İnsan böyümə hormonu 1921 – Kəşfi və özü ilə gətirdiyi mübahisələr

İnsan böyümə hormonunun (HGH) istifadəsi onilliklərdir davam edən mübahisələrə səbəb olmuşdur. Bəzi tətbiqlərdə tibbi olmayan problemləri həll etmək üçün istifadə olunan tibbi müalicə nümunəsi kimi ön plana çıxır. 

Elmi jurnalist Natalie Angier bunları yazır: 

"Orta amerikalı kişinin boyu 180 cm-dir. Ortalamadan xeyli aşağı boyu olanların məktəbi tərk etmək, alkoqol asılılığı, romantik münasibət qura bilməmək, xəstələnmək və ya depressiyaya düşmək riskləri daha yüksəkdir. Daha uzunboylu kişilərlə müqayisədə evlənmək və ya uşaq sahibi olmaq şansları daha aşağıdır.” 

Bədənimizi bir çox yolla dəyişdirməyə alışmışıq; buna görə valideynlərin yalnız ortalamadan aşağı boyu olan oğullarına kömək etmək məqsədilə çox bahalı HGH inyeksiyaları təmin etməsi yanlışdırmı?

HGH beynin aşağı hissəsində yerləşən hipofiz vəzisi tərəfindən ifraz olunur. Böyümə hormonu çatışmazlığı olan insanlarda xaricdən əlavə qəbul etmək yalnız boyu kəskin şəkildə artırmır, həmçinin bədən yağını azaldır, enerji səviyyələrini artırır və immun sisteminin funksiyasını yaxşılaşdırır. Hipofiz gün ərzində böyümə hormonunu fasilələrlə ifraz edir və ən çox ifraz yuxuya getdikdən təxminən bir saat sonra baş verir. İntensiv idman HGH ifrazını başlada bilər. 

HGH qaraciyəri IGF-1 (insulinəbənzər böyümə amili 1) istehsal etməyə stimullaşdırır; bu da əzələlərdə, sümüklərdə və digər toxumalarda böyüməni stimullaşdıran amildir. Yetərsiz HGH cırtdanboyluluğa səbəb ola bilər. Həddindən artıq HGH çənə və barmaqların çox qalınlaşması kimi əlamətlərlə birlikdə akromeqaliyaya (əl, ayaq və üz sümükləri kimi bədənin uc hissələrinin böyüməsi) səbəb ola bilər.

• 1887-ci ildə litvalı tibb tədqiqatçısı Oskar Minkowski hipofiz şişlərinin akromeqaliya ilə əlaqəli olduğunu müşahidə etdi. 
• 1921-ci ildə amerikalı tədqiqatçılar Herbert Evans və Joseph Long siçovulların böyüməsində hipofiz vəzisinin rolunu araşdırdılar. 
• 1960-cı illərdə insan cəsədlərindən alınmış böyümə hormonu ilə uşaqların müalicəsinə başlanıldı. 
• 1980-ci ildə gen mühəndisliyinin ilk tətbiqlərindən biri insan geni daşıyan bakteriyalarla böyümə hormonunun istehsalı idi.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Oskar Minkowski (1858–1931), Joseph Abraham Long (1879– 1953), Herbert McLean Evans (1882–1971)

• Əvvəlki mövzu: Yara bandı 1920 – Kəsiklərin praktik müalicəsi
• Növbəti mövzu: Raxit 1922 – Qida çatışmazlığı və əyri ayaqlar