Autopsiya 1761 – Xəstəlikləri ruhani deyil, üzvi səbəblərlə əlaqələndirmək

Napoleon Bonaparte həkiminə, “Ölümümdən sonra autopsiya aparmağınızı arzulayıram,” dedi və əlavə etdi: “Oğluma ətraflı hesabat hazırlayın. Əziyyət çəkməsinin qarşısını almaq üçün hansı çarələrdən və ya həyat tərzindən istifadə edə biləcəyini ona bildirin. Bu çox əhəmiyyətlidir, çünki atam mənimkinə bənzər simptomlarla (əlamətlərlə) öldü.” Napoleon qusma və qızdırma yaşayırdı və onun autopsiyası mədə xərçəngini ortaya çıxardı.

Autopsiya adətən ölüm səbəbini müəyyən etmək üçün meyitin diqqətlə araşdırılmasını əhatə edən tibbi praktikadır. Avropada insan disseksiyasına icazə verən ən qədim və məşhur qanunlardan biri 1240-da Müqəddəs Roma İmperiyasının imperatoru II Frederick tərəfindən təsdiqləndi. İtalyan anatomist Giovanni Morgagni, simptomları üzvi dəyişikliklərlə əlaqələndirən autopsiyaları ilə tanındı və 1761-də dərc olunan “De Sedibus Et Causis Morborum Per Anatomen Indagatis”də (Anatomiyanın araşdırdığı xəstəliklərin yerləri və səbəbləri) koronar arteriya xəstəliyi, pnevmoniya və müxtəlif xəstəlik təsvirlərini ehtiva edən yüzlərlə hesabat nəşr etdi. Bohemiyalı həkim Carl von Rokitansky dəqiq protokolla minlərlə autopsiya apararaq onu ayrıca tibb sahəsinə çevirdi. Alman patoloq Rudolf Virchow autopsiya toxumalarını araşdırmaq üçün mikroskopun əhəmiyyətini vurğuladı.

Bu gün həkim bədənin ön hissəsi boyunca böyük kəsik açır və orqanların əksəriyyəti əvvəlcə böyük kütlə kimi birlikdə çıxarıla bilər. Əsas qan damarları açılır və araşdırılır. Mədə və bağırsaq möhtəviyyatı bəzən ölüm vaxtının göstəricisi ola bilər. Kəlləni açıb beyni üzə çıxarmaq üçün Stryker elektrikli mişarından istifadə edilir. Elektron mikroskopu, radiologiya və toksikologiya (zəhərləri yoxlamaq üçün) daxil olan xüsusi üsullar istifadə oluna bilər.

Autopsiyalar 1960-cı illərdən bəri tez-tez diaqnostik səhvləri və ölüm səbəbi ilə bağlı gözlənilməz tapıntıları ortaya çıxarsa da, Qərb ölkələrində aparılan autopsiyaların sayı, bəlkə də qismən həkimlərin yanlış tibbi tətbiqə görə məhkəmə iddialarından qorxması səbəbindən xeyli azalır. Autopsiyaların tezliyi milliyyətə və dinə görə dəyişir. Yəhudilik və İslam ümumilikdə autopsiyaların geniş istifadəsini təşviq etmir.

Yazıdakı təsvirin izahı: Dr. Nicolaes Tulp-un (1632) Anatomiya Dərsi, kətan üzərində yağlı boya, holland rəssam Rembrandt van Rijn (1606–1669). Nicolaes Tulp (1593-1674) holland cərrah və Amsterdamın bələdiyyə sədri idi.

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxslər: Frederick II of Hohenstaufen (1194–1250), Giovanni Battista Morgagni (1682–1771), Carl von Rokitansky (1804–1878), Rudolf Ludwig Karl Virchow (1821–1902)

• Əvvəlki mövzu: Sinqa haqqında araşdırma 1753 – Elm ilə xilas olan ilk milyonlar
• Sonrakı mövzu: Beyin-onurğa beyni mayesi 1764 – Rəngsiz şəffaf maye