COVID-19 üzrə son yeniliklər – Anticisim miqdarında sürətli azalma, Ultrabənövşəyi şüaların istifadəsi, Böyrək çatışmazlığı, Peyvənd üçün ən erkən tarix

Tədqiqatlar davam etdikcə yeni tip koronavirusun (SARS-CoV-2) səbəb olduğu COVID-19 pandemiyası haqqında məlumatlarımız artmaqda davam edir. Bu yazımızda dərc edilmiş son yenilikləri sizinlə paylaşacağıq.

Anticisim miqdarında sürətli azalma müşahidə edildi

Yeni tədqiqatlar COVID-19-u yüngül keçirən şəxslərdə istehsal edilən anticisimlərin (immun sisteminin virusa qarşı hazırladığı zülalların) miqdarının 36 gün ərzində yarıya endiyini göstərir. Orta yaşı 43 olan 34 nəfərlə aparılan tədqiqatda anticisim miqdarının sürətli azalmasına dair dəqiq rəqəmlərin ortaya qoyulduğu və digər infeksiyalarla müqayisədə azalma sürətinin xeyli yüksək olduğu bildirilir.

Lakin anticisim istehsalının hadisənin yalnız bir hissəsi olduğunu bildirən Dr. Buddy Creech: “Hər hansı patogenə qarşı immun cavab yaratdıqda yalnız həmin an üçün yox, gələcək üçün də immunitet yaradırıq. Patogenə yenidən məruz qaldıqda immun sisteminin hüceyrələri olan T və B hüceyrələri aktivləşərək cavab verir. Nəticədə anticisim miqdarı azalsa belə, immun cavabın digər qolları gələcəkdə yarana biləcək infeksiyalara hazır olur.” Anticisimlərin sürətli azalmasını sübut edən tədqiqatların başqa məsələlərə də diqqət çəkdiyini bildirən Dr. Creech: “Yeni tip koronavirusu soyuqdəymə kimi digər infeksiyalardan ayırmadığımız və vəziyyətin ciddiliyinə diqqət yetirmədiyimiz müddətdə COVID-19 yayılmağa davam edəcək” sözləri ilə vəziyyəti şərh edir. Tədqiqat həmçinin COVID-19 keçirənlərdən ayrılmış plazmanın kəskin xəstə şəxslərə kömək üçün istifadə edildiyi rekonvalesent plazma müalicəsi barədə də məlumat verdi. Nəticələrə əsasən, COVID-19 müalicəsində çox təsirli olacağı düşünülən rekonvalesent plazma müalicəsində ən çox anticismi əldə etmək üçün plazmanın sağalmadan sonrakı ilk bir neçə ayda toplanmasının vacibliyi bildirildi.

Ultrabənövşəyi şüalar xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaqda təsirlidir

Yoluxucu xəstəliklərdən qurtulmaq üçün əsrlik yanaşma virusları, bakteriyaları və digər mikroorqanizmləri təsirsizləşdirmək məqsədilə düzgün dozada verilən ultrabənövşəyi (UV) şüalardır. Bu məqsədlə istifadə olunan UV şüaları ultrabənövşəyi antiseptik şüalandırma (germicidal UV) adlanır. Mövzunu uzun müddətdir araşdıran David Sliney: “Mükəmməl olmasa da, havanın birbaşa dezinfeksiyası üçün yəqin ki, ən yaxşı həlli təklif edir” sözləri ilə bu vəziyyətdə istifadə imkanını izah edir.

Tədqiqatlar əvvəlki koronavirusun (SARS-CoV-1) havadakı hissəciklərinin təxminən %90-nın müəyyən UV dozasına məruz qaldıqda təxminən 16 saniyə ərzində təsirsizləşə biləcəyini göstərir. Adenovirus kimi digər viruslar daha yüksək UV dozası tələb edir. Bununla yanaşı, UV şüası yalnız infeksiyanın qarşısını almağa kömək edə bilər, lakin insanlar öskürək və asqırıqla havaya yayılan daha böyük və ağır damcılardan xəstələnə bilərlər.

