Bağırsaq bakteriyalarının təəccüblü faydası: Xərçəng immunoterapiyasını gücləndirəcək yeni müalicələrin qapısı açıldı

Keçən ay yayımlanmış tədqiqata görə, bəzi bağırsaq bakteriyaları immun sisteminin xərçəng hüceyrələrinə cavabını gücləndirir və şişə nəzarəti artırır.

Bağırsaqlarımızda trilyonlarla bakteriya olduğu və bunlardan yaxşı bakteriyalar (normal bağırsaq florasının bakteriyaları) adlandırılanların bir çox faydası olduğu məlumdur. Xüsusilə sağlam laxtalanma və həzm sistemi üçün bağırsaq bakteriyaları son dərəcə mühüm yer tutur. Bağırsaqda zərərli bakteriyaların artmasının və ya faydalı bakteriyaların azalmasının yoğun bağırsaq xərçənginə qədər gedib çıxan bəzi iltihabi prosesləri tətiklədiyi də məlumdur.

Aparılan tədqiqatlarla bağırsaq bakteriyalarının maddələr mübadiləsi məhsullarının bəzilərinin bağırsaq xərçəngini tətikləyən, bəzilərinin isə xərçəngin qarşısını alan təsir göstərdiyi müəyyən edilib

Siçanlar üzərində aparılan tədqiqatda bağırsaqlarında heç bir mikroorqanizm olmayacaq şəkildə yetişdirilmiş siçanlarla normal bağırsaq bakteriyalarına malik siçanlar müqayisə edilib. Nəticədə yoğun bağırsaqdakı oxşar zədələnmələr zamanı mikrobsuz siçanlarda sağalmanın problemli olduğu və xərçəng inkişafının daha çox olduğu müşahidə edilib.

Son dövrlərdə bağırsaq bakteriyalarının xərçənglə əlaqəsində diqqət yetirilən mövzu bakteriyaların immun cavabla əlaqəsidir. Keçən ay yayımlanmış, xərçəngli siçanlar üzərində aparılmış tədqiqatda həzm kanalına bəzi bakteriyaların əlavə edilməsinin xərçəng hüceyrələrinə qarşı immun sistemi cavabını artırdığı göstərilib.

İmmun sistemi cavabının əsas iştirakçısı olan T hüceyrələri (ağ qan hüceyrələrinin bir tipi) qüsurlu hüceyrələrin tanınmasını və aradan qaldırılmasını təmin edir. Lakin hüceyrənin mümkün olan ən qüsurlu halı olan xərçəng hüceyrələri T hüceyrələrinə bağlanaraq onları təsirsizləşdirir və bədənin bu müdafiəsindən yayınır. İmmun sisteminin nəzarət nöqtəsi inhibitorları adlandırılan  immunoterapiya  dərmanları isə (İpilimumab, Nivolumab kimi) xərçəng hüceyrələrinin T hüceyrələri üzərindəki əyləc mexanizmini bloklayaraq bu müdafiədən yayınmalarının qarşısını alır.

Nəzarət nöqtəsi inhibitoru dərmanların bir çox xərçəng növündə uğurlu olduğu müəyyən edilsə də, xəstələrin yalnız üçdə birində güclü cavab alınır. Xəstələr arasındakı bu fərqin səbəbi hələ sual olaraq qalarkən, Dr. Gajewski-nin müşahidəsi bu fərqi izah etməyə namizəddir. Dr. Gajewski 2 ayrı laboratoriyadan alınmış melanoma dəri xərçəngli siçanlarda şişə immun cavabda və şişin böyüməsində ciddi fərqlər olduğunu müəyyən edib, lakin siçanlar eyni qəfəsdə 3 həftə keçirdikdə bu fərqin aradan qalxdığını müşahidə edib. Buradan çıxış edərək bu fərqin bağırsaq bakteriyalarının fərqliliyindən yarana biləcəyini, eyni mühitdəki siçanların bir müddət sonra oxşar bakteriyalara malik olduqları üçün oxşar cavablar alına biləcəyini düşünüb. Bunu yoxlamaq üçün daha güclü immun cavab alınan siçanlardan götürülən nəcis daha zəif cavab alınanların bağırsaqlarına köçürülüb. Nəticədə gözlənildiyi kimi güclü cavab alınanlarla oxşar cavab əldə edilib.

Bakteriya köçürülməsinin şiş böyüməsini yavaşlatmaqda nəzarət nöqtəsi inhibitoru dərmanlar qədər effektiv olduğu görülüb

Bakteriya köçürülməsi və immunoterapiya dərmanları birlikdə tətbiq edildikdə isə şişə daha yaxşı nəzarət təmin olunduğu müəyyən edilib. Tədqiqat qrupu həmçinin bakteriyalardan xüsusilə  bifidobakteriyanın immun cavabın artmasında daha ön planda olduğunu müəyyən edib. Daha sonra immun cavabı zəif olan siçanlara ağızdan bifidobakteriya verdikdə, 2 həftə sonra immun cavabın nəcis köçürülməsi ilə oxşar dərəcədə artdığı görülüb. Bundan əlavə, əldə edilən təsirin uzunmüddətli olduğu, prosedurdan 6 həftə sonra belə immun cavabın hələ güclü olduğu müşahidə edilib.

Nəticə olaraq, bağırsaqdakı mikroorqanizmlərlə immun sistemi arasında güclü əlaqənin olduğu aydındır. Bu əlaqədən bağırsaq bakteriyalarının tənzimlənməsi şəklində istifadə xərçənglə mübarizədə son dərəcə məntiqli görünür. Bunun üçün heyvan tədqiqatları və klinik tədqiqatlarla mövcud məlumatlar təsdiqlənməli, bifidobakteriyalardan başqa immun cavaba müsbət və ya mənfi təsir edən digər mikroorqanizmlər də müəyyən edilərək bu məlumat xəstələr üçün ən uyğun şəkildə istifadə olunmalıdır.