Hospis 1967 – Önəmlisən, çünki sən sənsən!

Hospis ölümcül xəstələrin qulluğu ilə bağlı həm fəlsəfəni, həm də yanaşmanı ifadə edir və adətən ölüm yatağında olan xəstələrin əzabını azaltmağa, psixoloji və mənəvi ehtiyaclarını qarşılamağa yönəlir. Bu cür qulluq xəstəxanalarda, ahıllar evlərində və insanların öz evlərində həyata keçirilə bilər. 

14-cü əsrdə xristian hərbi ordeni olan Müqəddəs John ordeninin cəngavərləri xəstələrə və ölümcül xəstəliyi olanlara qulluq üçün Yunanıstanın Rodos adasında hospisə bənzər müəssisə açdılar. 1842-ci ildə isə dul və övlad itkisi yaşamış ana Jeanne Garnier Fransanın Lyon şəhərində L'Association des Dames du Calvaire hospisinin yaradılmasına kömək etdi.

Müasir hospis hərəkatının ən mühüm qurucularından biri missiyasını "Yaxşılaşdırmaq üçün müalicə etmək məcburiyyətində deyilik." sözləri ilə izah edən ingilis tibb bacısı, həkim və yazıçı Cicely Saunders idi. O, 1967-ci ildə Cənubi Londonda Müqəddəs Christopher hospisini açdı.

Saunders Amerika Birləşmiş Ştatlarında və İngiltərədə hospis qulluğunu təşviq edərkən, ölümün ağrılı və kədərli təcrübə olmasının vacib olmadığı fikrini dəstəkləyərkən, İsveçrədə doğulmuş psixiatr Elisabeth Kübler-Ross da xəstəxanaların və cəmiyyətin ölümcül xəstəliklərə necə reaksiya verdiyini araşdırırdı. 1972-ci ildə Kübler-Ross ABŞ Senatının Qocalma üzrə Xüsusi Komitəsində verdiyi ifadədə bunları söylədi: 

“Ölümü inkar edən çox özünəməxsus bir cəmiyyətdə yaşayırıq. Həm ölüm ayağında olanları, həm də yaşlıları təcrid edirik və bu, bir məqsədə xidmət edir. Onlar bizə öz faniliyimizi xatırladırlar. İnsanları müəssisələrə yerləşdirməməliyik. Ailələrə evdə qulluq və evə gələn tibb bacıları ilə bağlı daha çox kömək göstərə, həyatın sonunda evdə qulluğu asanlaşdırmaq üçün ailələrə və xəstələrə mənəvi, emosional və maddi yardım edə bilərik.”

Saunders isə yaradıcısı olduğu Londondakı hospisdə 87 yaşında dünyasını dəyişdi. Saunders əbədiyyətə gözlərini yummadan əvvəl bunları yazmışdı: 

 “Önəmlisən, çünki sən sənsən. Həyatının son anına qədər önəmlisən və biz yalnız rahatlıq içində ölməyinə kömək etmək üçün deyil, ölənə qədər yaşamağın üçün də əlimizdən gələni edəcəyik."

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Jeanne Garnier (1811–1853), Cicely Mary Saunders (1918–2005), Elisabeth Kübler-Ross (1926–2004)  

• Əvvəlki mövzu: Ürək transplantasiyası 1967 – Yenidən yaşamaq
• Növbəti mövzu: Əks transkriptaza və AIDS 1970 - Biologiyada inqilab