Oktreotid adlı dərman metastatik neyroendokrin nazik bağırsaq şişlərinin müalicəsində ümid vəd edir

Oktreotid LAR (Sandostatin LAR, Novartis), metastatik neyroendokrin nazik bağırsaq şişlərinin inkişafını ləngidir.

Neyroendokrin nazik bağırsaq şişləri nadir rast gəlinən xərçəng növləridir və %50-i bədxassəlidir (malign). Neyroendokrin nazik bağırsaq şişlərinin çoxu yayılır və belə bir vəziyyətdə heç bir tibbi müalicə fayda vermir. Yalnız pankreatik şişlərin kimyaterapiyaya cavab verdiyi müşahidə edilmişdir.

Bədxassəli (malign) şişlərin yarısı karsinoid şişdir. Nazik bağırsaqda inkişaf edən karsinoid şişlərin təxminən %20-i bədənin uzaq nahiyələrinə yayılır. Diaqnoz qoyulduqda uzaq metastazı olan xəstələr arasında 5 illik sağqalma nisbəti təxminən %27 olaraq müəyyən edilmişdir.

Gastroenteropankreatik neyroendokrin şişi olan xəstələrdə xəstəlik əlamətlərinə nəzarət etmək üçün istifadə olunan oktreotid LAR böyümə hormonunun ifrazının qarşısını alaraq şişin inkişafını əngəlləyən somatostatin analoqudur. Oktreotidin hüceyrə böyüməsini əngəlləyən təsirlərini araşdırmaq üçün əvvəllər bəzi tədqiqatlar aparılmışdır. Bu tədqiqatlarda oktreotid kimi uzunmüddətli təsir göstərən somatostatin analoqlarının NET-ə təsiri araşdırılaraq yaxşı diferensiasiya olunmuş metastatik neyroendokrin şişlərin inkişafına nəzarət edilməsi hədəflənmiş, lakin dəqiq nəticə əldə edilməmişdir.

Dəqiq nəticələrə nail olmaq üçün aparılan son tədqiqatda oktreotid LAR adlı dərmanın NET-ə təsiri daha ətraflı araşdırılmışdır. İyul 2001-yanvar 2008 illəri arasında neyroendokrin nazik bağırsaq şişi diaqnozu qoyulmuş 85 xəstənin iştirakı ilə aparılan tədqiqatda xəstəliyin proqressivləşmə müddəti ölçülmüşdür. Müalicə KT (kompüter tomoqrafiyası) və ya MRT (maqnit-rezonans görüntüləmə) ilə şişin inkişafı müəyyən edilənə qədər davam etmişdir.

Tədqiqatın sonunda bu dərmanın xəstəliyin proqressivləşmə müddətini iki dəfədən çox ləngitdiyi, aqressiv qaraciyər metastazı olmayan xəstələrdə də hüceyrə böyüməsini əngəlləyən təsirə malik olduğu müşahidə edilmişdir. Oktreotid verilən xəstələrdə xərçəngin proqressivləşmə müddəti 14 ay, oktreotid verilməyən xəstələrdə isə bu müddət 6 ay olaraq müəyyən edilmişdir. Bu dərmanın ən mühüm təsiri şişi sabit saxlamasıdır. Tədqiqata qatılan və oktreotid alan 42 xəstənin 28-ində, dərmanı istifadə etməyən 43 xəstənin isə 16-sında şiş böyümə göstərmədən sabit qalmışdır. Bundan əlavə, oktreotid alan xəstələrdə xərçəngin proqressivləşmə nisbətinin daha aşağı olduğu müşahidə edilmişdir. Oktreotid LAR verilən xəstələrdə şişin böyümə riski bu dərmanı istifadə etməyən digər xəstə qrupu ilə müqayisədə %67 nisbətində azalmışdır.

Gastrointestinal Xərçəng Simpoziumunda ictimaiyyətlə paylaşılan tədqiqat nəticələri oktreotid adlı dərmanın metastatik neyroendokrin nazik bağırsaq şişlərində inkişafı ləngidə biləcəyini təsdiqləmişdir.

Bu tədqiqat nəticələri metastatik nazik bağırsaq neyroendokrin şişi olan xəstələrdə oktreotidin olduqca təsirli olduğunu göstərmişdir. Bu dərman metastatik nazik bağırsaq NET-i və aqressiv qaraciyər metastazı olmayan xəstələrdə şişin inkişafını ləngitmiş, ümumi sağqalma müddətini uzatmışdır. Oktreotid LAR istifadə etməyən xəstələrin demək olar ki, hamısına xəstəlik proqressivləşdikdən sonra oktreotid verilmiş, lakin aqressiv qaraciyər metastazı olmayan xəstələrdə ümumi sağqalma müddəti baxımından fayda verməmişdir.

Əldə edilən məlumatlar yaxşı diferensiasiya olunmuş metastatik nazik bağırsaq neyroendokrin şişlərində oktreotidin standart müalicə kimi qəbul edilə biləcəyini göstərmişdir. Bədənə yayıldıqda kimyaterapiyanın o qədər də təsirli olmadığı NET-lərdə xəstəlik üzərində müsbət təsiri müşahidə edilən oktreotid adlı dərman şişin inkişafının qarşısını alan üsullara yol göstərəcək müalicə seçimi kimi qəbul edilməlidir.

Əlaqəli mövzu:

- Neyroendokrin şişin əlamətləri, mərhələləri və müalicəsi