Neyroendokrin şişlərin müalicəsində dönüş nöqtəsi – Antiangiogen dərmanlar

Neyroendokrin şişlərin (NET-lərin) müalicəsində son yeniliklər xüsusilə metastatik pankreatik NET-lər və irəliləmiş mərhələli, aşağı dərəcəli şişlər üçün ümidverici inkişaflar təqdim edir. ESMO 2024 Konqresindəki məlumatlar üç yeni antiangiogen dərmanın neyroendokrin şişlərə qarşı effektiv ola biləcəyini göstərib.

Neyroendokrin şiş nədir? Növləri və xəstəliyin gedişi

Neyroendokrin şişlər (NET-lər) həm sinir, həm də hormon ifraz edən hüceyrələrin xüsusiyyətlərini daşıyan neyroendokrin hüceyrələrdən yaranan nadir şişlərdir. Rastgəlmə tezliyi hər 100000 nəfərə təxminən 5-6 yeni hal kimi bildirilib. Ən çox rast gəlinən NET-lər mədə-bağırsaq sistemində (xüsusilə nazik bağırsaq, mədə, mədəaltı vəzi və düz bağırsaqda) və ağciyərdə yaranır. Adətən 50-60 yaş qrupunda daha çox görülsə də, hər yaşda ortaya çıxa bilər.

Neyroendokrin şişlər aşağı dərəcəli, yaxşı diferensiasiya olunmuş şişlərdən yüksək dərəcəli, sürətlə böyüyən neyroendokrin karsinomalara qədər dəyişə bilər. Xəstəliyin gedişi şişin tipindən, yayılmasından, mərhələsindən və dərəcəsindən asılıdır. Erkən aşkarlanan NET-lərdə gediş daha yaxşı olsa da, metastatik hallarda sağqalım adətən qısadır. Lakin son illər molekulyar və hədəflənmiş müalicələrlə yaxşılaşmalar əldə edilib.

ƏLAQƏLİ MÖVZU: Neyroendokrin şişin əlamətləri, mərhələləri və müalicəsi

Yeni dərman namizədi: CVM-1118

Faza IIa, təkqollu tədqiqatda ağızdan qəbul edilən vaskulogen təqlidə qarşı preparat CVM-1118 mövcud hədəflənmiş müalicələrlə müqayisədə daha üstün təhlükəsizlik və dözümlülük profili göstərib. Standart müalicəyə cavab verməyən 43 irəliləmiş mərhələli NET xəstəsində median proqressiyasız sağqalım (PFS) 10,5 ay olub. Bu müddət sunitinib və everolimus kimi mövcud müalicələrin plasebo qruplarında müşahidə edilən 4-6 aydan uzundur. CVM-1118-in somatostatin analoqu ilə birlikdə istifadə edildiyi alt qrup təhlilində median PFS 22,4 aya çatıb. Dr. Louis de Mestier nəticələrin əlavə araşdırılmalı olduğunu, lakin ümid verdiyini bildirib.

Şəkil. Faza IIa tədqiqatında CVM-1118 müalicəsi irəliləmiş NET xəstələrində keçmiş plasebo məlumatları ilə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə uzun PFS ilə nəticələnib (ESMO 2024 Konqresi, məruzə nömrəsi 1145MO).

Ramucirumab və dacarbazine kombinasiyası: Ümidverici seçim

RamuNET adlı faza II tədqiqatı ramucirumab və dacarbazine kombinasiyasını metastatik pankreatik NET-lərdə (1-3-cü dərəcələr) qiymətləndirib. 45 xəstədə bu kombinasiya ilə 6 aylıq xəstəliyə nəzarət faizi 71,1% bildirilib. Dr. de Mestier bu tip kombinasiyaların streptozotocin və bevacizumab kombinasiyası kimi ümidverici strategiyalar təklif etdiyini deyib. Lakin nəzarət qrupu olmadığından kombinasiyanın həqiqətən sinergetik təsir göstərib-göstərmədiyini qəti söyləməyin çətinliyini əlavə edib.

Cabozantinib və aşağı proliferativ dərəcəli NET-lər

CABONEN tədqiqatı aşağı proliferativ dərəcəli NET xəstələrində cabozantinibin effektivliyini və təhlükəsizliyini araşdırıb. Median PFS 6,7 ay olub; lakin bəzi xəstələrdə neyroendokrin karsinoma olması və 71%-inin əvvəllər müalicə alması nəticələrin niyə aşağı olduğunu izah edə bilər. Həmçinin 37 ciddi əlavə təsir müşahidə edilib və 3-ü ölümlə nəticələnib. Dr. de Mestier cabozantinibin dözümlülüyünün problem ola biləcəyini vurğulayıb.

Antiangiogen preparatlar üçün gələcək strategiyalar

Bu tədqiqatların quruluşu barədə Dr. de Mestier antiangiogen preparatlar üçün istifadə olunan RECIST mərhələləndirmə meyarlarının bəzən yetərsiz qaldığını bildirib. Həmçinin NET müalicəsində antiangiogen preparatların effektivliyini proqnozlaşdırmaq üçün yeni biomarkerlərin və plazma təhlillərinin lazım olduğunu vurğulayıb. Həm plazma, həm də görüntüləmə biomarkerlərinə ehtiyac olduğunu deyərək müqavimət yarandıqda hansı preparatların seçiləcəyinə dair daha çox strategiya tədqiqatının zəruriliyini qeyd edib.

Nəticə

NET-lər üçün yeni antiangiogen preparatlar xüsusilə irəliləmiş mərhələli və metastatik xəstələrdə ümidverici nəticələr verir. Lakin bu müalicələrin klinik praktikaya inteqrasiyası və effektivliyinin artırılması üçün əlavə araşdırmalar lazımdır.