Qərb tipli qidalanma kolon və düz bağırsaq xərçənginə necə səbəb olur? Yeni bir baxış

Yeni tədqiqat Qərb tipli qidalanma ilə şişlərində bol miqdarda poliketid sintaza (pks+) Escherichia coli bakteriyası olan kolorektal (yoğun bağırsaq) xərçəng alt qrupu arasında güclü əlaqə olduğunu göstərdi. Bu da qidalanma, bağırsaq mikrobiotası və kolorektal karsinogenez (xərçəngin yaranması) arasındakı əlaqəni dəstəkləyir.

Bostondakı Brigham və Qadın Xəstəxanasının Patologiya şöbəsindən tədqiqatçı Shuji Ogino kolibaktin istehsal edən pks+ E.coli bakteriyasının yaxın zamanda yoğun bağırsaq hüceyrələrində DNA mutasiyalarına səbəb olduğunun aşkar edildiyini söylədi. “Nəticələrimiz Qərb tipli qidalanmanı kolorektal xərçəngdəki bu bakteriya ilə uğurla əlaqələndirmişdir.”

Tədqiqat Qastroenterologiya jurnalında onlayn dərc edildi.

Qidalanma tərzi, bağırsaq bakteriyaları və xərçəngin yaranması arasındakı əlaqə

Qırmızı və emal edilmiş ət, şəkər və rafinə edilmiş taxıllarla zəngin, tərəvəz və paxlalılarla kasad olan Qərb tipli qidalanmanın sistemik və bağırsaq iltihabına səbəb olduğu göstərilmişdir.

Tədqiqat komandası “qidalanma ilə zərərli bağırsaq bakteriyaları arasındakı mümkün qarşılıqlı təsir nəzərə alındıqda Qərb tipli qidalanmanın kolorektal şiş toxumasındakı pks+ E.coli ilə əlaqəli şəkildə araşdırılması xüsusilə maraqlıdır” deyə bildirir.

Bu tədqiqat çərçivəsində Səhiyyə Mütəxəssislərinin İzləmə Tədqiqatı və Tibb Bacılarının Sağlamlıq Tədqiqatına qatılan 134,775 yetkində hər 4 ildən bir əldə edilmiş qidalanma tezliyi məlumatlarından istifadə edərək Qərb tipli qidalanma balları hesablandı. 1175 kolorektal xərçəng şişi arasında 111 şişdə pks+ E.coli aşkar edildi, qalan 1064 şişdə isə bu bakteriyalar üçün nəticələr mənfi idi.

Nəticələr Qərb tipli qidalanma ballarının kolorektal xərçəng insidansı (rastgəlmə tezliyi) ilə əlaqəsinin pks+ E.coli səviyyələrinə görə dəyişdiyini və daha yüksək səviyyədə pks E.coli ehtiva edən şişlərin Qərb tipli qidalanma ilə güclü əlaqəsi olduğunu göstərdi.

Qərb tipli qidalanma balları ən yüksək (və ən aşağı) olan insanlarda çoxdəyişənli təhlükə nisbətləri yüksək səviyyədə pks+ E.coli olan şişlər üçün 3.45, aşağı səviyyədə pks+ E.coli olanlar üçün 1.22, aşkar edilə bilən miqdarda pks+ E.coli olmayan kolorektal xərçəng şişləri üçün isə 1.10 idi.

Tədqiqatçılar “nəticələrimiz bağırsaq mikrobiotasının qidalanma ilə kolorektal xərçəng arasındakı patogen əlaqədə vasitəçi rolunu dəstəkləyən sübutlar təqdim edir” deyirlər.

Daha çox tədqiqata ehtiyac olsa da, Ogino nəticələrin potensial klinik təsirlərinin olduğunu söylədi. “Qərb tipli qidalanan insanlarda kolorektal xərçəng riski daha yüksəkdir. Bu yüksək riskli insanların qidalanma tərzləri səbəbindən, ehtimal ki, aşağı riskli insanlardan daha çox müayinə edilməsi lazımdır. Çox güman ki, fərdiləşdirilmiş xərçəng skrininqinə ehtiyacları var.” Ogino tədqiqatın xərçəngin qarşısının alınması üçün qidalanma dəyişikliklərinin əhəmiyyətini də vurğuladığını söylədi.

Sübuta əsaslanan qidalanma tövsiyələri

Nyu-Yorkdakı NYU Langone Health Qastroenterologiya və Hepatologiya şöbəsindən Dr. Aasma Shaukat bu tədqiqat haqqında “qidalanmanın kolorektal xərçəng riskinə necə təsir edə biləcəyi barədə anlayışımıza töhfə verir” deyir. “Bu, xərçəng skrininqinə dair tövsiyələrə təsir etməsə də, digər həyat tərzi dəyişiklikləri ilə birlikdə kolorektal xərçəngin qarşısının alınması üçün qırmızı ət və rafinə edilmiş şəkərlə kasad qidalanmanı tövsiyə etməyə davam etməli olduğumuzu göstərir.”

Həmçinin kənardan baxış təqdim edən Cleveland Klinik İnsan Qidalanması Mərkəzindən Amanda Bode bu tədqiqatda iltihabı artırmaq, DNA zədəsinə və kolorektal xərçəngə səbəb olmaq üçün irəli sürülən Qərb tipli qidalanma amillərinin “təəccüblü olmadığını” qeyd etdi. “Qırmızı ət, rafinə edilmiş taxıllar və şəkər də daxil olmaqla qidalanma növlərinin kolorektal xərçəng riskini artırdığına dair bir çox başqa tədqiqatdan əhəmiyyətli sübutlar var. Bu araşdırma onkologiya sahəsində dietoloq olaraq kolorektal xərçəngdən qorunması və ya sağ qalması üçün xəstəyə ümumən verəcəyim məsləhəti möhkəmləndirir. Emal edilmiş əti məhdudlaşdırmaq, daha az rafinə edilmiş taxıl və şəkər yemək tövsiyələrinə əlavə olaraq, lisenziyalı dietoloq bağırsaq mikrobiomu ilə bağlı problemləri müəyyən etməyə və hər xəstənin şəxsi seçimlərini nəzərə alaraq qidalanma müdaxilələrini fərdiləşdirməyə kömək edə bilər.”

Məsələn, lisenziyalı dietoloq xəstəyə kolorektal xərçəng üçün yüksək risklə əlaqəli olduğu bilinən, geniş istifadə olunan qidaları tanıtmaqda və onları bağırsaqdakı faydalı bakteriyaları yaxşılaşdıran qidalarla əvəz etməkdə kömək edə bilər.

“Ümumən qidalanma rejimini yaxşılaşdırmağa çalışmaq xəstəlik riskinə tək bir qidaya diqqət yetirməkdən daha çox təsir göstərir kimi görünür.”

*

• Əlaqəli mövzu: Aralıq dənizi pəhrizi nə üçün ən yaxşı pəhrizdir? Necə tətbiq olunur?