Şişlər, bağırsağın

North Carolina State Universitetində aparılan tədqiqata görə; şiş mikromühitinin yoğun bağırsaq xərçənginin yaranmasında xərçəng hüceyrəsini dəstəklədiyinə dair nəticələr əldə edilmişdir. Yoğun bağırsaq xərçənginin mikromühitində olan enterik qlial hüceyrələrinyoğun bağırsaq xərçənginin kök hüceyrələrinistimullaşdıran molekullar ifraz edərək şiş yaranmasını stimullaşdırdığı müəyyən edilmişdir.

Xərçəng kök hüceyrələri normal bədən hüceyrələrindən fərqli olaraq hüdudsuz bölünmə qabiliyyətinə malikdir. Bu kök hüceyrələr xərçəng yaranmasının, metastazın və xərçəngəleyhinə dərmanlara qarşı dərman müqavimətinin əsas elementləridir.

Yoğun bağırsaq xərçənginin kök hüceyrələrinin mənşəyi tam məlum olmasa da, genetik və/və ya epigenetik baxımdan zədələnmiş yoğun bağırsaq epitel kök hüceyrələrindən yarandığı düşünülür. Bir çox xərçəng növündə olduğu kimi, yoğun bağırsaq xərçəngində də kök hüceyrələrin mikromühiti şişin yaranması və inkişafı baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu mikromühitdə baş verən hüceyrələrarası siqnallaşma yoğun bağırsaq xərçənginin kök hüceyrələrini və mikromühitdəki digər hüceyrələri xərçəngin yaranması və inkişafı baxımından təşviq edir. Yoğun bağırsaq xərçənginin kök hüceyrələri bu xüsusiyyətlərinə görə xərçəng müalicələri üçün mühüm hədəflərdir.

Enterik qlial hüceyrələr qastrointestinal (mədə-bağırsaq) sistemi boyunca uzanıb onu əhatə edən enterik (bağırsaq) sinir sistemində ən çox olan hüceyrə növüdür. Bu enterik qlial hüceyrələr müəyyən amillər (spesifik parakrin amillər) ifraz edərək epitelin əsas funksiyalarını tənzimləyir. Enterik qlial hüceyrələr yoğun bağırsaq xərçənginin kök hüceyrələrinin ifraz etdiyi interleykin-1 (IL-1) sitokininə cavab olaraq prostaqlandin E2 (PGE2) ifraz edir. Mühitə ifraz edilən PGE2 yoğun bağırsaq xərçənginin kök hüceyrələrinin şiş yaratmasını PGE2/EP4/EGFR siqnal ötürmə yolu vasitəsilə stimullaşdırır və sürətləndirir. Lakin enterik qlial hüceyrələr bazal səviyyədə olduqda şiş yaranmasını stimullaşdırmır.

Tədqiqatın əhəmiyyəti

Yoğun bağırsaq xərçənginin kök hüceyrəsi ilə enterik qlial hüceyrələr arasındakı IL-1/PGE2 parakrin siqnallaşmasının qarşısının alınması yeni müalicə yanaşmaları baxımından əhəmiyyətlidir. Digər tədqiqatlarda da göstərilmişdir ki, bu siqnallaşma başqa xərçəng mikromühitlərində də mühüm yer tutur. Buna görə təkcə yoğun bağırsaq xərçənginin müalicəsi deyil, ümumi müalicə yanaşması baxımından da bu siqnallaşmanın araşdırılıb anlaşılması vacibdir.