Xərçəng olmayan, lakin xərçəng riskini artıran süd vəzi kütlələri

Əvvəlki yazılarımızda süd vəzisində yaranan hər kütlənin xərçəng olmadığını izah etmişdik. Bu yazıda isə xərçəng olmayan, lakin xərçəng riskini artıran (LCIS) və ya xərçəngə çevrilə bilən (DCIS) süd vəzi dəyişikliklərindən danışacağıq.

Atipik hiperplaziya 

• Atipik lobulyar hiperplaziya (ALH) süd vəzisinin süd paycıqlarında anormal hüceyrələrin olması ilə inkişaf edən vəziyyətdir.
• Atipik duktal hiperplaziya (ADH) süd vəzisinin süd axacaqlarında anormal hüceyrələrin olması ilə inkişaf edən vəziyyətdir.

Lobulyar karsinoma in situ (LCIS)

LCIS süd vəzi paycıqlarında anormal hüceyrələrin olması ilə inkişaf edən vəziyyətdir. ALH-yə nisbətən LCIS-də daha çox anormal hüceyrə olur. Bu hüceyrələr süd vəzi paycıqlarından kənara yayılmadığı üçün in situ (yalnız olduğu yerdə) adlandırılır.

Süd vəzisində yuxarıdakı törəmələr aşkarlandıqda görülən anormal hüceyrələr xərçəng hüceyrələri deyil. ALH, ADH və ya LCIS varsa, süd vəzi sağlamlığı üzrə mütəxəssis həkimə müraciət etməlisiniz. Şəxsi və ailəvi tibbi tarixçənizə görə tövsiyələr belə ola bilər:

• Hər il mammoqrafiya
• Hər 6 ayda və ya ildə bir fiziki süd vəzi müayinəsi
• Tamoksifen (bütün qadınlar üçün) və ya raloksifen (bütün menopauzadan sonrakı qadınlar üçün). Bu dərmanların bəzi qadınlarda süd vəzi xərçəngi riskini azaltdığı görülmüşdür.
• Cərrahiyyə. LCIS olan və süd vəzi xərçəngi riski yüksək az sayda qadın cərrahiyyəni seçə bilər.

Duktal karsinoma in situ (DCIS)

Süd vəzisində süd axacağının divarında anormal hüceyrələrlə xarakterizə olunan vəziyyətdir. Yayılan xərçəng hüceyrələrindən, yəni invaziv süd vəzi karsinomasından fərqli olaraq bu anormal hüceyrələr süd axacağından kənara yayılmır. Buna görə də in situ (yalnız olduğu yerdə) adlandırılır.

Hər DCIS invaziv süd vəzi xərçənginə çevrilmir. Lakin hansı DCIS halının xərçəngləşəcəyi bilinmədiyindən müalicə lazımdır. DCIS üçün müalicə süd vəzisinin nə qədərinin təsirləndiyindən, DCIS-in harada yerləşməsindən və dərəcəsindən asılıdır. DCIS olan qadınların çoxu uyğun müalicə ilə sağalır.

DCIS üçün müalicə seçimləri:

• Lumpektomiya. Bu, süd vəzisini qoruyan əməliyyatdır. Adətən müalicə radioterapiya ilə davam edir.
• Mastektomiya. Bu cərrahiyyə növü süd vəzisinin bir hissəsini və ya hamısını çıxarmaq üçün istifadə olunur. Çıxarılacaq toxuma və limfa düyünü miqdarına görə müxtəlif mastektomiya üsulları var.
• Tamoksifen. Bu dərman müalicəsi DCIS-in təkrarlanma ehtimalını azaltmaq və ya invaziv süd vəzi xərçəngindən qorunmaq üçün istifadə edilə bilər.