Aşağı dozalı kolxisinlə ürək damarlarındakı təhlükəli pləklər sabitləşir

Bu tədqiqat nə üçün vacibdir?

Xroniki koronar arteriya xəstəliyi olan insanlarda infarkta səbəb olan ən böyük risklərdən biri “plək rupturası”, yəni damar daxilindəki pləklərin cırılmasıdır. Son illərdə statinlərin yalnız xolesterini azaltmadığı, həm də pləkləri kalsifikasiya edərək daha sabit hala gətirdiyi göstərilmişdi. Bəs eyni təsiri iltihabəleyhinə dərman olan kolxisin də göstərə bilərmi?

Bu sual yalnız nəzəri deyil, həm də praktik əhəmiyyət daşıyır. Çünki ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) 2023-cü ildə kolxisini (0,5 mg/gün dozada, Lodoco markası ilə), aterosklerotik ürək-damar xəstəliyi olan yetkinlərdə infarkt, insult, revaskulyarizasiya və ürək-damar səbəbli ölüm riskini azaltmaq məqsədilə təsdiqlədi.

Lakin FDA-nın bu təsdiqi kolxisinin necə qoruyucu təsir göstərdiyinə dair mexanistik izah vermirdi. Məhz buna görə 19 may 2025-ci ildə Heart jurnalında dərc olunan və burada nəzərdən keçirdiyimiz yeni tədqiqat böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu tədqiqat kolxisinin həqiqətən pləklərin sabitliyini artırıb-artırmadığını — xüsusilə kalsifikasiya səviyyəsi və iltihab göstəriciləri əsasında — qiymətləndirməyə çalışır. Yəni kolxisin müalicəsinin FDA təsdiqi ilə əldə etdiyi klinik uğurların əsasında duran bioloji mexanizmlərə aydınlıq gətirməyi hədəfləyir.

🧪 Tədqiqatın xülasəsi: LoDoCo2 alt təhlili

🔍 Məqsəd:

Kolxisin müalicəsinin koronar damarların ətrafındakı piy toxumasında iltihabı azaldıb-azaltmadığını və plək quruluşunun sabitliyini artırıb-artırmadığını qiymətləndirmək.

👥 İştirakçılar:

• Ümumilikdə 151 pasiyent (orta yaş: 64,4 il, 14% qadın)
• Bütün pasiyentlərə əvvəllər koronar stent qoyulmuşdu və onlar yüksək dozalı statin (atorvastatin 40–80 mg), antiaqreqant/antikoaqulyant müalicəsi alırdılar.
• Onlar təsadüfi qaydada iki qrupa ayrıldılar:
  • Kolxisin qrupu: 0,5 mg/gün (79 pasiyent)
  • Plasebo qrupu: (72 pasiyent)

🕒 İzləmə müddəti:

Median 28 ay

🛠 İstifadə olunan üsul:

• Müalicənin sonunda bütün pasiyentlərə koronar KT angioqrafiyası aparıldı.
• Müayinədə həm perikardial piy toxumasının iltihabı həm də plək quruluşu qiymətləndirildi.

📊 Əsas nəticələr: Kolxisin pləklərin sabitliyini artırır

🔹 İltihab baxımından:

• Perikardial piy toxumasının attenuasiyası (iltihab göstəricisi) kolxisin və plasebo qrupları arasında əhəmiyyətli fərq göstərmədi.

🔹 Plək quruluşu baxımından:

Kolxisin qrupunda plasebo ilə müqayisədə:

🔹 Aşağı attenuasiyalı pləklər (riskli plək növü):

• Aşağı dozalı statin qəbul edən pasiyentlərdə kolxisin müalicəsi bu pləklərin yükünü əhəmiyyətli dərəcədə azaltdı.
• Bu təsir yüksək dozalı statin qəbul edənlərdə müşahidə olunmadı.
• Qarşılıqlı təsir üçün P = 0,037

LoDoCo2 alt tədqiqatında pasiyentlərin demək olar ki, hamısı atorvastatin 40–80 mg kimi yüksək dozalı statin qəbul edirdi. Lakin bəzi alt qruplarda atorvastatin 10–20 mg kimi aşağı doza qəbul edənlər də var idi. Tədqiqat kolxisinin təsirinin bu aşağı doza qrupunda daha aydın olduğunu göstərmişdir.

Qarşılıqlı təsir üçün P = 0,037, bu fərqin statistik baxımdan əhəmiyyətli olduğunu göstərir; yəni kolxisinin pləklərə təsiri statinin dozasından asılı olaraq dəyişə bilər.

🔬 Bu nə deməkdir?

Kolxisin iltihabı yatırmasa da:

• Pləklərin daha sıx kalsifikasiya olunmasını təmin edir,
• Bu isə ruptura riskinin azalması və damar quruluşunun daha sabit olması deməkdir.

Xüsusilə yüksək dozalı statin qəbul etməyən insanlarda kolxisin bu təsiri ilə əlavə qoruyucu müalicə rolunu oynaya bilər.

🧩 Klinik praktikada nə dəyişir?

• Aşağı dozalı kolxisin yalnız podaqra kimi revmatoloji xəstəliklərdə deyil, xroniki ürək xəstəliyi olan insanlarda da ikincili profilaktika məqsədilə nəzərdən keçirilə bilər.
• Lakin bu tədqiqat kəsiyinə dizayna malik olduğu üçün səbəb-nəticə əlaqəsi dəqiq müəyyən edilməmişdir.
• Buna baxmayaraq, LoDoCo2 əsas tədqiqatının müsbət nəticələri ilə birlikdə nəzərdən keçirildikdə kolxisinin pləklərin sabitləşməsinə töhfə verdiyinə dair güclü dəlillər təqdim edir.