İnfeksiya göstəriciləri bildiriləndən yüksəkdir

ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin (US-CDC) COVID-19 Müdaxilə Komandasının yeni tədqiqatına görə martın sonu ilə mayın ortası arasında bildirilən hadisə sayından 10 dəfə çox koronavirus infeksiyasının baş verməsinin ehtimal olunduğu bildirildi.

Tədqiqatçılar 10 fərqli bölgədə 16.000-dən çox insanın qan nümunələri ilə araşdırma apardılar və infeksiya sayının bildirilən hadisə sayından 6-24 dəfə çox olduğunu bildirdilər. Tədqiqatda anticisim mövcudluğu ilə yaş və ya cins arasında əlaqə tapılmayıb, toplanan nümunələrin çoxunda anticisim səviyyəsinin müəyyən edilmədiyi bildirilib.

Əsas problem epidemiyanın yayılmasına ən böyük töhfənin yüngül simptomlu (əlamətli) və ya heç bir simptomu olmayan COVID-19 xəstələrindən gəlməsidir. Buna görə qoruyucu tədbirlərin hər kəs tərəfindən görülməsi çox vacibdir.

Böyrək zədələnməsi olan xəstələrin böyrək biopsiyalarında virus tapılmadı

Ağır COVID-19 xəstələrinin əhəmiyyətli azlığında kəskin böyrək zədələnməsi görülür. Lakin tədqiqatçılar bu qrupdakı xəstələrin az hissəsi ilə apardıqları araşdırmada böyrək biopsiyalarında SARS-CoV-2-nin mövcudluğuna sübut tapmadılar.

Dr. Purva Sharma müsahibəsində tədqiqatın mənasını açıqlayır: “Xəstəxanada yatan COVID-19 xəstələrinin üçdə birindən çoxunda böyrək zədələnməsi yarandığını müəyyən etdik. Lakin böyrək biopsiyası ilə araşdırmamız COVID-19 zamanı görülən böyrək zədələnməsinin xəstəliyin fəsadlarından qaynaqlandığını, zədələnmənin birbaşa virus infeksiyalarından yaranmadığını göstərir”.

Peyvənd üçün göstərilən ən erkən tarix: 2021

Tədqiqatçılar COVID-19-a qarşı peyvənd hazırlanmasında çox sürətlə irəliləyirlər. Aralarında faza 3 klinik sınağında olan peyvənd namizədlərinin də yer aldığı tədqiqatlar üçün Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) sürətli irəliləyişə baxmayaraq ilk istifadənin 2021-ci ilin əvvəlindən tez olmayacağını bildirdi. ÜST-nin fövqəladə hallar proqramının rəhbəri Mike Ryan: “Tədqiqatlarda yaxşı irəliləyiş əldə edirik. Öyrənilən bir neçə peyvənd hazırda faza 3 klinik sınaqlarındadır və indiyədək heç biri təhlükəsizlik və ya immun cavab yaratma qabiliyyəti baxımından uğursuz olmayıb” deyə bildirdi.

ÜST potensial peyvəndlərə çıxışı genişləndirmək və istehsal gücünü artırmaq üçün işlərin davam etdiyini açıqladı. Bunun qlobal problem olduğunu bir daha vurğulayan Ryan uğurlu peyvəndlərin hamı üçün olduğunu, buna görə bölgüdə ədalətli davranmağın çox vacibliyini bildirdi.

Ryan mövcud şəraitdə məktəblərin açılması barədə qərarlarda çox ehtiyatlı olmaq lazım olduğu barədə də xəbərdarlıq etdi. Uşaqların məktəbə qayıtması üçün mümkün hər şeyin edilməli olduğunu deyərək ən təsirli addımın xəstəliyi nəzarətə almaq olduğunu bildirdi.

Nəticə

Hər gün dərc edilən yeni məlumatlar COVID-19 pandemiyası haqqında daha çox məlumat əldə etməyimizi təmin edir. Bu müddətdə əl gigiyenasına diqqət yetirərək, sosial məsafəni qoruyaraq və lazım olduqda hətta evdə maska istifadəsinə diqqət edərək özümüzü və yaxınlarımızı qoruya bilərik.

*

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin