Elektron siqaretdən ilk ölüm və müəmmalı ağciyər xəstəliyi ABŞ gündəminə gəldi

24 Avqust 2019-cu ildə ABŞ-ın İllinoys ştatında elektron siqaret səbəbindən ciddi tənəffüs yolu xəstəliyi yarandıqdan sonra xəstənin öldüyü bildirildi. İndiyədək elektron siqaretin çoxsaylı potensial və birbaşa mənfi sağlamlıq təsirlərini araşdırıb sizinlə paylaşmışdıq, lakin bu qəfil ölüm gözlənilməz və olduqca sarsıdıcı hal kimi qarşımıza çıxır.

Həmçinin ABŞ-da elektron siqaret istifadəsi ilə əlaqəli müəmmalı ağciyər xəstəliyinin də hazırda ekspertlər tərəfindən araşdırıldığı bildirildi.

ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi (CDC) ABŞ-ın 22 ştatında 193 "potensial hal" olduğunu söylədi.

CDC ekspertləri halların əksəriyyətinin kannabisin əsas təsiredici maddəsi olan THC-ni vaping məqsədilə istifadə etdiklərini bildirdilər (qeyd: İngilis dilində elektron siqaret istifadəsi qısaca vaping adlandırılır). ABŞ-da elektron siqaret kartriclərində kannabis və komponentlərinin istifadəsinin %5-10 arasında olduğu təxmin edilir (əlaqəli tədqiqata baxın).

Hallar iki ay ərzində 28 İyun - 20 Avqust tarixləri arasında bildirildi.

Ölən şəxs "vaping və ya elektron siqaret istifadəsi bildirildikdən sonra açıqlana bilməyən xəstəliklə xəstəxanaya yerləşdirildi", deyə İllinoysdakı tibbi səhiyyə rəsmisi və ştat epidemioloqu Dr. Jennifer Layden bildirir.

CDC direktoru Robert Redfield bunları söylədi: "Elektron siqaret və ya ‘vaping’ cihazlarından istifadə edənlərdə ciddi ağciyər xəstəliyi epidemiyası ilə bağlı ilk ölümü bildirdiyimiz üçün kədərlənirik." və əlavə etdi: "İllinoysdakı bu faciəli ölüm elektron siqaret məhsulları ilə bağlı ciddi riskləri bir daha təsdiqləyir."

Müəmmalı ağciyər xəstəliyi nədir?

Müəmmalı xəstəliyin səbəbi müəyyən edilməyib, lakin xəstələrin hamısı hansısa formada elektron siqaretdən istifadə edib.

Dr. Ileana Arias, "Bir çox halda xəstələr son vaxtlar THC (kannabis komponenti) ehtiva edən məhsuldan istifadə etdiklərini qəbul etdilər." dedi.

Təsirlənənlərdə öskürək, nəfəs darlığı, halsızlıq, qusma və ishal kimi əlamətlər vardı. Virus və ya bakteriya kimi yoluxucu xəstəlik olduğuna dair heç bir sübut yoxdur. Arias, "Bu halların ortaq səbəbi olub-olmadığı və ya oxşar əlamətləri olan fərqli xəstəliklər olub-olmadığı aydın deyil." dedi. Elektron siqaretlə əlaqəli ölümün baş verdiyi İllinoys ştatında yaşları 17 ilə 38 arasında dəyişən 22 hal vardı. Təsirlənən 22 ştat ölkənin mərkəzində və şimal-şərqində, Minnesotadan Şimali Karolinaya qədər olsa da, Kaliforniya, Texas və Nyu-Meksikoda da hallar bildirildi.

Rəsmilər zərərli birləşmələri müəyyən etmək üçün vaping mayesi nümunələrinin (elektron siqaret kartricləri) laboratoriya testlərinə başladılar.

Bəzi ştatlarda tibbi kannabis satıcıları vasitəsilə qanuni satılan THC-li vape kartricləri üçün "qara bazar" olduğu bilinir.

Onlayn icmalardakı istifadəçilər nəzarətsiz saxta kartriclərin təhlükələri barədə xəbərdarlıq etdilər.

Müntəzəm elektron siqaret istifadəsi təhlükəsizdirmi?

Həyatımızda adi siqaretdən çox daha qısa müddətdir mövcud olsa da, elektron siqaret çəkməyi təhlükəsiz saya bilməyəcəyimizə dair sübutlar artır. Budur, bir neçə nümunə:

• Elektron siqaret mayesi aromaları ürək əzələsinin funksiyasını poza bilər
• Elektron siqaretin heç gözlənilməyən nəticəsi: epilepsiya tutması!
• Elektron siqaretlər ağız sağlamlığına tütün qədər zərər verir

Nəticə olaraq, artıq elektron siqaretlərin zərərsiz aerozol yaymadığını bilirik. Elektron siqaret tüstüsündə ultraxırda hissəciklər, qurğuşun və ağır metallar kimi kimyəvi maddələr daxil olmaqla müəyyən edilmiş müxtəlif zərərli komponentlər var.