İmmunoterapiyalar və kombinə müalicələr ağciyər xərçənginin gələcəyidirmi?

Bəzi xərçənglər immun sistemi ilə daha sıx əlaqəlidir və belə xərçənglərə “immunogen xərçənglər” deyilir. Qrupun ən tanınmış üzvləri dəri xərçəngi bədxassəli melanoma və böyrək xərçəngi idi. Lakin son illərin tədqiqatları əvvəl immunogen sayılmayan ağciyər xərçənginin də bu qrupa daxil olduğunu göstərmişdir. Yeni nəsil immunoterapiya dərmanları olan “immun nəzarət nöqtəsi inhibitorları”, bir vaxtlar zəif immunogenetik potensialı olduğu düşünülən kiçikhüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin (KHDAK) müalicəsində yeni yollar təqdim edir.

Ağciyər xərçəngində immunoterapiyaların son vəziyyəti, məntiqi, davam edən tədqiqatlar və izlənə biləcək yollar The Oncologist jurnalında dərc edilmiş hesabatla təqdim olunmuşdur.

- Əlaqəli mövzu: İmmunoterapiya və xərçəng vaksini

Əvvəllər kimyaterapiya almış irəliləmiş (4-cü) mərhələ ağciyər xərçəngi xəstələri arasında aparılmış tədqiqatlar silsiləsinin məlumatlarına görə PD-1/PD-L1 inhibitorlarının (nivolumab və pembrolizumab) sağqalım müddətlərini artırdığı artıq məlumdur.

Xəstələrin yalnız bir hissəsində müsbət nəticə əldə edilməsi fayda görəcəkləri müəyyən edən biomarkerləri aşkarlamaq üçün daha çox çalışmalı olduğumuzu göstərir. Bununla xəstələri mümkün dərman toksikliyindən (əlavə təsirdən) və dərmanların yüksək xərclərindən qoruya bilərik.

Hesabatda tədqiqatçılar yaxın vaxtda aparılmış CheckMate-057 tədqiqatında PD-L1 göstəricilərinin nəzarət nöqtəsi inhibitoru Nivolumabın ümumi sağqalımı artırdığını proqnozlaşdırdığını, amma biomarkerlərin immunohistokimyasının “əskik” olduğunu bildirmişlər.

PD-L1, hüceyrə membranı zülalıdır; müxtəlif immun hüceyrələrimizdə və bəzi xərçəng hüceyrələrində istehsal edilən, immun sistemini basdıran molekuldur. PD-L1 müsbət şişlər dediklərimiz bu zülalın yüksək miqdarda istehsal olunduğu şişlərdir. Molekul immun hüceyrələrini susdurmaq üçün istifadə olunur. Hər şişdə PD-L1 eyni sıxlıqda olmur. Daha çox PD-L1 olan şişlərin immun nəzarət nöqtəsi inhibitorlarına daha yaxşı cavab verdiyi məlumdur.

Tədqiqatçılara görə, PD-L1 göstəriciləri barədə digər müzakirə onun zamanla dəyişən biomarker olmasıdır. Amma PD-L1 barədə ən böyük müzakirə onun ikili (binary) olmamasıdır. Ağciyər xərçəngində varlığı və ya yoxluğu bəlli ikili biomarkerlərə alışmışıq. Əksinə, PD-L1 ekspressiya müsbətliyi daha çox davamlı dəyişəndir və buna görə düzgün son həddin nə olduğunu bilmirik. Bəzi tədqiqatlar %1-dən, bəziləri %5-dən, hətta az sayda tədqiqat %50-dən yüksək PD-L1 müsbətliyini “həqiqi müsbət” sayır.

Sözügedən tədqiqatda tədqiqatçılar anti-PD-1 inhibitoru Pembrolizumabın effektivliyini təhlil edən KEYNOTE-001 və 010 tədqiqatlarını, həmçinin anti-PD-L1 inhibitoru Durvalumabın dözümlülük səviyyəsini araşdıran tədqiqatı da əhatə edən işləri nəzərdən keçirdilər. KEYNOTE-024 adlı tədqiqat KHDAK xəstələrinin ilk xətt müalicəsində Pembrolizumabın effektivliyini təhlil edir.

Tədqiqatçılar PD-L1 inhibitorlarını başqa nəzarət nöqtəsi inhibitorları, kostimullaşdırıcı nəzarət nöqtələri, immunomodulyator molekullar, kimyaterapiya, vaksinlər və radiasiya ilə birləşdirən digər kombinə müalicələrin potensialını da vurğuladılar.

Hesabat erkən klinik tədqiqat məlumatlarına görə gələcəkdə ümidverici PD-1/PD-L1 inhibitorları ilə CTLA-4 kombinasiyasını da vurğulayır. CheckMate-026 və KEYNOTE-024 daxil olmaqla davam edən tədqiqatların nəticələri “maraqla gözlənilir”.

Seçilmiş xəstə alt qruplarında, məsələn yüksək PD-L1 səviyyəsi olanlarda PD1 inhibitorlarının hətta ilk xətt ağciyər xərçəngi müalicəsində standart olacağı düşünülür. Bu vəziyyətdə kombinə müalicələrin necə rol oynayacağı başqa mühüm mövzudur.