Everolimus (Afinitor) Nedir? FDA Onayı, Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Durumu
Everolimus (Afinitor)
- FDA Onayı: Evet (İlk onay tarihi: 20 Mart 2009)
- Ticari Adı: Afinitor
- Etken Madde: Everolimus
- Uygulama Şekli: Oral (tablet formu)
- Sınıfı: Sinyal Transdüksiyon İnhibitörü, mTOR inhibitörü
- Kategori: Hedefe yönelik ajan
- Üretici: Novartis
- Türkiye Dağıtımı: Novartis Türkiye
- Onaylı Olduğu Kanserler: İlerlemiş böbrek kanseri (sunitinib/sorafenib sonrası), PNET, GI/akciğer NET, TSC ilişkili renal anjiyomiyolipoma, TSC-SEGA, TSC ilişkili parsiyel başlangıçlı nöbetler (≥2 yaş), HR+ HER2- ilerlemiş meme kanseri (exemestan ile)
Afinitor (Everolimus) Nedir? Etki Mekanizması Nasıldır?
Everolimus etken maddeli Afinitor, ileri evre böbrek kanseri, pankreatik nöroendokrin tümörler (PNET), gastrointestinal ve akciğer nöroendokrin tümörleri (NET), meme kanseri ve tüberoz skleroz kompleksi (TSC) ile ilişkili belirli hastalıkların tedavisinde kullanılan oral bir mTOR inhibitörüdür. Hücre büyümesini ve tümör hücrelerinin çoğalmasını baskılayarak hastalığın ilerlemesini yavaşlatmayı hedefler.
mTOR İnhibitörü Nedir?
mTOR (mammalian target of rapamycin) inhibitörleri; hücre büyümesi, proliferasyonu ve anjiyogenezi düzenleyen mTOR sinyal yolunu hedef alır. Bu yolun aşırı aktivasyonu, birçok kanser türünde tümör büyümesine ve ilerlemesine katkıda bulunur. Everolimus gibi mTOR inhibitörleri bu sinyali baskılayarak hücre döngüsünü durdurur, apoptozu tetikleyebilir ve tümör büyümesini engelleyebilir.
⚙️ Etki Mekanizması
- Everolimus, mTORC1’i inhibe ederek tümör hücrelerinin büyümesini ve çoğalmasını engeller.
- Hücre döngüsünü yavaşlatır: Proliferasyonu baskılar.
- Apoptozu (hücre ölümünü) tetikleyebilir.
- Anjiyogenezi baskılar: Yeni damar oluşumunu azaltır.
- VEGF üretimini azaltabilir: HIF-1 üzerinden tümör beslenmesini sınırlandırabilir.
- ERK ve STAT3 gibi büyüme sinyallerinin aktivitesini azaltabilir.
📜 FDA (ABD Gıda ve İlaç İdaresi) Onay Tarihçesi
- 20 Mart 2009: Sunitinib veya sorafenib sonrası ilerlemiş böbrek kanseri
- 30 Mayıs 2011: Pankreatik nöroendokrin tümörler (PNET)
- 20 Nisan 2012: TSC ilişkili SEGA
- 26 Şubat 2016: TSC ilişkili renal anjiyomiyolipoma
- 30 Temmuz 2019: HR+ HER2- ilerlemiş meme kanseri (exemestan ile kombinasyon)
- 10 Nisan 2021: TSC ilişkili parsiyel başlangıçlı nöbetler (≥2 yaş)
🇹🇷 Türkiye Ruhsatı
Afinitor’ün ülkemizde T.C. ruhsatlı olduğu durumlar / terapötik endikasyonlar şu şekilde özetlenmiştir:
- VEGF hedefli tedavi sırasında/sonrasında progresyon gösteren metastatik renal hücreli karsinom
- Son 12 ay içinde RECIST’e göre progresyon gösteren, cerrahi/lokal yaklaşıma uygun olmayan pankreatik NET (iyi diferansiye; Ki-67 ≤20) – önce somatostatin analoğu ve kemoterapi almış
- GI veya akciğer kökenli, progresif iyi derecede diferansiye, fonksiyonel olmayan NET (PS 0–1) – en az 1 basamak tedavi sonrası
- Postmenopozal, HER2 negatif, HR kuvvetli pozitif (≥40%), semptomatik visseral hastalığı olmayan; daha önce 1 seri kemoterapi + 1 seri non-steroidal aromataz inhibitörü sonrası progresyon gösteren relaps/metastatik meme kanseri – sadece exemestanla birlikte
💳 Geri Ödeme & Fiyat + Kürlük Maliyet
SGK: Geri ödeme kapsamındadır.
