De Praestigiis Daemonum 1563 – Şeytanların hiylələri haqqında

Psixoloq Richard Adler, "Dəlilik bir çox formada ortaya çıxır" deyə yazır. "Fərdləri təsirləndirən psixi pozuntu növləri hamımıza tanışdır. Bunlar depressiya, travmadan sonrakı sıxıntı, fobiyalar, obsesiyalar, paranoya və psixozlardır. Lakin bəzən bütöv cəmiyyətlər dəli olur. Orta əsr dünya nizamı tədricən dağıldıqca cadugərlər hər yerdə idi və dini baxışı pozulmuş insanlar onların yandırılmasını izləməyə tələsirdilər."

Cadugərlikdə ittiham olunan qadınların davranışlarını araşdıran ən təsirli həkimlərdən biri şübhəli cadugərlərin işgəncə gördüyü dövrdə yaşayan hollandiyalı həkim Johann Weyer idi. Bir çox elm tarixçisi Weyer-i "psixiatriyanın atası" adlandırmaqda yəqin ki, çox irəli gedib, lakin 1563 De Praestigiis Daemonum et Incantationibus ac Venificiis (Şeytanların illüziyaları, sehrlər və zəhərlər haqqında) əsərinin bəzi hissələrində cadugərlik çılğınlığına psixoloji baxış vardı və guya cadugərlərin fövqəltəbii gücləri və fəaliyyətləri haqqında bəzi qəribə inanclar da rədd edilirdi. Xüsusilə Weyer xristian səlahiyyətlilərin amansız cadugər ovunu və zülmünü tənqid edirdi. Cadugərlikdə ittiham edilmiş bəzi qəribə qadınlardan danışarkən psixi xəstə terminindən istifadə edən ilk şəxs ola bilər.

Weyer şeytanın mövcudluğunu heç vaxt inkar etmirdi. Əslində De Praestigiis-in bəzi hissələrində bəzi düşüncəsiz və ya melanxolik qadınların psixoloji baxımdan şeytanın ovuna çevrilməyə meyilli olduğunu və gerçəkdə qatılmadıqları vəhşi rituallarda iştirak etdiklərini xəyal edə biləcəklərini irəli sürür. Weyer qadınlar cadugərlikdə ittiham olunanda həkimlərlə məsləhətləşməyin lazım olduğuna inanırdı. Tibb tarixçisi George Mora-ya görə, "Qısa tarixçəni, tapıntılarının hesabatını və müalicənin əsaslandırılmasını əlavə etməklə müasir psixiatrik müayinəni qabaqcadan nəzərdə tutdu. Müalicələrinə dərmanlar, fiziki prosedurlar, dəstək, tövsiyələr və monastırlarda kütləvi isteriya hallarında ən çox narahat olan rahibələrin uzaqlaşdırılması daxil idi." Gözlənildiyi kimi, Weyer psixoterapevtik yanaşmasına görə tənqid edildi və kitabı Katolik Kilsəsinin qadağan olunmuş kitablar siyahısına daxil edildi.

Yazıdakı şəklin izahı: Cadugərlər (qravür, 1508), Almaniya İntibah sənətçisi Hans Baldung Grien (1484–1545).

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxslər: Johann Weyer (təqr. 1515–1588)

• Əvvəlki mövzu: Eustachi-nin xilas edilmiş şah əsərləri 1552 – Anatomiyada dəqiqlik dövrü başlayır
• Növbəti mövzu: Prezervativ 1564 – Hamiləlikdən qorunma üsullarının uzun keçmişi