ALK-müsbət və erkən mərhələli ağciyər xərçəngində alektinib FDA təsdiqi aldı

18 aprel 2024-cü ildə FDA (ABŞ Qida və Dərman İdarəsi) ALK-müsbət qeyri-kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi (QKHAX) olan xəstələrdə əməliyyatdan sonra adyuvant müalicə üçün alektinibi (Alecensa, Genentech, Inc.) təsdiqlədi.

Ağciyər xərçəngi hər il 2,5 milyon yeni diaqnozla dünyada ən çox rast gəlinən və ən çox ölümə səbəb olan xərçəng olaraq qalır. Bununla yanaşı, artıq dəqiq bilirik ki, ağciyər xərçəngi tək bir xəstəlik deyil və müalicələri bir-birindən fərqlənə bilən müxtəlif bioloji alt tiplərə ayrılır. Bu alt tiplərdən biri olan ALK-müsbət qeyri-kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi (QKHAX) anaplastik limfoma kinaz (ALK) geninin yenidən düzülməsi ilə səciyyələnir. ALK-müsbətlik bütün QKHAX xəstələrinin təxminən 5%-ini təşkil edir və adətən daha gənc, siqaret çəkməyən xəstələrdə müşahidə olunur.

Erkən mərhələli ALK-müsbət QKHAX müalicə strategiyaları baxımından xüsusilə əhəmiyyətlidir, çünki bu mərhələdə xəstəliyi əməliyyatla tam çıxarmaq mümkündür. Lakin əməliyyatdan sonra xəstəliyin təkrarlanma riski qalır. Bu da adyuvant müalicələrin — xəstəliyin yenidən yaranmasının qarşısını almaq məqsədilə verilən əlavə müalicələrin — əhəmiyyətini artırır.

Ənənəvi olaraq, bu mərhələdəki xəstələr üçün standart adyuvant müalicə platin əsaslı kimyaterapiyadır. Lakin ALK-hədəfli müalicələrin indiyədək əsasən irəliləmiş mərhələlərdə (xüsusilə 4-cü mərhələdə) istifadə edildiyi məlumdur. İrəliləmiş mərhələlər üçün aparılan klinik tədqiqatlar nəticəsində ALK-hədəfli ağıllı dərmanlar FDA tərəfindən yalnız bu mərhələlərdəki ALK-müsbət QKHAX xəstələri üçün təsdiqlənib. İrəliləmiş xərçəngin müalicəsində yeni dərmanın effektiv olub-olmadığını göstərmək daha asandır, çünki sağqalım nəticələri daha qısa müddətdə əldə olunur. Lakin erkən mərhələli ağciyər xərçənginə dair tədqiqatlar, məsələn, 10 aprel 2024-cü ildə NEJM jurnalında dərc olunmuş ALINA tədqiqatı kimi araşdırmalar, hədəfə yönəlmiş dərmanların təsirini qiymətləndirmək üçün daha uzunmüddətli nəticələr tələb edir. Bu tədqiqatlar ALK inhibitorlarının — məsələn, alektinib kimi molekulların — erkən mərhələli QKHAX-də effektiv ola və kimyaterapiyadan daha yaxşı nəticələr verə biləcəyini göstərib. Bu nəticələr ALK-hədəfli müalicələrin erkən mərhələli ağciyər xərçənginin idarə edilməsində inqilab yarada biləcəyini düşündürür.

ALINA klinik tədqiqatı

Aşağıda erkən mərhələli ALK-müsbət QKHAX xəstələrinin iştirak etdiyi, qlobal miqyasda aparılmış 3-cü faza, açıq etiketli, randomizə olunmuş ALINA klinik tədqiqatının dizaynını görə bilərsiniz:

• İştirakçılar: Tədqiqata ALK-müsbət QKHAX-si əməliyyatla tam çıxarılmış xəstələr daxil edilib. Bu xəstələr IB (şişlər ≥4 cm), II və ya IIIA mərhələlərində olublar.

