Müntəzəm məşq beyin funksiyalarımızı da gücləndirir

Səhiyyədəki böyük inkişaflarla orta ömür müddəti uzansa da, beyin (koqnitiv) funksiyaları yaşla birlikdə genetik meylin də təsiri ilə sürətlə azalır. 2016 Dünya Alzheimer Hesabatına görə dünyada 47 milyon insan xalq arasında ağıl zəifliyi kimi bilinən demensiyaya malikdir. Həmçinin bu sayın 2050-ci ildə üç dəfə artacağı təxmin edilir.

Alzheimer, demensiya kimi xəstəliklər şəxsin həyat keyfiyyətini ciddi azaldır və xaricdən köməyə möhtac edir. Bu xəstəliklər barədə dərc edilmiş tədqiqata görə müntəzəm güc məşqləri beyin funksiyalarını inkişaf etdirir.

Tədqiqat

Tədqiqatda 55 yaşdan yuxarı yüngül koqnitiv pozuntulu 100 fərd qruplara ayrılmış, bir qrupa güc və beyin məşqləri etdirilmiş, digər qrupa isə məşq etdirilməmişdir. Güc məşqi kimi 6 ay ərzində həftədə 2 dəfə ağırlıq qaldırma tətbiq edilmişdir. Məşqin intensivliyi şəxsin maksimum qaldıra biləcəyi ağırlığın %80-i kimi tənzimlənmişdir.

Tədqiqat nəticəsində əzələ gücünün artmasının beyin funksiyalarını inkişaf etdirdiyi, bədəni gücləndirməyin beyin üçün də faydalı olduğu müşahidə edilmişdir

Məşq həmçinin seçici diqqət, planlaşdırma, təşkilatlanma və çoxşaxəli düşünmə kimi koqnitiv qabiliyyətləri də inkişaf etdirir. Yaşlanma ilə beynin hipokampı kiçilir, məşq isə ön hipokampın ölçüsünü %2 artırır. Bu da uzunmüddətli yaddaşın inkişafını təmin edir.

6 ay müntəzəm məşqdən sonra funksional maqnit rezonans görüntüləmə (fMRI) ilə koqnitiv funksiyalarda artım müşahidə edilmişdir

Keçmiş araşdırmalara baxdıqda yüksək fiziki fəaliyyətin, maksimum oksigen tutumunun və aerob fəaliyyətin beyin funksiyalarını inkişaf etdirdiyi və Alzheimer riskini azaltdığı müşahidə edilmişdir.

Tədqiqatçılar məşqin beyinə müsbət təsirini görmək üçün tez-tez, həftədə ən az iki dəfə intensiv məşqin əsas rol oynadığını və beləcə beyin üçün maksimum fayda təmin edilə biləcəyini vurğulamışlar.

İdmanın başda ürək-damar xəstəlikləri, hipertoniya, piylənmə və xərçəng olmaqla bu gün geniş yayılmış xəstəliklərdən qoruması, həmçinin bu tədqiqatla beyin funksiyalarını inkişaf etdirmə faydası nəzərə alınaraq həyat tərzi kimi mənimsənməlidir. Tədqiqatlar nəticəsində demensiya və Alzheimer riski olan fərdlərə (demensiya xəstələrinin %8-i 6 ildə Alzheimer-ə tutulur) məşq tövsiyə olunur. Məşqin intensivliyi yaxşı tənzimlənməli; bədəni çətinləşdirməli, güc artımı olmalı, lakin dağıdıcı intensivlikdən qaçılmalıdır.

Böyük hörmət, sevgi və həsrət duyduğumuz Cümhuriyyətimizin qurucusu Qazi Mustafa Kemal Atatürk-ü vəfatının ildönümündə "Sağlam baş sağlam bədəndə olar" sözünü xatırladan tədqiqatla anırıq...