Estrogen reseptoru aşağı müsbət olan süd vəzi xərçəngində hormon müalicəsi verilməyə bilərmi?

Estrogen reseptoru aşağı müsbət olan süd vəzi xərçəngi

Süd vəzi xərçənginin müalicəsində hormonal (endokrin) müalicə xüsusən estrogen reseptoru (ER)-müsbət xəstələr üçün əsas müalicə pilləsidir. Lakin son illərdə  immunohistokimyəvi (İHK) boyanmada estrogen reseptoru səviyyəsi %1–10 arasında olan, yəni “estrogen reseptoru aşağı” (ER-low) şişlərin bioloji və klinik xüsusiyyətləri müzakirə mövzusu olub. Bu xəstə qrupunda hormon müalicəsinin faydası qeyri-müəyyən ola bilərmi?

11 aprel 2025-ci ildə Journal of Clinical Oncology jurnalında dərc olunan genişmiqyaslı tədqiqatda Choong və həmkarları bu suala cavab axtarıblar. Tədqiqatçılar estrogen reseptoru səviyyəsi aşağı olan erkən mərhələli süd vəzi xərçəngi xəstələrində hormon müalicəsinin verilməməsinin sağqalım nəticələrinə təsirini araşdırıblar.

Tədqiqatın dizaynı

• Məlumat mənbəyi: Milli Xərçəng Məlumat Bazası (National Cancer Database). Retrospektiv (keçmişə yönəlmiş) məlumat təhlili. 

• Xəstə qrupu: Yüksək riskli, I–III mərhələli, estrogen reseptoru səviyyəsi %1–10 arasında olan süd vəzi xərçəngi xəstələri

• Müalicə: (Neo)adjuvant kimyaterapiya alan və hormon müalicəsinə başlayan və ya başlamayan xəstələr

• Vacib təfərrüat: Bütün xəstələr erkən mərhələdə olsa da, yüksək risk qrupuna aid edilib.

Əsas nəticələr

Xəstə sayı və ümumi xüsusiyyətlər

• Ümumilikdə 10362 xəstə təhlil edilib.

• Onlardan 7018 xəstə kimyaterapiya alıb və tədqiqata daxil edilib.

Hormon müalicəsinə başlanmama nisbəti

• 12 aylıq izləmədə hormon müalicəsinə başlanmama nisbəti %42 olub.

• Hormon müalicəsinə başlanmaması aşağıdakı xəstə qruplarında daha çox görülüb:

  • Progesteron reseptoru (PR)-mənfi şişlər

  • HER2-mənfi şişlər

  • Daha yüksək şiş dərəcəsi (dərəcə 2–3)

  • Ki67 proliferasiya indeksi ≥%20 olan şişlər

  • Neoadjuvant kimyaterapiya almış xəstələr

• Bütün bu nəticələr statistik əhəmiyyətli idi (P < 0,001).

Sağqalım nəticələri

• Median izləmə müddəti: 3 il

• Ümumi ölüm sayı: 586

• Çoxdəyişənli təhlillərdə hormon müalicəsinin verilməməsi ölüm riskində %23 artımla əlaqələndirilib:

  • Risk nisbəti (HR): 1,23 (etibar intervalı [GA]: 1,04–1,46, P = 0,02)

• Risk estrogen reseptoru səviyyəsinə görə fərqlənib:

  • ER %6–10 olanlarda: Ölüm riski %42 artıb (HR: 1,42; GA: 1,00–2,02; P = 0,048)

  • ER %1–5 olanlarda: Ölüm riskində əhəmiyyətli artım aşkar edilməyib (HR: 1,15; GA: 0,91–1,45; P = 0,24)

Neoadjuvant kimyaterapiya alanlarda nəticələr

• 4377 xəstə (%62) neoadjuvant kimyaterapiya alıb.

• Neoadjuvant müalicədən sonra rezidual (qalıq) xəstəliyi qalan xəstələrdə hormon müalicəsinin verilməməsi pis sağqalımla əlaqəli olub:

  • Rezidual xəstəlikdə: HR = 1,26 (GA: 1,00–1,57; P = 0,046)

• Lakin patoloji tam cavab (pTY) əldə edən xəstələrdə hormon müalicəsinin verilməməsi sağqalıma təsir göstərməyib:

  • HR = 1,06 (GA: 0,62–1,80; P = 0,84)

Şərh

Estrogen reseptoru səviyyəsi aşağı olan erkən mərhələli süd vəzi xərçəngində hormon müalicəsinin verilməməsi xüsusən neoadjuvant kimyaterapiyadan sonra qalıq xəstəliyi olan və estrogen reseptoru nisbəti %6–10 arasında olan xəstələrdə nəzərəçarpacaq dərəcədə pis ümumi sağqalımla əlaqəlidir.

Prospektiv məlumat əldə edilənədək bu xəstə qrupunda  hormon müalicəsinin potensial faydaları mütləq nəzərə alınmalıdır.

Bu tədqiqat rəqəmlərlə aşağıdakı vacib mesajı ortaya qoyur:

• Estrogen reseptoru səviyyəsi %1–10 arasında olsa belə, hormon müalicəsinin verilməməsi sağqalıma mənfi təsir göstərə bilər.

• Xüsusən ER %6–10 arasında olan xəstələrdə və qalıq xəstəlik aşkar edilən hallarda, ölüm riski əhəmiyyətli dərəcədə artır .

Buna görə klinik praktikada estrogen reseptoru aşağı olan bu xəstə qrupuna hormon müalicəsinin fəal tövsiyə edilməsi və xəstələrə müalicədən əldə edə biləcəkləri potensial faydalar barədə məlumat verilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır.