Dünyaca məşhur immunologiya mütəxəssisi: Professor Dr. Derya Unutmaz

Bu gün xəstəliklərin müalicəsində immunologiyanın (immunitet sistemi elmi) əhəmiyyəti getdikcə artır. Bir çox xəstəliyə qarşı T hüceyrələrinin manipulyasiyasını əhatə edən müalicələr hazırlanır. Gəlin belə mühüm sahədə dünyada söz sahibi türk alimi Professor Doktor Derya Unutmazı tanıyaq:

Derya Unutmaz tibb doktoru adını İstanbul Marmara Universitetinin Tibb Fakültəsindən 1991-ci ildə alıb. İsveçrənin Basel şəhərində Novartisin immunologiya şöbəsində, İtaliyanın Siena şəhərində Novartis və Chiron Corporation-un İmmunobiologiya Araşdırma İnstitutunda və New York Universitetinin Skirball İnstitutunda doktorantura və doktoranturadan sonrakı işlərini tamamlayıb. 1999-cu ildə Vanderbilt Universiteti Tibb Fakültəsində mikrobiologiya və immunologiya dosenti vəzifəsinə yüksəlib. 2006-da New York Universiteti Tibb Fakültəsinə mikrobiologiya dosenti təyin edilib, sonradan bunlara tibb və patologiya şöbələri əlavə olunub. Araşdırmaları indiyədək 21 mindən çox istinad alan Derya Unutmaz yeddidən çox mükafatı və müxtəlif patentləri olan alimimizdir.

2014-cü ildən Jackson Laboratoriyasının Genomik Tibb şöbəsində professor kimi çalışır. Jackson Laboratoriyası müstəqil, mənfəət güdməyən biotibbi araşdırma qurumudur. ABŞ Milli Xərçəng İnstitutunun standartlarına malik Bar Harborda xərçəng mərkəzi, Sacramentoda müəssisələri və Farmingtonda yeni genomik tibb institutu var. 1600-dən çox əməkdaşı var. Missiyası xəstəliklər üçün dəqiq genomik həllər tapmaq və insan sağlamlığını yaxşılaşdırmaq axtarışında qlobal biotibbi icmanı gücləndirməkdir.

Professor Derya Unutmazın immunologiya sahəsində yenilik yaradan işləri

Professor Derya Unutmazın araşdırma sahələrinə infeksion xəstəliklər, xroniki xəstəliklər və yaşlanma zamanı pozuntulara qarşı optimal immun cavab üçün insan T hüceyrələrinin diferensiasiyası, aktivləşməsi və tənzimlənməsi daxildir.

Xüsusilə AIDS törədicisi HIV infeksiyası zamanı T hüceyrə alt qruplarının necə pozulduğunu anlamağa yönələn araşdırmalar aparıb. Eyni zamanda tənzimləyici T hüceyrələrinin vasitəçilik etdiyi immun basqılanmanın müxtəlifliyi və mexanizmləri, həmçinin insan Th17 hüceyrə alt qruplarının təsiri və ya funksiyaları barədə işləri var.

Professor Derya Unutmaz illər boyunca HIV virusu və onun immunitet sisteminə təsiri üzərində çalışıb. Eyni zamanda HIV infeksiyasının digər xəstəliklərin yaranmasındakı rolunu da araşdırır. Laboratoriyasının kəşfləri sitokinlərin (immun hüceyrələrin istehsal etdiyi zülallar) CD4 + T hüceyrələrinin HIV infeksiyasına qarşı daha müdafiəsiz qalmasındakı rolunu və HIV-in xüsusi olaraq təbii öldürücü T hüceyrələri, tənzimləyici T (Treg-lər) və IL-17 ifraz edən (Th17) hüceyrələr daxil olmaqla insan T hüceyrə alt qruplarına necə təsir etdiyini və onları pozduğunu əhatə edir.

Professor Unutmaz ABŞ Milli Allergiya və İnfeksion Xəstəliklər İnstitutundan 5 il müddətinə 3 milyon dollar araşdırma dəstəyi alıb. Bu dəstəklə mialgik ensefalomielit/xroniki yorğunluq sindromu (ME/CFS, xroniki yorğunluq sindromu) üçün daha yaxşı diaqnoz və müalicə üsulları tapmağa çalışır.