• Müalicə qolları: Xəstələr 1:1 nisbətində iki fərqli müalicə qoluna randomizə ediliblər:

  • Oral alektinib: Xəstələr 24 ay ərzində gündə iki dəfə 600 mg oral alektinib alıblar.

  • Venadaxili platin əsaslı kimyaterapiya: Xəstələr 21 günlük dörd sikl (yəni 3 ay) ərzində venadaxili platin əsaslı kimyaterapiya alıblar.

• Əsas sonlanma nöqtəsi: Tədqiqatın əsas sonlanma nöqtəsi II və ya IIIA mərhələli xəstələr arasında iyerarxik qaydada test edilən xəstəliksiz sağqalım olub. Sonra bu nəticələr bütün xəstə qrupu üçün də qiymətləndirilib.

• Digər sonlanma nöqtələri:

  • Mərkəzi sinir sistemində (MSS) xəstəliksiz sağqalım: Bu sonlanma nöqtəsi xəstələrin MSS-də xəstəlik təkrarlanmadan nə qədər yaşadıqlarını ölçüb.

  • Ümumi sağqalım: Xəstələrin ümumilikdə nə qədər yaşadıqları izlənib.

  • Təhlükəsizlik: Müalicələrin təhlükəsizlik profili və mümkün əlavə təsirləri ətraflı araşdırılıb.

Nəticələr

• İştirakçı sayı və qruplar:

  • Ümumilikdə 257 xəstə tədqiqata daxil edilib.
  • Bu xəstələrdən 130-u alektinib, 127-si isə kimyaterapiya qrupuna randomizə edilib.

• Nəticələr – 2 illik izləmə:

  • II və ya IIIA mərhələli QKHAX xəstələrində 2 ilin sonunda:
    • Alektinib qrupunda xəstəliksiz sağ qalanların nisbəti 93,8%,
    • Kimyaterapiya qrupunda isə bu göstərici 63% olub.
  • Bütün iştirakçılar nəzərə alındıqda:
    • Alektinib qrupunda 93,6%,
    • Kimyaterapiya qrupunda 63,7%.

• Statistik qiymətləndirmə:

  • Xəstəliyin residivi və ya ölüm üçün təhlükə nisbəti (hazard ratio):
    • II və ya IIIA mərhələlər üçün 0,24 (95% etibar intervalı [CI], 0,13 - 0,45; P<0,001)
    • Bütün xəstə qrupu üçün 0,24 (95% CI, 0,13 - 0,43; P<0,001).
  • Yəni ALK-müsbət erkən mərhələli ağciyər xərçəngində əməliyyatdan sonra alektinib istifadəsi kimyaterapiya ilə müqayisədə xəstəliyin residivi və ölüm riskini 76% azaldıb.

• Mərkəzi sinir sistemi (MSS) üzrə sağqalım:

  • Alektinib kimyaterapiya ilə müqayisədə MSS-də xəstəliksiz sağqalımda klinik baxımdan əhəmiyyətli fayda verib.
  • MSS-də xəstəlik residivi və ya ölüm riskini 78% azaldıb (təhlükə nisbəti 0,22; 95% CI, 0,08 - 0,58).

• Ümumi sağqalım və təhlükəsizlik:

  • Ümumi sağqalım məlumatları hələ yetişməmişdi.
  • Tədqiqat ərzində gözlənilməz təhlükəsizlik tapıntıları qeydə alınmayıb.

Yekun olaraq, ALK-müsbət xəstələrin ALK inhibitorları ilə müalicəsi yüksək xəstəliksiz sağqalım göstəriciləri təmin edir və mərkəzi sinir sistemi daxil olmaqla ümumi sağqalım müddətlərini uzatmaq potensialına malikdir. Buna görə ALK-hədəfli müalicələrin erkən mərhələli ağciyər xərçənginin idarə edilməsində yeni standart kimi qəbul olunması üçün güclü elmi zəmin yaranır. Bu tədqiqatlar xəstəliyin təkrarlanmasının qarşısını almaq və xəstələrin həyat keyfiyyətini artırmaq baxımından ümidverici nəticələr təqdim edir.