Gray's Anatomy 1858 – Əsrlərin tibb kitabı

1925-ci ildə amerikalı yazıçı Sinclair Lewis Arrowsmith romanında üç mətnin bir həkimin təhsili üçün əhəmiyyətli olduğunu yazdı: 

• İncil
• Shakespearein əsərləri 
• Gray's Anatomy 

Həqiqətən də Henry Grayin anatomiya mətninin şöhrətinə və uzunömürlülüyünə heç bir tibb kitabı çata bilmədi. İlk dəfə 1858-ci ildə "Anatomy: Descriptive and Surgical" adı altında yayımlanan kitab 1938-ci ildə rəsmi olaraq Gray's Anatomy adlandırıldı.

Henry Gray yolgöstərici xarakterli müasir anatomiya kitabı ortaya çıxarmağa qərar verdikdə St. George Xəstəxanasında işləyən gənc tətbiqi anatomiya müəllimi idi. 1855-ci ildə kitab üzərində işləməyə başladıqda hələ iyirmili yaşlarında idi. Gray's Anatomy Henry Grayin St. George-da olan son dərəcə istedadlı tibb tələbəsi və rəssam Henry Vandayke Carterə rəsmləri çəkməyi təklif etməsindən yalnız üç il sonra yayımlandı. İlk rəngli şəkillər 1887-ci il nəşrində göründü. Kitab dərhal ən çox satılanlar arasına daxil oldu. Gray's Anatomy-nin şöhrətində rəsmlərin böyük rolu olmasına baxmayaraq, Carter kitabdan heç bir gəlir əldə etmədi. 

Təəssüf ki, Gray çiçək xəstəliyinə tutuldu və ikinci nəşr yayımlanmamışdan az əvvəl 34 yaşında həyata vida etdi. Carter isə kitabın yayımlandığı il Hindistana gedərək Grant Tibb Məktəbində anatomiya və fiziologiya müəllimi, sonrasında isə şöbə müdiri oldu. Otuz ilini Hindistanda keçirdikdən sonra təqaüdə çıxdı və 1897-ci ildə vərəmdən həyatını itirdi.

Bugünkü oxucular Gray's Anatomy-nin anesteziya və antibiotiklərin hələ mövcud olmadığı və nümunə götürülməsi və ya kəsim zamanı işıqlandırmaq üçün elektrik işıqlarından istifadə edilə bilmədiyi bir dövrdə yazıldığını xatırlamalıdır.

Tibb tarixinin ən çox istifadə edilən kitablarından biri olan və yayımlandığı gündən bəri heç vaxt çapı dayandırılmayan kitabdakı şəkillər üçün istifadə olunan yoxsul kişilərin, qadınların və ya uşaqların adlarının da heç vaxt bilinməyəcəyi unudulmamalıdır.

Yazıdakı şəklin izahı: Soldan birinci Henry Gray, ikinci "Anatomy of the Human Body" (1918-ci il nəşri) kitabından götürülmüş onurğa arteriyası şəkli, üçüncü Harry Sinclair Lewis

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxslər: Henry Gray (1827–1861), Henry Vandyke Carter (1831–1897), Harry Sinclair Lewis (1885–1951)

• Əvvəlki mövzu: Epilepsiyanın müalicəsi 1857 – Epilepsiya tutmaları
• Sonrakı mövzu: Beyni bölgələrə ayırmaq 1861 – Hər sahənin gizli dünyası