Çoxsaylı mielomada irəliləməni yavaşladan müalicə

New England Tibb Jurnalında dərc edilmiş tədqiqat nəticələrinə görə yüksək risk daşıyan çoxsaylı mieloma xəstələrində lenalidomid (Revlimid®) və deksametazon ilə tətbiq olunan erkən müalicə xəstəliyin irəliləməsini gecikdirir və ömrü uzadır.

Son dərəcə nadir görülən çoxsaylı mieloma sümük iliyinin xərçəngidir. Səbəbi immun sisteminin bir hissəsi olan ağ qan hüceyrələrinin bir növü olan plazma hüceyrələrinin nəzarətsiz şəkildə böyüməsidir. Plazma hüceyrələri normalda immun sisteminə aid immunoqlobulinləri və ya anticisimləri istehsal edirlər. Plazma hüceyrələri nəzarətsiz çoxalıb həddindən artıq miqdarda tək növ immunoqlobulin istehsal etdikdə digər immunoqlobulinlərdə təhlükəli azalma meydana gəlir. Bu da xəstəni infeksiyalara qarşı müdafiəsiz edir. Həmçinin sümük iliyində və sümüklərdə toplanan xərçəng hüceyrələri sümük toxumasına zərər verən şişlər yaradaraq sümüklərin zəifləməsinə və sınıqlara səbəb ola bilər.

Çoxsaylı mieloma üçün tətbiq olunan standart müalicə əlamətlər inkişaf edənə qədər xəstənin müşahidə altında saxlanılmasıdır. Lakin bu cür yanaşma erkən müdaxilədən fayda görə biləcək yüksək risk altındakı xəstələrə çox da kömək etmir.

New England Tibb Jurnalında dərc edilmiş tədqiqat nəticələrinə görə yüksək risk daşıyan çoxsaylı mieloma xəstələrində lenalidomid (Revlimid®) və deksametazon ilə tətbiq olunan erkən müalicə xəstəliyin irəliləməsini gecikdirir, ömrü uzadır.

Həb şəklində ağızdan qəbul olunan lenalidomid sümük iliyində meydana gələn xərçəngli mieloma hüceyrələrinin inkişafını yavaşladan və ya dayandıran dərmandır. Çoxsaylı mieloma xəstələrində deksametazon (kortizon) kombinasiyası ilə istifadəsi ötən günlərdə aparılmış bir tədqiqatla təsdiqlənmiş və nəticələr ictimaiyyətlə paylaşılmışdır.

Tədqiqatçılar müalicə və ya müşahidə üçün müraciət edən yüksək riskli çoxsaylı mieloması olan 119 xəstə ilə tədqiqat aparmışlar. Müalicə qrupundakı xəstələrə 4 həftəlik aralıqlarla 9 dəfə, 1- 21 gün ərzində gündə 25 mg lenalidomid və əlavə olaraq 1-4 və 12-15 gün ərzində gündə 20 mg deksametazon verilmişdir. Sonra 2 il ərzində hər 28 gündən bir 1-21 gün gündə 10 mg lenalidomid verilərək xəstələr müşahidə altında saxlanılmağa davam edilmişdir. Tədqiqatın ilk hədəf nöqtəsi xəstəliyin irəliləməsini müşahidə etmək, ikinci hədəf nöqtəsi isə müalicəyə verdiyi cavab, ümumi ömür və təhlükəsizlik olmuşdur.

Orta hesabla 40 aylıq izləmədən sonra müalicə qrupunda müşahidə qrupu ilə müqayisədə xəstəliyin orta irəliləmə müddətinin yavaşladığı müşahidə edilmişdir. Belə ki, müşahidə qrupundakı xəstələrdə xərçəngin irəliləmə müddəti orta hesabla 21 ay müəyyən edildiyi halda, müalicə qrupunda izləmə müddəti boyunca heç bir irəliləmə qeydə alınmamışdır. Üstəlik, 3 illik yaşama göstəricisi müalicə qrupundakı xəstələrdə (%94) müşahidə qrupundakı xəstələrlə müqayisədə (%80) əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır. Tədqiqatın ilk mərhələsində müalicə qrupu xəstələrində %79 nisbətində qismən və ya müsbət cavab alınaraq uğur əldə edilmişdir. Sonrakı mərhələdə alınan qismən və ya müsbət cavab isə %90 nisbətindədir.

Nəticə olaraq, müalicəyə yaxşı dözülmüşdür. Bir xəstədə tənəffüs yolu infeksiyasına rast gəlinsə də, tədqiqata qatılan xəstələrin ümumi cəmində müalicəyə bağlı mühüm yan təsir qeydə alınmamışdır.

Buna görə tədqiqat nəticəsində əldə edilən məlumatlar yüksək riskli çoxsaylı mieloma daşıyan xəstələrdə erkən tətbiq olunan müalicənin xəstəliyin irəliləməsini gecikdirdiyini və ömrü uzatdığını təsdiqləyən xarakterdədir. Bu qədər çətin xərçəng növündə əldə edilən müsbət nəticələr uğur kimi qəbul edilməli və daha irəli tədqiqatlara öncül olmalıdır.