ارتباط برخی آفت‌کش‌ها با خطر سرطان پانکراس یافت شد
در این مقاله
دو مطالعه پژوهشگران فرانسوی نشان دادند مواجهه با آفت‌کش خطر آدنوکارسینوم پانکراس، یعنی سرطان کلاسیک آن، را بیشتر می‌کند. این مطالعات در همایش «روزهای فرانسوی‌زبان کبدشناسی، گوارش و انکولوژی گوارشی» (Francophone Days of Hepatology, Gastroenterology, and Digestive Oncology) ارائه شدند. یکی از آن‌ها، مطالعه مورد-شاهدی، افزایش خطر را در افراد دارای مواد ممنوعه در بافت چربی نشان داد.
آفت‌کش چیست؟
آفت‌کش اصطلاحی فراگیر برای هر عامل یا روش کنترل آفت است. آفت می‌تواند حشره، قارچ، علف هرز، نرم‌تن یا کرمی باشد که به منابع غذایی و محصول انسان آسیب می‌زند یا بیماری پخش می‌کند. آفت‌کش ممکن است ماده شیمیایی، عامل زیستی مانند ویروس یا باکتری، ضدعفونی‌کننده یا هر کاربرد دیگری باشد.
انواع آفت‌کش چیست؟
نام‌گذاری بر اساس آفت هدف است.
- ضدمیکروبی: علیه باکتری و ویروس،
- قارچ‌کش: علیه قارچ،
- علف‌کش: علیه علف ناخواسته،
- حشره‌کش: علیه حشرات و آفات،
- نرم‌تن‌کش: علیه نرم‌تنان،
- کنه‌کش: علیه کنه، و
- جونده‌کش: علیه جوندگان استفاده می‌شود.
آفت‌کش فقط در کشاورزی نیست؛ برای حشره‌کشی و سم‌پاشی خانه و ساختمان نیز به کار می‌رود. بنابراین تصور مواجهه فقط از راه سم کشاورزی نادرست است.
فواید کاربرد آفت‌کش تردیدناپذیرند، اما زیان بالقوه انسان و حیوان نیز نباید نادیده گرفته شود.
دکتر Mathias Brugel از مرکز بیمارستانی Basque Coast گفت: «ارتباط آفت‌کش و سرطان پانکراس از نظر اندازه کوچک، اما قوی است و به اثر تجمعی و سه ماده Mancozeb، گلیفوسات و گوگرد اسپری مربوط می‌شود،».
درباره چهار ماده محلول در چربی دیگر در مطالعه دوم که با خطر سرطان پانکراس مرتبط بودند، دکتر Brugel گفت: «اگرچه مصرف این مواد در دهه 1990 ممنوع شد، هنوز در خاک و هوا وجود دارند،». ارزیابی هوای ATMO Grand Est در Reims فرانسه نیز آفت‌کش ممنوعه در هوا یافت. اما Brugel تأکید کرد این مطالعات رابطه علت و معلولی میان مواجهه و خطر سرطان پانکراس برقرار نمی‌کنند.
بروز رو به افزایش
بروز سرطان پانکراس بیش از 30 سال است پیوسته افزایش دارد. در فرانسه در 2023 حدود 16 هزار مورد تازه گزارش شد که با حدود 2% افزایش سالانه برابر است. به گفته مؤسسه ملی سرطان فرانسه، «سرطان پانکراس ممکن است تا 2030 دومین علت بزرگ مرگ ناشی از سرطان شود.» دکتر Brugel گفت: «این افزایش به‌ویژه در فرانسه در مقایسه با کشورهای غربی دیگر بسیار بالاست و علت‌ها کاملاً روشن نیستند. این پرسش پیش می‌آید که آیا عوامل محیطی مانند آفت‌کش مؤثرند،».
شناخته شده است که آفت‌کش‌ها سازوکاری تقویت‌کننده سرطان‌زایی (شکل‌گیری سرطان) دارند. به‌ویژه با مصرف زیاد آن‌ها در فرانسه، احتمال نقششان در افزایش برخی سرطان‌ها مطرح است. فرانسه بزرگ‌ترین مصرف‌کننده آفت‌کش اروپا است و سالانه 65 هزار تن مصرف دارد. در مجموع 300 ماده مجازند.
