Soyuqdəymə 1914 – Mövsümi qriplər

Soyuqdəymə yuxarı tənəffüs yollarının virus infeksiyasıdır. Əsasən rinoviruslar və koronaviruslar olmaqla 100-dən çox fərqli virus soyuqdəyməyə səbəb ola bilər. Praktik və təsirli müalicə mövcud olmasa da, burun axması, burun tutulması və boğaz ağrısı kimi əlamətləri azaltmaq üçün bir çox dərmandan istifadə edilir.

Qədim dövrlərdən bəri soyuqdəymə üçün təəccüblü bir sıra "müalicə" mövcud olmuşdur;

• İtalyan Pliny the Elder öskürəyə qarşı yaquar sidiyi və dovşan nəcisi təyin etmişdir. 
• Suriyalı həkim Ibn al-Quff başa isti dəmir tətbiq etməyi və kəllə sümüyü görünənə qədər gözləməyi məsləhət görmüşdür. 
• İsveçrəli həkim Samuel Tissot ağır soyuqdəyməni kəsiklər vasitəsilə qan axıtmaqla müalicə etmişdir.

1914-cü ildə alman bakterioloq Walther Kruse virusların soyuqdəyməyə səbəb olduğunu və bakteriyasız burun ifrazatları vasitəsilə sağlam insanlara ötürülə bildiyini sübut etmişdir. Adətən soyuqdəymə asqırıqdan sonra havadakı damcılarla yayıla bilər. Rinovirus 1956-cı ildə təcrid edildikdən sonra həkimlər bu virusu soyuqdəymənin çox geniş yayılmış səbəbi kimi tanımışlar. 

Soyuqdəymə virusuna qarşı peyvənd hazırlamaq çətindir, çünki viruslar çox vaxt mutasiyaya uğrayır və insandan insana keçərkən kiçik dəyişikliklər göstərirlər. Rinoviruslar burun boşluğunun daxili səthini yoluxdurduqdan sonra makrofaqlar (ağ qan hüceyrələrinin bir növü) bədənin müdafiəsinə keçərək iltihabi sitokin molekullarının istehsalını başladır və beləliklə selik istehsalı yaranır. Bundan əlavə, bədənin bradikininləri (kiçik zülallar), boğaz ağrısına və burun qıcıqlanmasına səbəb olur.

Oxşar xəstəlik olan influenza influenza virusu ilə keçir. Xəstəliyin daha ağır gedişinə meyil göstərir (qızdırma yaratmaq və aşağı tənəffüs yollarına təsir etmək ehtimalı daha yüksəkdir). SARS (Ağır Kəskin Respirator Sindrom), SARS koronavirusunun yaratdığı olduqca təhlükəli tənəffüs yolu xəstəliyidir.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Gaius Plinius Secundus (Pliny the Elder kimi tanınan; 23–79), Ibn al- Quff (1233–1286), Samuel Auguste Tissot (1728–1797), Walther Kruse (1864–1943)

• Əvvəlki mövzu: Flexner hesabatı 1910 – Tibb təhsilində inqilab
• Növbəti mövzu: Flüorlu diş məcunu 1914 – Daha sağlam dişlər