Erkən mərhələli süd vəzi xərçəngində istifadə olunan kimyaterapiyalar gənc xəstələrimizin ana olmaq xəyalını (fertilliyini) məhv edə bilməyəcək

Uğurlu türk həkimi Kutluk Oktay Amerikada apardığı tədqiqatlarla gənc yaşda süd vəzi xərçənginə tutulan xəstələrin fertilliyinin azımsanmayacaq nisbətdə qoruna biləcəyini və xərçəng müalicəsi tamamlandıqdan sonra təhlükəsiz şəkildə ana ola biləcəklərini sübut etdi.

Erkən mərhələli  süd vəzi xərçəngi  diaqnozundan sonra cərrahiyyədən əvvəl şişi kiçiltmək və cərrahi uğuru artırmaq məqsədilə və ya cərrahiyyədən sonra qoruyucu məqsədlə xərçəngin xüsusiyyətlərinə və mərhələsinə görə xəstələrimizə bir müddət kimyaterapiya tətbiq edirik. Tətbiq etdiyimiz bu kimyaterapiyalardan sonra xəstənin yaşından asılı olaraq  %10-50 nisbətində fertillik itkisi  yaşayırıq. Başqa sözlə, kimyaterapiyadan əvvəl müəyyən tədbirlər görməsək, xəstələrimizin bir qismi gələcəkdə övlad sahibi olmaq ehtimalını itirə bilər.

Təbii olaraq xərçəng diaqnozu qoyulan gənc xəstələrimiz əvvəlcə həyatı ilə bağlı ciddi dərəcədə qorxu və narahatlıq yaşayır. Süd vəzisində yaranmış xərçəngə qarşı etiraz hissi keçirir. Bu dövrdə həyatını xilas etmək üçün sanki hər şeyini fəda etməyə hazırdır. Bir daha bu xəstəliklə qarşılaşmamaq üçün süd vəzisinin, hətta hər iki süd vəzisinin tamamilə götürülməsini, ən ağır müalicələrin verilməsini tələb edir. Biz onkoloqlar bu həssas dövrü çox yaxşı idarə etməli və elmin bizə təqdim etdiyi məlumatlar əsasında xəstəliyin gələcəkdə təkrarlanma ehtimalını minimuma endirməliyik. Eyni zamanda xəstənin tətbiq ediləcək cərrahi və tibbi müalicələrdən ən az dərəcədə zərər görməsini təmin etməli, mövcud bütün imkanlardan xəstənin xeyrinə ustalıqla istifadə etməliyik.

New York Medical College-də Ginekologiya və Obstetrika sahəsində professor adı ilə fəaliyyətini davam etdirən  Kutluk Oktayın 15 ilə yaxın müddətdir fertilliyin qorunmasına, fertillik itkisinin qarşısının alınmasına yönəlmiş tədqiqatları yalnız xərçəng xəstələrinə deyil, bu mövzuda çətinlik yaşayan minlərlə qadına ümid işığı olmuşdur.

Özünün və həmkarları ilə birlikdə apardıqları yüzdən çox tədqiqat və elmi məqalə bu mövzuda dünyada lider oldu. Evli olmayan gənc süd vəzi xərçəngi xəstəsi qadınların kimyaterapiyadan əvvəl özünün hazırladığı və etibarlılığını elmi olaraq sübut etdiyi üsulla fertilliyinin qoruna biləcəyini sübut etdi. Bu üsullar müvafiq olaraq yumurta hüceyrələrinin toplanıb dondurularaq saxlanılması, yumurtalığın (overin) laparoskopik cərrahiyyə ilə götürülərək dondurulması, evli qadınlarda yumurta hüceyrəsinin toplanaraq həyat yoldaşından alınan sperma ilə mayalandırılması nəticəsində yaradılan embrionun dondurulmasıdır. Xəstəliklə bağlı təhlükə aradan qalxdıqdan sonra bu dondurulmuş materialların yenidən ana olmağa namizəd qadına köçürülməsi üsulu ilə hamilə qalması təmin olunur.

Sizin də təxmin edəcəyiniz kimi, illər sürəcək bu tədqiqatlar nəticəsində  Prof. Dr. Kutluk Oktay  bəlkə də ən sevindirici və elmi baxımdan ən güclü sübutun təqdim edildiyi son tədqiqatında kimyaterapiyadan əvvəl yumurtalıq stimullaşdırılaraq toplanmış yumurta hüceyrələrindən əldə edilən embrionun sağalmış xəstənin özünə və ya surroqat anaya köçürülməsi nəticəsində demək olar ki, yarıya yaxın nisbətdə canlı və sağlam doğuş baş verdiyini bildirdi. Əldə etdiyi məlumatları xərçəngi olmayan və təbii üsullarla hamilə qala bilməyən ana olmağa namizəd qadınlara tətbiq olunan üsulun nəticələri ilə müqayisə etmiş və nəticələrin oxşar nisbətdə uğur təmin etdiyini vurğulamışdır.

Erkən mərhələli süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulan, hələ övladı olmayan, subay olan və ya gələcəkdə övlad sahibi olmaq ehtimalını davam etdirmək istəyən bütün qadınlar kimyaterapiyadan əvvəl həkimləri ilə bu imkanlarını ətraflı müzakirə etməli və özləri üçün ən doğru üsulu ailəsi və həkimi ilə birlikdə müəyyən etməlidirlər.

Prof. Dr. Kutluk Oktayın ixtisas sahəsində seçdiyi bir mövzuya fədakarlıqla bağlanması və nəticədə gələn uğur gənc həkim namizədlərimiz üçün nümunə olmalıdır. Bu üsuldan faydalanan bütün xəstələrimiz adından Kutluk Oktaya təşəkkürlərimizi bildiririk.

• Süd vəzi xərçənginin müalicəsində yeniliklər - 2017 və 2018