyə bərabər müəyyən edilir. Məsələn, 20 il gündə 1 paket siqaret çəkmək 20 paket-il hesablanır, 10 il gündə 2 paket çəkmək də 20 paket-il sayılır.

Ağciyər xərçəngi skrininqində mühüm 2 dəyişiklik

USPSTF bu yenilənmiş tövsiyə layihəsində ağciyər xərçəngi skrininqindən keçəcək şəxslərin sayını təxminən ikiqat artıracaq iki dəyişiklik edib:

1. Skrininqə 55 əvəzinə 50 yaşda başlamağı tövsiyə edir.
2. Ağciyər xərçəngi üçün “yüksək riskli” kimi müəyyən edilmiş 30 illik siqaret çəkmə tarixçəsini 20 ilə endirib.

Yeni sübutlar daha gənc və daha yüngül siqaret anamnezi olanlarda skrininqə başlamağın həqiqi faydalarını sübut edir. Daha çox həyat xilas edə, eyni zamanda insanların daha uzun sağlam qalmasına kömək edə bilərik.

Nəticə olaraqsiqaret və ya tütün istifadəsi ağciyər xərçəngi ilə yanaşı böyrək, sidik kisəsi kimi bir çox xərçəngin də ən çox rast gəlinən səbəblərindəndir. Siqaret həm də infarktın və erkən ölümün mühüm səbəbləridir. Skrininq testləri xərçəngdə erkən diaqnozla həyat xilas edə bilər. Lakin siqaret və tütündən heç istifadə etməmək, istifadə edilirsə ən qısa zamanda buraxmaq sağlamlığımız üçün ən düzgünüdür.

*

*

*

*

- Siqareti necə buraxa bilərəm?