Tibbi onkoloq Dr. David Fajgenbaum Castleman xəstəliyinə necə qalib gəldiyini danışır

Dünyanın ən mühüm xərçəng toplantısı olan ASCO Konqresinin builki açılış nitqini 35 yaşlı həkim etdi: tibbi onkoloq Dr. David Fajgenbaum. Bəs Dr. Fajgenbaum-u bu qədər xüsusi edən nədir?

Pensilvaniya Universitetinin Parelman Tibb Fakültəsində assistent professor Dr. David Fajgenbaum həyatını elmə həsr etmiş amerikalı immunobioloq və yazıçıdır. Tibb fakültəsinin üçüncü kursunda Castleman xəstəliyinə tutulduqdan sonrakı mübarizəsi və hekayəsi ilə daha çox tanınır. Naməlum səbəblərdən immun sisteminin bədənə hücumu ilə orqan çatışmazlığı yaradan bu xəstəlik çox nadirdir və ölümcüldür. Həftələrlə intensiv terapiyada olarkən xəstəliyinin müalicəsi olmadığını öyrənən David Fajgenbaum az qala 5 dəfə ölümdən döndüyünü və kimyaterapiyanın həyatını xilas etdiyini deyir. O vaxt heç kimin tam anlamadığı bu xəstəlik və Davidin kəşf etdiyi öz müalicəsinin hekayəsi hamını təəccübləndirir.

Liseydə məktəbin futbol komandasında olarkən anasının beyin xərçəngi (GBM) olduğunu öyrəndi. Anası 15 ay sonra bu xəstəlikdən vəfat etdi. Anasına həkim olub xərçəng kimi xəstəliklərlə mübarizə aparacağına və insanlara kömək edəcəyinə söz verdikdən sonra David yaxınını itirmiş tələbələrin bir-birinə psixoloji dəstək verdiyi “Actively Moving Forward” kampaniyasını başlatdı. Pennsylvania Universitetinin Tibb Fakültəsində oxuyarkən halsızlıq hiss etməyə başladı. Üçüncü kursda qarın boşluğundakı sancılı ağrıların və boynundakı şişkinliklərin səbəbini anlamaq üçün xəstəxanaya gedəndə çox nadir idiopatik çoxmərkəzli Castleman xəstəliyi diaqnozu qoyuldu. Həkimi orqanlarının fəaliyyətini dayandırmaq üzrə olduğunu və təcili intensiv terapiyaya alınmalı olduğunu dedi. Bir neçə gün sonra vəziyyəti daha da pisləşdi. Tor qişa qanaması ilə sol gözü kor oldu, bədənində 32 litr əlavə maye toplandı və sağ qalmaq üçün daim qan köçürülməsinə ehtiyac duyurdu. Həkimlər Davidin öləcəyini düşünür və ailəsinə onunla vidalaşmağı deyirdilər.

David Fajgenbaum Caitlin Fajgenbaum ilə nişanlı idi və toyları 24 may 2014-də olacaqdı. David toyunu qaçırmaq istəmirdi və ailəsi yanından ayrılan kimi telefonunu çıxarıb xəstəliyini araşdırmağa başladı. Araşdıranda çox təşvişə düşdü, çünki bu xəstəliyə tutulanların yüzdə 80-inin iki ildən çox yaşamadığını, sahədə yetərli tibbi tədqiqat və xəstəliyin müalicəsi üçün hazırlanmış dərman olmadığını öyrəndi.

Xəstəxanaya gəldiyindən yüksək dozalarda kimyaterapiya alaraq sağ qala bilmişdi və toyuna çata bilmək üçün 7 fərqli kimyaterapiya dərmanının kombinasiyasından ibarət ağır kimyaterapiya aldı. Bu müalicələr David üçün çox ağır olsa da, eyni zamanda sağ qalmasını təmin edirdi. Artıq həllin öz səyləri ilə tapılacağını anlamışdı. Laboratoriyada qan testləri və araşdırmalar aparmağa başladı.

Naməlum səbəblərdən immun sistemi sağlam orqanlara hücum edirdi. İmmun sisteminin hücumu üçün siqnal yolları aktiv olmalıdır. 17 fərqli siqnal yolu var və bunların birinin və ya hamısının aktiv olması mümkün idi. Hansı siqnal yolunun aktiv olduğunu öyrənmək üçün limfa düyünlərinin toxumasını araşdırarkən mTOR siqnal yolunun həddindən artıq aktiv olduğunu gördü. Bu siqnal yollarını bağlasa immun sisteminin düzələcəyinə ümid edirdi və bunun üçün mTOR inhibitoru lazım idi. mTOR inhibitoru dərmanı vardı, ancaq əvvəllər Castleman xəstəliyində istifadə olunmamışdı. Əslində böyrək transplantasiyası üçün istifadə olunan sirolimus adlı bu immunosupressiv dərman 1999-cu ildə FDA təsdiqi almışdı. David bunun Castleman xəstəliyinin müalicəsində faydalı olacağına zəmanət olmadığını bilirdi, lakin bu dərmanı istifadə etmək həyatını xilas etdi.

David Fajgenbaum sentyabr 2019-da bu ümidverici hekayəsini danışan “Chasing My Cure” kitabını yazdı. 5 dəfə ölümdən dönən və hər dəfə kimyaterapiya ilə həyata bağlanıb ümidini itirməyən David deyir: “Həyatın bütün çətinliklərində yumor tapmağa çalışın, ümid etdiyiniz şeylərin arxasınca getməkdən vaz keçməyin. Heç kimin ağlına gəlməyən sirolimus dərmanı əslində hər gün qarşısından keçdiyim aptekdə vardı. Bəzən ən çətin problemlərin həlli gözünüzün önündə ola bilər.”

• Bütün ASCO 2020 xəbərləri