Xərçəngli xəstənin ağrısının öhdəsindən həqiqətən gəlmək olmurmu?

Ağrı xərçəngli xəstələrdə ən çox görülən və ən çox qorxulan şikayətlərdən biridir. Xərçəng təbabətindəki inkişaflara baxmayaraq, xərçənglə əlaqəli ağrının rastgəlmə tezliyi illər ərzində azalmamışdır. Xərçəng xəstələrinin orta hesabla %60-ında xəstəliklərinin müəyyən dövründə xərçənglə əlaqəli ağrı görülür.

Dünyada xərçənglə əlaqəli ağrı probleminə kifayət qədər əhəmiyyət verilmir. Müasir tibbdə əlimizdə ağrını kəsəcək çox sayda dərman və müdaxilə üsulları olduğu halda, xərçənglə əlaqəli ağrı çəkən xəstələrin yarısı yetərsiz müalicə olunur.

Xərçəng ağrısına niyə kifayət qədər əhəmiyyət verilmir?

Uyğun ağrı müalicəsi almağa mane olan bəzi əngəllər vardır. Bu əngəllərin bir qismi səhiyyə mütəxəssislərindən, bir qismi isə xəstədən və ya xəstənin yaxınından qaynaqlanır.

• Səhiyyə mütəxəssisindən qaynaqlanan ən geniş yayılmış əngəl ağrının yetərsiz qiymətləndirilməsi və ağrı müalicəsi haqqında zəif məlumatdır.
• Xəstədən qaynaqlanan əngəllərə misal kimi ağrıkəsicilərə qarşı mənfi düşüncələr və yan təsirlərdən çəkinmə göstərilə bilər.
• Yetərli ağrı müalicəsi almağa mane olan bəzi hallar həm səhiyyə mütəxəssisindən, həm də xəstədən qaynaqlanır. Bunlar zəif ünsiyyət, xərçəng diaqnozu və həyat itkisi prosesi haqqında danışa bilməmək, habelə opiofobiya adlandırılan narkotik analgetiklərə qarşı qərəzdir.

Ağrı barədə keçmişlə müqayisədə daha çox məlumata sahibik və əlimizdə əvvəllər heç olmadığı qədər ağrını aradan qaldırma seçimi vardır. Buna baxmayaraq, xərçəng xəstələri yetərli ağrı müalicəsi ala bilmirlər, çünki xərçəng ağrısının müalicəsi sadə və xətti deyil; bir çox amil (ağrı barədə məlumat, seçimlər, inanclar, mədəniyyət və genetika) ağrının idarə edilməsinə təsir edir.

Nəticə etibarilə, xərçəng ağrısı ilə mübarizənin ilk şərti yetərli qiymətləndirmə-dir. Əlbəttə, bundan da əvvəl xəstənin öz xəstəliyindən xəbərdar olması və bu barədə özünü rahat ifadə edə bilməsi lazımdır. Xərçəng sahəsində təcrübəli, çox sayda xəstənin müalicəsini üzərinə götürən onkologiya klinikalarında yatan xəstələr üçün yetərli ağrı qiymətləndirməsinin aparıldığını söyləmək olar; lakin dünyada xəstəxanadan kənarda xəstələrin çəkdikləri ağrını qiymətləndirən vasitələr indiyədək yox idi. Son illərdə hazırlanan kompüter proqramları və mobil telefon tətbiqləri bu mühüm boşluğu doldurmağa namizəddir.