مناطق با بالاترین خطر
برای بررسی رابطه مواجهه و سرطان پانکراس، Brugel و همکاران EcoPESTIPAC و PESTIPAC را انجام دادند که در همایش امسال ارائه شدند. در EcoPESTIPAC، تحلیل اکولوژیک ملی با تقسیم فرانسه به 5529 واحد فضایی انجام شد و شمار سالانه سرطان پانکراس هر واحد با سامانه ملی داده سلامت تعیین شد.
نه ماده، از جمله گلیفوسات، انتخاب شدند که نیمی از خرید آفت‌کش فرانسه را پوشش می‌دادند. کل مقدار آفت‌کش مستقل از مولکول بررسی شد. مواجهه با میانه نسبت خرید به سطح زمین کشاورزی در دوره 11 ساله از ابتدای 2011 تا پایان 2021 برآورد شد.
در این دوره بیش از 134 هزار مورد سرطان پانکراس گزارش شد. خطر در سه ناحیه پیرامون Paris، مرکز فرانسه و حوضه مدیترانه بیشتر و در غرب کمترین بود. ناهمگونی توزیع نقش عوامل خطر را نشان می‌دهد. پس از تعدیل مخدوش‌گرهایی مانند سیگار، مطالعه افزایش خطر را با کل آفت‌کش و سه ماده مشخص در ارتباط با سرطان پانکراس نشان داد: گوگرد اسپری، mancozeb و گلیفوسات.
افزایش خطر
رابطه دوز-پاسخ آشکار بود. افزایش مصرف 2.5 kg آفت‌کش در هکتار طی 11 سال، خطر آدنوکارسینوم پانکراس را از 0.9% به 1.4% رساند. «اگرچه افزایش نسبتاً کوچک است، باید به یاد داشت این خطر در سراسر فرانسه مطرح است،» Brugel گفت. در واقع خطر در همه سرزمین همگن به نظر می‌رسید.
این نخستین بررسی ملی این ارتباط بود. با وجود رابطه قوی چهار عامل شناسایی‌شده و خطر پانکراس، محدودیت‌هایی وجود داشت. Brugel گفت برای برآورد مقدار مصرف به مقدار خرید تکیه شده است.
مطالعه دوم، PESTIPAC، مطالعه مورد-شاهدی در بیمارستان دانشگاه Reims درباره رابطه آدنوکارسینوم پانکراس و غلظت آفت‌کش‌های ارگانوکلره در چربی و ادرار بود.
مطالعه شامل 26 بیمار سرطان پانکراس تحت جراحی شکم با امکان برداشت حداقل 10 g بافت چربی بود. نمونه ادرار صبح ناشتا گرفته شد.
گروه شاهد 26 بیمار دیگر جراحی‌شده برای بیماری خوش‌خیم شکم مانند سنگ صفرا یا فتق بود که نمونه‌گیری مشابه را ممکن می‌کرد. گروه‌ها از نظر سن و شاخص توده بدن، دو عامل خطر سرطان پانکراس، همسان شدند.
در زیر نقشه ذهنی «آفت‌کش و سرطان پانکراس» در چارچوب این پژوهش‌ها دیده می‌شود:
مواد ممنوعه
با کروماتوگرافی و طیف‌سنجی جرمی، مجموعاً 345 ماده بررسی شد. در تمام بیماران پنج ماده ممنوعه و در نیمی از نمونه‌ها نه ماده یافت شد.
Brugel گفت: «آلودگی در بیماران سرطان پانکراس و شاهدها بسیار رایج است،». بنابراین امکان مقایسه بین‌گروهی مواد موجود در همه افراد نبود.
پس از تعدیل، ارتباط افزایش خطر با چهار ماده محلول در چربی دیده شد: 4,4-DDE، mireks یا perklordikon، trans-nonaklor و cis-nonaklor. این چهار ماده، دست‌کم 30 سال است ممنوع شده‌اند و علف‌کش هستند.
مطالعه اثر وجود آفت‌کش بر بقای پس از سرطان پانکراس را نیز سنجید و تفاوت معناداری در بقای کلی یا بدون بیماری ندید.
Brugel گفت: «آفت‌کش‌ها نامزد معقولی برای توضیح افزایش بروز آدنوکارسینوم پانکراس‌اند،» اما «اگرچه ارتباط‌هایی وجود دارد، به‌اندازه کافی شناخته نشده‌اند و برقراری علیت روشن دشوار است."
به گفته پژوهشگران، تأیید این روابط به مطالعات بزرگ‌تر نیاز دارد و سنجش مواجهه عمومی با مواد ممنوعه نیز موجه به نظر می‌رسد.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.