Fiyat (Aralık 2025):
- Afinitor 5 mg eczane satış fiyatı: 22.881,21 TL
- Afinitor 10 mg eczane satış fiyatı: 32.882,08 TL
🧾 Tanıya Göre 1 Kürlük Maliyet
Standart doz: Meme kanseri, NET ve böbrek kanserinde genellikle 10 mg/gün (oral, tek doz).
| Tanı / Kullanım | Önerilen doz (metne göre) | 28 gün ilaç ihtiyacı | Kullanılan kutu | Yaklaşık 1 kür maliyeti (TL) | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| Metastatik RCC (VEGF hedefli tedavi sırasında/sonrasında progresyon) | 10 mg PO QD | 28 tablet (10 mg) | Afinitor 10 mg (1 kutu) | 32.882,08 TL | Doz 10 mg/gün ise kür maliyeti 10 mg kutu üzerinden hesaplanır. |
| Pankreatik NET (PNET) / GI-Akciğer NET (progresif, en az 1 basamak sonrası) | 10 mg PO QD | 28 tablet (10 mg) | Afinitor 10 mg (1 kutu) | 32.882,08 TL | Tanı değişse de doz aynıysa pratik kür maliyeti aynıdır. |
| HR+ HER2- ilerlemiş meme kanseri (exemestan ile kombinasyon) | 10 mg PO QD (+ exemestan) | 28 tablet (10 mg) | Afinitor 10 mg (1 kutu) | 32.882,08 TL | Not: Bu hesap sadece everolimus içindir; exemestan maliyeti dahil değildir. |
| Doz azaltımı gereken durum (örn. Child-Pugh B → 5 mg/gün) | 5 mg PO QD | 28 tablet (5 mg) | Afinitor 5 mg (1 kutu) | 22.881,21 TL | Klinik doz azaltımı şemasına göre değişebilir. |
🏛️ TİTCK Ek Onayı Alınmadan Kullanılabilecek Endikasyon Dışı Liste
- İleri evre endometriyum kanseri: endometrioid tipte; antrasiklin, taksan ve hormon tedavisi içeren 3 sıra tedavi sonrası progresyon
- İleri evre PEComa, rekürren anjiyomyolipoma, lenfanjiyoleiomyomatozis: 2. basamak ve sonrası
🧬 Direnç Mekanizması
Bazı kanser hücreleri, everolimusun etkisini zamanla azaltarak ilaca direnç geliştirebilir. Metninizde öne çıkan mekanizmalar:
- Hücre döngüsünün hızlanması: CDK2/Cyclin A ve CDK1/Cyclin B artışı → antiproliferatif etki azalabilir.
- Protein sentezi & büyüme artışı: Aurora Kinaz A → EIF4E aktivasyonu → büyüme sürer.
- Alternatif sinyal yolları: mTORC2/Akt, ERK ve STAT3 aktivasyonu → kaçış mekanizmaları gelişebilir.
📦 Farmakokinetik
Emilim: Oral alımdan 1–2 saat sonra doruk; yüksek yağlı yiyecekler biyoyararlanımı ~%20 azaltabilir.
Dağılım: Plazma proteinlerine ~%75’e kadar bağlanır; günlük tek dozda ~2 haftada dengeye ulaşır.
Metabolizma / Atılım: CYP3A4 ile metabolize olur; safra/dışkı ana atılım yoludur. Böbrekten atılım yaklaşık %5. Yarı ömür ~30 saat.
💊 Doz Aralığı
Meme kanseri, NET ve böbrek kanseri için önerilen doz: 10 mg/gün (oral, tek doz).
🔄 İlaç Etkileşimleri
Everolimus, CYP3A4 üzerinden metabolize olduğu için bazı ilaçlarla etkileşebilir:
- Fenitoin, karbamazepin, fenobarbital
- Rifampin
- Deksametazon
- Sarı kantaron (St. John’s Wort)
- Ketokonazol, itrakonazol, flukonazol
- Verapamil, diltiazem
- Eritromisin, klaritromisin
Not: Greyfurt ürünlerinden kaçınılmalıdır (everolimus düzeyini artırabilir).
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar
- Günde tek doz, aynı saatte; aç veya tok alınabilir.
- Tabletler çiğnenmemeli/ezilmemelidir; bir bardak su ile yutulmalıdır.
- Orta derecede karaciğer yetmezliği (Child-Pugh B): doz 5 mg’a düşürülebilir.
- Şiddetli karaciğer yetmezliği (Child-Pugh C): kullanılmamalıdır.
- CYP3A4 indükleyicileri ile birlikteyse doz 5 mg artışlarla (maks 20 mg/gün) ayarlanabilir (klinik izlem şart).
- Pnömonit/akciğer toksisitesi açısından öksürük, nefes darlığı, ateş yönünden izlem.
- Fırsatçı enfeksiyonlar (bakteriyel/mantar vb.) açısından dikkat.
- Diyabet/hiperglisemi: kan şekeri izlemi.
- Lipitler (TG/kolesterol) düzenli takip.
- Ağız yarası olanlarda alkol/peroksit içeren gargaralardan kaçın.
- Canlı aşı uygulanmamalı; canlı aşı yaptıran kişilerle yakın temastan kaçın.
- Gebelik kategorisi D; emzirme önerilmez.
🤒 Yan Etkiler
Yüzdeler, farklı klinik çalışmalar/ endikasyonlarda bildirilen tipik aralıkları yansıtır.
- Ağız yaraları (stomatit) %44 – %70
- Döküntü (rash) %30 – %50
- Yorgunluk %30 – %44
- İshal %30 – %40
- Anoreksi (iştahsızlık) %25 – %35
- Bulantı %20 – %36
- Öksürük %20 – %30
- Enfeksiyon (özellikle solunum yolu) %20 – %30
- Hiperglisemi %10 – %50
- Anemi %30 – %40
- Trigliserid yüksekliği %20 – %30
- Kreatinin artışı %10 – %20
- Pnömonit %10 – %20
- Trombositopeni %10 – %20
- Stomatit (Grade 3–4) %5 – %10
