Yeni kəşf edilən yağ turşusu reseptoru CD36 vasitəsilə metastazı başladan xərçəng hüceyrələrini hədəfləmək

Xərçəngdə ölüm hallarının yüzdə 90-ından metastazlarməsuldur. Son illərdə aparılan tədqiqatların mühüm hissəsi metastazın qarşısını alacaq mexanizmlərin kəşfinə yönəlib. Dekabr 2016-cı ildə Nature adlı jurnalda dərc olunan tədqiqata görə yüksək yağ tərkibli pəhrizlərin xərçəngin yayılmasına kömək edə biləcəyi irəli sürülüb.

Araşdırmada müxtəlif mərhələlərdə ağız xərçəngi olan xəstələrdən toxumalar alınaraq metastazı başladan hüceyrələrdəki biomarkerlər analiz edilib.

Araşdırmanın nəticələrinə görə,

• Xərçəngin müxtəlif toxuma və orqanlara köçməsinə imkan verən ilk yağ turşusu reseptoruCD36 kəşf edilib.
• CD36 hüceyrələrin səthində olan, hüceyrə daxilinə yağ turşularının qəbuluna cavabdeh reseptordur. CD36 aktivliyi ağız, dəri, yumurtalıq, bağırsaq, ağciyər və süd vəzi xərçəngində yüksək olub.
• Tədqiqatçılar eyni zamanda CD36 reseptorunu metastatik olmayan xərçəng hüceyrələrinə əlavə edərək təsirini müşahidə etməyə çalışıblar. CD36 əlavə olunan xərçəng hüceyrələri metastatik quruluş qazanıb və daha aqressiv çoxalmağa başlayıb.

Bəs bu nəticələr klinik baxımdan nə ifadə edir?

• Xərçəng metastazı üçün ilk ümumi biomarker kəşf edilmiş ola bilər. Bu tədqiqat yağ turşusu reseptorlarını hədəfləyən antimetastaz müalicələrinə yol aça bilər. Bu məqsədlə aparılan tədqiqatda CD36 zülalı bloklanan siçanlarda xərçəng hüceyrələrinin metastatik xüsusiyyətlərinin itməsi görülüb. Eyni zamanda CD36-nı bloklayan anticisimlər tətbiq edildikdə bütün siçanların % 20-sində metastazların məhv edildiyi müşahidə olunub. Metastatik şişlərdə isə %90-a çatan kiçilmələr müşahidə edilib.
• Şiş hüceyrələrinin metastatik potensialının CD36 adlı yağ reseptorundan da asılı olduğu kəşf edilib.
• Metastazı başladan hüceyrələrin yayılmaq üçün pəhriz yağlarından da asılı olduğunu göstərən, xərçəng müalicələrində inqilab yarada biləcək tədqiqatlardan biridir.
• Bu tədqiqat həmçinin statin qrupu xolesterolu azaldan dərmanlardan istifadə edən xərçəng xəstələrinin yaşam müddətinin daha uzun olduğuna dair yaxın tarixli beynəlxalq konqres məruzəsinin nəticəsini izah edir. Bununla belə, statinlərin bu müsbət təsirinə dair tədqiqat hələ dərc olunmayıb. Buna görə xolesterolu azaldan statin dərmanları yüksək xolesterolu (LDL) olan xəstələrdən başqa və həkim tövsiyəsi olmadan istifadə edilməməlidir.