Qətl və Wirsung Axacağı 1642 – Sirli orqan və sirli kəşf

Mədəaltı vəzi cərrahları John Howard və Walter Hess belə yazır: “Paduada mədəaltı vəzi axacağının alman (Johann Georg) Wirsung tərəfindən kəşfi mədəaltı vəzi biliklərimizin tarixində ən böyük mərhələlərdən biri olduğunu sübut etməli idi və həqiqətən tibb tarixində dönüş nöqtəsi olduğunu sübut etdi.” Anatom Johann Wirsungun 1642-də bir qatilin cəsədini yararkən kəşf etdiyi mədəaltı vəzi axacağı mədəaltı vəzini ümumi öd axacağına birləşdirir və ikisi birlikdə möhtəviyyatını nazik bağırsağın başlanğıcı onikibarmaq bağırsağa boşaldır. Şərəfinə Wirsung axacağı da adlanan bu kanal qidanın həzminə kömək edən mədəaltı vəzi fermentlərinin içindən axdığı borudur.

Mədəaltı vəzi həkimlər üçün həmişə sirli olub. Wirsung kanalın məqsədinə əmin olmasa da, tapıntısı vacib idi, çünki vəzinin maye ifraz edən rolu müəyyənləşdi. Dərc etmək əvəzinə şərh üçün Avropa anatomlarına rəsmlər göndərdi. Bir il sonra evinin yaxınında qonşularla söhbətdə güllələnərək öldürüldü. Mentoru anatom Johann Wesling kəşfə qısqandığı deyildiyindən cinayətdə ittiham edildi. Lakin bəraət aldı və qatilin kimliyinə dair ziddiyyətli hekayələr bu gün də tarix kitablarındadır.

Bəzi izahlar məşhur müayinədə iştirak edən tibb tələbəsi Moritz Hoffmannın qatil olduğunu irəli sürür. Qətldən beş il sonra Hoffmann Wirsungun insan disseksiyasından bir il əvvəl hinduşkada Wirsung axacağını kəşf etdiyini iddia etdi. Wirsungu da xəbərdar etdiyini söylədi. Lakin ən ehtimal olunan şübhəli Giacomo Cambierdir. Qətldən yalnız bir həftə əvvəl “xarakteri barədə şübhələr” səbəbindən Alman Sənətçilər Millətinin Prokuroru vəzifəsindən istefaya məcbur edilmişdi və Wirsung qərar prosesində olmuşdu.

Yazı şəklinin izahı: Mədəaltı vəzi axacağı (sarımtıl vəzidə mərkəzi qəhvəyi-narıncı boru) mədəaltı vəzini ümumi öd axacağına (yaşıl boru) birləşdirir və ikisi möhtəviyyatını duodenuma (soldakı qəhvəyi boru) boşaldır.

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxslər: Johann Georg Wirsung (1589–1643), Johann Wesling (1598– 1649), Moritz Hoffmann (1622–1698)

• Əvvəlki mövzu: William Harvey 1628 – Qan dövranını düzgün təsvir edən ilk şəxs
• Növbəti mövzu: Limfa Sistemi 1652 – Həm həyəcan siqnalı, həm müdafiə