Prostat xərçəngində 5 günlük SBRT ənənəvi 5 həftəlik radioterapiya qədər effektivdir

Prostat xərçəngi, dünyada hər il 1,9 milyon yeni diaqnozla kişilər arasında ən çox rast gəlinən xərçəng növlərindən biridir. Diaqnoz qoyulan xəstələrin çoxu erkən mərhələdə olduğundan bu mərhələdə prostat xərçəngi müalicələrinin effektivliyi və yan təsir profili böyük əhəmiyyət daşıyır. Effektiv və az yan təsirli müalicələr həyat keyfiyyətini qorumaqda və xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.

Erkən mərhələli, prostatdan kənara yayılmamış xərçəngdə 4 həftəlik hipofraksiyalaşdırılmış radioterapiya yüksək dozanı daha az seansla verərək ənənəvi 5-7 həftəlik fraksiyalaşdırılmış radioterapiyaya nisbətən daha qısa müddətdə effektiv nəticə almağı hədəfləyən standart müalicə üsuluna çevrilib. Bu üsul müalicə müddətini qısaldıb xəstənin müalicəyə uyğunluğunu artırarkən yan təsirləri də minimuma endirməyi məqsəd qoyur.

Bununla yanaşı, cəmi 5 seansda tətbiq edilən Stereotaktik Bədən Radioterapiyası (SBRT), ultrahipofraksiyalaşdırılmış müalicə seçimi kimi önə çıxır. SBRT ənənəvi və ya orta dərəcədə hipofraksiyalaşdırılmış radioterapiyaya nisbətən xeyli az seansda yüksək doza verərək müalicə müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

SBRT-nin biokimyəvi və ya klinik uğursuzluq tezliyi baxımından ənənəvi və ya orta dərəcədə hipofraksiyalaşdırılmış radioterapiya sxemləri ilə müqayisədə effektivliyi əvvəllər aydın sübut edilməmişdi. Lakin 16 oktyabr 2024-cü ildə The New England Journal of Medicine (NEJM) jurnalında dərc edilmiş bu yeni çoxmərkəzli 3-cü faza klinik tədqiqat lokalizə prostat xərçəngi olan xəstələrdə SBRT-nin effektivliyini və təhlükəsizliyini əhatəli qiymətləndirməyi hədəfləyir.

PACE-B tədqiqatı

Tədqiqat beynəlxalq, açıq, randomizə edilmiş, nəzarətli 3-cü faza sınağıdır. T1 və ya T2 mərhələli prostat xərçəngi olan, Gleason balı 3+4 və ya daha aşağı, prostata spesifik antigen (PSA) səviyyəsi isə 20 ng/mL-dən aşağı olan kişilər tədqiqata daxil edilmişdir.

Xəstələr SBRT (36,25 Gy, 5 fraksiya, 1 və ya 2 həftə ərzində) və ya nəzarət radioterapiyası (78 Gy, 39 fraksiya, 7,5 həftə ərzində, yaxud 62 Gy, 20 fraksiya, 4 həftə ərzində) almaq üçün 1:1 nisbətində təsadüfi bölüşdürülmüşdür.

Bundan əlavə, tədqiqatda androgeni basqılayan müalicəyə icazə verilməmişdir.

Tədqiqatın əsas məqsədi müalicədən sonra biokimyəvi və ya klinik uğursuzluqdan azad qalma göstəricisini qiymətləndirməkdir. Yəni müalicədən sonra PSA (prostata spesifik antigen) səviyyəsinin yüksəlməsi və ya xəstəliyin klinik irəliləməsi kimi əlamətlərin olub-olmadığını araşdırmaqdır. Tədqiqat SBRT-nin ənənəvi və ya orta dərəcədə hipofraksiyalaşdırılmış radioterapiyadan daha pis nəticə vermədiyini (non-inferiority) sübut etməyi hədəfləyir. Bunun üçün mühüm hədd kimi 1,45 hazard nisbəti (risk nisbəti) müəyyən edilmişdir. Bu, SBRT qrupunda uğursuzluq riskinin ənənəvi radioterapiya qrupuna nisbətən 45%-dən çox artmamalı olduğunu ifadə edir.

Təhlillər müalicə niyyətinə əsaslanan populyasiya (intention-to-treat population) üzrə aparılmışdır. Bu üsul bütün iştirakçıların faktiki müalicə vəziyyətindən asılı olmayaraq təsadüfi təyin olunduqları qrupa görə qiymətləndirilməsini təmin edir. Bu yanaşma müalicənin real şəraitdəki effektivliyini daha düzgün əks etdirməyi hədəfləyir.

Nəticələr

Tədqiqatda 2012-ci ilin avqustu ilə 2018-ci ilin yanvarı arasında 38 mərkəzdə ümumilikdə 874 xəstə təsadüfi bölüşdürülmüşdür: 433 xəstə SBRT, 441 xəstə isə nəzarət radioterapiyası qrupunda olmuşdur.

Xəstələrin median yaşı 69,8, median PSA səviyyəsi isə 8,0 ng/mL olmuşdur. Xəstələrin 8,4%-i aşağı, 91,6%-i isə orta risk kateqoriyasında idi (National Comprehensive Cancer Network, NCCN).

Median izləmə müddəti 74 ay olmuş, 5 illik biokimyəvi və ya klinik uğursuzluqdan azad qalma göstəricisi SBRT qrupunda 95,8% (etibar intervalı [Eİ], 93,3–97,4%), nəzarət qrupunda isə 94,6% (Eİ, 91,9–96,4%) olmuşdur.

Biokimyəvi və ya klinik uğursuzluq üçün düzəliş edilməmiş hazard nisbəti 0,73 (Eİ, 90%, 0,48–1,12; P=0,004) olmuşdur və bu, SBRT-nin daha pis olmadığını göstərir.

SBRT və nəzarət radioterapiyası qrupları arasında gec dövrdə müşahidə olunan Radiasiya Terapiyası Onkologiya Qrupunun (RTOG) 2-ci və ya daha yüksək dərəcəli genitourinar yan təsir tezliyi əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənmişdir. 5 illik kumulyativ gec dövr genitourinar (sidik yolları) yan təsir tezliyi SBRT qrupunda 26,9% (Eİ, 22,8–31,5%), nəzarət qrupunda isə 18,3% (Eİ, 14,8–22,5%) olmuşdur (P<0,001). Mədə-bağırsaq yan təsirləri baxımından isə qruplar arasında əhəmiyyətli fərq tapılmamışdır (SBRT qrupu 10,7%, Eİ 8,1–14,2%; nəzarət qrupu 10,2%, Eİ 7,7–13,5%; P=0,94).

Şərh

Bu 3-cü faza klinik tədqiqatın nəticələri 5 fraksiyada tətbiq olunan SBRT-nin biokimyəvi və ya klinik uğursuzluq baxımından nəzarət radioterapiyası qədər effektiv olduğunu göstərmişdir. Buna görə SBRT aşağı və orta riskli lokalizə prostat xərçəngi olan xəstələr üçün effektiv müalicə seçimi ola bilər. Lakin SBRT-nin genitourinar toksiklik profili daha yüksək olmuş və bu, müalicə qərarlarında nəzərə alınmalıdır. Tədqiqat SBRT-nin üstünlükləri və çatışmazlıqları barədə daha çox məlumat üçün uzunmüddətli izləmənin əhəmiyyətini də vurğulayır.