Süd vəzisində kütlə necə hiss edilir? Süd vəzi xərçənginin əlamətləri (düyün, ağrı və s.) barədə maraqlanılanlar

Xərçəng genlərdə yaranan zədələrin yığılması nəticəsində hüceyrənin nəzarətsiz çoxalmasıdır. Hüceyrə bölünməsinin sürəti və yayılma (invaziv) xüsusiyyəti kimi amillər xərçəngin gedişini müəyyən edir. Məsələn, yavaş bölünən, yayılmayan (qeyri-invaziv) kütlə xoşxassəli (benign) olduğu halda, sürətlə böyüyən invaziv törəmələr bədxassəli (maliqn) kütlələr kimi qarşımıza çıxır.

Hazırda demək olar hər 8 qadından 1-i süd vəzi xərçənginətutulur; süd vəzi xərçəngi qadınlarda ən çox rast gəlinən xərçəng növüdür. Kişilərdə isə bu risk qadınlara nisbətən təxminən 200 qadın süd vəzi xərçənginə qarşı 1 kişi süd vəzi xərçəngi halıdır. Qadınlarda qeyd olunan qədər geniş rast gəlindiyinə görə süd vəzi xərçənginin əlamətlərini tanımaq, kütlə və ağrının xarakteri kimi mövzular ön plana çıxır.

Süd vəzi xərçənginin erkən mərhələ əlamət və tapıntıları

Süd vəzi xərçəngi düyün, kütlə, ağrı, dəri dəyişiklikləri, şişmə kimi əlamətlərlə getsə də, bəzi hallarda heç əlamət vermədiyindən erkən mərhələdə diaqnozu çətin ola bilən xərçəng növüdür.

Süd vəzi xərçəngində ən çox rast gəlinən tapıntı vəzidə düyün və ya kütlə hissidir və digər mümkün əlamətlər bunlardır:

• Süd vəzi və ya məmə ucu ağrısı
• Döşün və ya məmə ucunun şişməsi, qıcıqlanma və ya rəng dəyişikliyi
• Məmə ucunun içəri çəkilməsi
• Yeni xal və ya süd vəzi/məmə ucundakı əvvəlki xalda dəyişiklik
• Qoltuqaltı və ya boyun nahiyəsində həssas və ya böyümüş vəzlər
• Məmə ucundan axıntı
• Döşün və ya məmə ucunun ümumi ölçü, forma və ya görünüşündə dəyişiklik
• Boğuq və davamlı öskürək
• İştah dəyişikliyi
• Udma çətinliyi
• Yeməkdən sonra ağrı
• Ağrılı və ya çətin sidik ifrazı, yaxud bağırsaq hərəkətləri
• Sidik və ya nəcisdə qan
• İzah olunmayan çəki artımı və ya itkisi
• Gecə tərləmələri
• Ümumi zəiflik və ya yorğunluq hissi

Qeyd: Bəzən süd vəzi xərçənginin ilk əlaməti xəstəliyin uzaq orqanlara yayılmasından yaranan tapıntılar olur. Süd vəzi xərçəngi tez-tez sümük, ağciyər və qaraciyərə metastaz verir. Bu yerlərə metastaz nəticəsində sümük ağrısı, nəfəs darlığı və sarılıq kimi əlamətlərlə poliklinikaya müraciət edilir.

Süd vəzisindəki kütlələr necə hiss edilir?

Süd vəzi düyünlərinin xarakteri kütlənin səbəbinə, yerinə və ölçüsünə görə dəyişir; ağrılı, sərt və hərəkətsiz kütlələrdən yumşaq, ağrısız və hərəkətli kütlələrə qədər geniş çeşiddə görünür. Ağrısız, sərt, qeyri-müntəzəm formalı, hərəkətsiz kütlələrin bədxassəli olma ehtimalı yüksəkdir. Xoşxassəli növ olan fibroadenomalar ağrısız, asan hərəkət edən, düzgün formalı kütlələr kimi görünür və öz-özünə itə bilər. Süd vəzi kistləri düzgün kənarlı və sərt olduğu halda, abses və iltihab ağrılı, şişkin düyünlər kimi görünür və adətən qızdırma və ya həmin dəri nahiyəsində qızartı ilə gedir.

Süd vəzi xərçəngini erkən mərhələdə aşkar edən skrininq üsulu mammoqrafiyadır. Yüzdə yüz olmasa da, ən erkən mərhələdə diaqnozu mammoqramlar təmin edir. Simptomların hər şəxsdə görünməməsi və çox geniş spektrdə olması müntəzəm mammoqrafiya skrininqinin əhəmiyyətini daha da artırır.

Süd vəzisində kütlə yaradan xərçəngdənkənar səbəblər

Süd vəzisindəki kütlələrin çoxu xərçəngdənkənar xoşxassəli səbəblərlə bağlıdır. Bu səbəblərin bəziləri ağrı və dəyişiklik yaratsa da, həyatı təhdid etmir, uzaq orqanlara metastaz vermir; lakin bu hallarda süd vəzi xərçəngi riski yüksəldiyindən lazımi müayinələrdən sonra bəziləri cərrahi çıxarıla bilər. Bu xoşxassəli kütlələr:

• Fibroadenomalar
• Fibrokistik süd vəzi xəstəliyi
• Duktal və ya lobulyar hiperplaziya
• Kist, abses
• Süd vəzi infeksiyası
• Lipoma
• İntraduktal papilloma
• Yağ nekrozu
• Süd axacağının genişlənməsi
• Əvvəlki biopsiyalara bağlı yara və ya lezyonlar

Nə vaxt həkimə getməli?

Yuxarıdakı əlamət və tapıntılardan hər hansı biri olduqda həkimə müraciət edilməlidir. Bu əlamətlər həkim tərəfindən qiymətləndirilməli, müayinə edilməli, lazım gəlsə mammoqrafiya, MR kimi əlavə araşdırmalar aparılmalıdır.

Mammoqrafiya X-ray şüaları ilə yağ toxumasını tünd, birləşdirici toxumanı açıq rəngdə göstərir. Gənc qadınlarda süd vəzi sıxlığı (birləşdirici toxuma sıxlığı) çox olduğu üçün açıq rəngli sahələr çox görünür; kütlələr/düyünlər də açıq rəngdə göründüyündən fərqləndirmək çətin ola bilər.

MR (emar = maqnit rezonans görüntüləmə) və USG (ultrasound) daha nadir hallarda həkim göstərişi ilə istifadə edilir və yenə biopsiya da şübhəli hallarda həkim qərarı ilə götürülə bilər.