Nəqliyyatın sıx olduğu saatlar sağlamlığınıza da zərərlidir — bəs necə?

Avtomobil hərəkətinin ən yüksək səviyyəyə çatdığı anda səfər edən sürücü və sərnişinlərin yoldakı avtomobillərdən buraxılan zərərli qazlara daha çox və daha uzun müddət məruz qalmasının diqqətçəkən nəticələrə səbəb olduğunu bilirdinizmi?

Aparılan araşdırmalarda yollarda 24 saat ərzində müəyyən fasilələrlə ölçmələr aparılmışdır. Uzun sürən bu təcrübədən əldə edilən məlumatlar hər nə qədər incə və ətraflı fərqləri aşkar edə bilməsə də, avtomobildə səfər edən sərnişinlərin yol kənarındakı insanlara nisbətən zəhərli qazlara daha çox məruz qaldığına diqqət çəkir!

Tədqiqatçılar bu təcrübələrdə yoldakı sürücülərin məhz nəyə məruz qaldığını müəyyən etmək üçün ABŞ-ın Atlanta şəhərinin mərkəzində səhər tıxacında avtomobilin içində sürücülərin vəziyyətini asan müəyyən edə biləcək xüsusi ölçmə cihazlarından istifadə etmişlər. Bu cihazlar yol kənarındakı ölçmə cihazlarından düz iki dəfə çox zəhərli qaz və yad maddə aşkarlamışdır. Bu yad maddələr hüceyrələrdə oksidləşdirici stress yaradan zərərli kimyəvi maddələr kimi qiymətləndirilmişdir (bu maddələr eyni zamanda tənəffüs və ürək xəstəliklərinə, xərçəngə və sinir toxumasının pozulmasına zəmin yaradır).

Araşdırmaların nəticələri 27 iyun 2017 tarixində; Atmospheric Enviroment adlı jurnalda dərc edilmişdir. Araşdırma nəticəsində avtomobillə səfər edən insanların sağlamlıqlarına normaldan 2 dəfə daha pis təsir edəcək mühitdə olduqları müəyyən edilmişdir.

Başqa bir təcrübədə isə tədqiqatçılar adi insanla eyni miqdarda havanı içinə çəkən ölçmə cihazı olaraq süni ağciyər hazırlamışlar. Bu süni ağciyərləri 30 fərqli avtomobilin sərnişin oturacağına yerləşdirərək 60 ayrı səfərdə sıx nəqliyyat axınına çıxarmışlar. Bəzi sürücülər sıx küçələrdən, bəziləri isə dairəvi yollardan getmişdir. Avtomobildəki ölçmə cihazları hər dəfə yol kənarındakı ölçmə cihazlarından daha çox zərərli hava aşkarlamışdır.

Bu araşdırmada tapılan reaktiv oksigen hissəcikləri nəfəsə alındıqda orqanizm bu kimyəvi maddə ilə mübarizə aparacaq kimyəvi maddələr yaratmağa başlayır. Onlar hamısı bir araya gəldikdə orqanizmin həddindən artıq reaksiyası ilə sağlam DNA-ların quruluşunun dəyişməsinə və pozulmasına səbəb ola bilər.

Hansı çirklənmənin hansı növ narahatlıqların mənbəyi olduğunu müəyyən etmək üçün araşdırmalar, tədqiqatlar və müzakirələr davam edir. Görünən odur ki, nəqliyyat axını səbəbindən avtomobillərin polen filtrlərinin təmizləmə imkanından qat-qat çox çirkli hava yaranır və xüsusilə sıx hərəkət saatlarında sükan arxasında olmaq düşünüldüyündən daha zərərli hala gəlir. Bununla yanaşı, bütün dünyada işlənmiş qaz emissiyalarını azaltmaq üçün həll yolları axtarıldığını bilirik. Məsələn, Avropada bir çox ölkənin 2030-cu illərdən başlayaraq yalnız elektrikli avtomobillərin satışına icazə verəcəklərinə dair açıqlamalarını görürük.