Prostat biopsiyasında ən yaxşı üsul hansıdır?

Prostat xərçənginin diaqnostikasında istifadə olunan biopsiya üsulunun seçimi həm həkimlər, həm də xəstələr üçün mühüm qərardır. Ənənəvi transrektal (TR) prostat biopsiyası uzun illərdir istifadə olunsa da, son illərdə transperineal (TP) biopsiya təhlükəsizlik baxımından mühüm üstünlükləri ilə diqqət çəkir.

• Transrektal biopsiya (TR): Bu prosedur prostatın arxasında yerləşən düz bağırsaqdan iynə ilə daxil olaraq aparılır. İynə düz bağırsaqdan keçərkən prostat toxumasından nümunə götürülür və bu zaman infeksiya riski yarana bilər.
• Transperineal biopsiya (TP): Bu üsulda iynə düz bağırsaqdan deyil, aralıq nahiyəsindən (anusla cinsiyyət orqanı arasındakı bölgə) keçirilərək prostat toxumasına çatdırılır. Bununla infeksiya riski xeyli aşağı olur və prosedur daha təhlükəsizdir.

19 sentyabr 2024-cü ildə JAMA Oncology jurnalında dərc olunmuş çoxmərkəzli randomizə edilmiş araşdırma transperineal biopsiyaların transrektal üsulla müqayisədə daha təhlükəsiz olduğunu və infeksiya riskini sıfıra endirdiyini ortaya qoyaraq mövzuya dair müzakirələrə yeni ölçü qazandırıb. Araşdırmanın nəticələri prostat biopsiyası praktikasında TP üsulunun yeni standart kimi qəbul edilməli olduğuna işarə edir.

Transperineal üsul infeksiya riskini sıfırlayır

Araşdırmanın nəticələrinə görə, TP biopsiyası aparılmış xəstələrdə infeksiya görülmədiyi halda, TR biopsiyası qrupunun 1,6%-ində infeksiya aşkar edilib. Bu, olduqca nəzərəçarpacaq fərqdir; çünki TR biopsiyasının infeksiya riski əvvəllər 5% ilə 7% arasında bildirilirdi. Tədqiqatın rəhbəri Dr. James Hu TP biopsiyalarının sıfır infeksiya riski verdiyini və bunun antibiotik istifadəsinə ehtiyac olmadan infeksiyaların qarşısını ala biləcəyini deyir. Bu vəziyyət antibiotikə davamlı bakteriyaların yayılmasını azaltmaq üçün mühüm strategiya olan antibiotik istifadəsinin idarə olunması baxımından böyük üstünlük yaradır.

TP biopsiyası iynənin aralıq nahiyəsindən (anusla xayalıq arasındakı bölgə) keçirilməsi ilə aparılır. Bu, infeksiya riskinə birbaşa təsir edən amildir; çünki TR biopsiyasında istifadə olunan iynə düz bağırsaqdan keçərək prostat toxumasına çatır və həmin nahiyədəki bakteriyaları prostat ətrafına daşıya bilər. TP üsulu isə bu riskdən tam yayınaraq prostat toxumasına daha steril çıxış təmin edir.

Klinik tədqiqatın təfərrüatları: TR biopsiyası ilə müqayisə

Araşdırma prostat xərçənginə şübhə olan 742 xəstəni əhatə edən geniş nümunədə aparılıb. İştirakçılar TP biopsiyası (antibiotiksiz) və TR biopsiyası (antibiotiklə) olmaqla iki qrupa bölünüb. Hər iki qrupda sepsis görülməyib; TR qrupundakı infeksiyalar əsasən sidik yolu infeksiyası kimi təsnif olunub və ciddi fəsadlara səbəb olmayıb. Lakin araşdırma TP biopsiyasının infeksiya riskini tam aradan qaldırdığına diqqət çəkir.

Xərçəngin aşkarlanması: TP və TR üsulları arasında fərq yoxdur

Araşdırmanın ən diqqətçəkən nəticələrindən biri xərçəngin aşkarlanma nisbətləri olub. TP biopsiyalarında yüksək dərəcəli prostat xərçənginin aşkarlanması 55%, TR biopsiyası qrupunda isə 52% olub. Qruplar arasındakı fərq statistik baxımdan əhəmiyyətli sayılmayıb (fərq: 2,9%; P = 0,40). Bu, TP biopsiyasının təhlükəsizlik üstünlükləri ilə yanaşı, xərçəngin aşkarlanmasında TR üsulu qədər effektiv olduğunu göstərir.

TP biopsiyalarının xüsusilə prostatın anterior (ön) və apeks (uc) nahiyələrində klinik əhəmiyyətli xərçəngləri aşkar etməkdə daha uğurlu olduğunu bilirik. TR biopsiyası bu nahiyələrdəki bəzi xərçəngləri gözdən qaçıra bildiyi halda, TP biopsiyası daha geniş sahədə effektiv ola bilir.

TP biopsiyası: geniş yayılmalı üsul

TP biopsiyası Avropa Urologiya Assosiasiyasının artıq tövsiyə etdiyi üsuldur, Amerika Urologiya Assosiasiyası və Milli Hərtərəfli Xərçəng Şəbəkəsi (NCCN) isə hələ hər iki üsula eyni əhəmiyyət verir. Lakin TP biopsiyasının infeksiyasız proses və antibiotikə ehtiyac olmaması kimi üstünlükləri bu üsulun daha geniş qəbul edilməli olduğunu göstərir.

Nəticə: yeni standart yaranırmı?

Nəticə etibarilə, TP biopsiyasının infeksiya riski baxımından üstünlüyü prostat biopsiyasında yeni dövrün başlandığını göstərir. Antibiotikə davamlılıq kimi qlobal səhiyyə problemlərinə də həll gətirə biləcək bu üsul həm təhlükəsizlik, həm də xərçəngin aşkarlanmasında effektiv nəticələr verir. Bu tapıntılar fonunda TP biopsiyasının dünyada standart prostat biopsiyası üsuluna çevrilməsi gələcəkdə infeksiya riskini minimuma endirmək və səhiyyə xidmətlərinin keyfiyyətini artırmaq üçün mühüm addım olacaq.