Dovşan öldü 1928 – Dünəndən bu günə hamiləlik testləri

"Hamiləyəmmi?" bu sualın cavabı uzun illərdir qadınları, ailələrini və həkimlərini narahat edən bir məsələ olub. Sidiklə aparılan, yanıltıcı olsa da yaradıcı olan bir çox testdən istifadə edilib. 

Qədim Misirdə qadınlar buğda və arpa torbalarına sidik edirdilər. İddiaya görə, arpa cücərərsə oğlan, buğda cücərərsə qız uşağının doğulacağına inanılırdı. Heç nə cücərməzsə, qadın hamilə deyildi. 

Daha müasir dövrlərdə hamiləlik testi üçün qadının sidiyi dovşanlara yeridilirdi. Bu da "dovşan öldü" ifadəsinin müsbət hamiləlik testi üçün geniş işlənən bir evfemizmə çevrilməsinə səbəb oldu.

Bu gün bir çox hamiləlik testi mayalanmış yumurtanın uşaqlığa yerləşməsindən təxminən 6 - 12 gün sonra embrionun istehsal etdiyi insan xorionik qonadotropini (HCG) hormonunun mövcudluğunu müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunur. Bu hormon sonradan plasenta tərəfindən də ifraz edilir. 

1928-ci ildə alman ginekoloqlar Selmar Aschheim və Bernhard Zondek qadının sidiyinin yetkinlik yaşına çatmamış dişi siçana yeridilməsi ilə aparılan hamiləlik testi hazırladılar. Sidikdə HCG olduqda siçanda ovulyasiya əlamətləri yaranır və sidiyi götürülmüş qadına hamilə olduğu deyilirdi. 

Sidik yeridilməsindən bir neçə gün sonra yumurtalıqlarını müayinə etmək üçün bütün dovşanlar öldürüldüyündən “Dovşan öldü" ifadəsi olduqca yanıltıcıdır. Daha sonra HCG-yə cavab olaraq dişi qurbağaların bir gün ərzində yumurta verə bildiyi testlər hazırlandı. 1970-ci illərdə hamiləliyi göstərmək üçün HCG-yə qarşı anticisimlərdən istifadə edən, daha dəqiq və evdə istifadə oluna bilən testlər hazırlandı. Testin növündən asılı olaraq rəngli zolaq və ya (+) işarəsi hamiləliyi göstərirdi.

Məqalə şəklinin izahı: Hollandiyalı rəssam Jon Steen-ə (1626-1679) aid, hamiləlik nəticələrini gözləyən bir qadını təsvir edən yağlı boya tablosu (1660)

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Selmar Aschheim (1878–1965), Bernhard Zondek (1891–1966)

• Əvvəlki mövzu: Carrie Buck-ın sterilizasiyası 1927 – Yevgenika
• Növbəti mövzu: Dəmir ağciyər 1928 – İlk tənəffüs cihazı