ارتباط سلامت قلب و مغز: ورزش در میانسالی ممکن است از زوال عقل پیشگیری کند

می‌دانستیم ورزش سودهای بسیاری مانند کاهش خطر بیماری جدی از جمله سرطان دارد؛ مطالعه جدید نیز نشان داد ورزش قلبی‌عروقی در سطح بالا در زنان میانسال می‌تواند خطر زوال عقل در سالمندی را تا 90 درصد کاهش دهد.

قدرت زیاد یافته‌ها هم شگفت‌آور و هم خوشحال‌کننده است. ورزش مناسب در میانسالی افزون بر بهبودِ سلامت قلبی‌عروقیمی‌تواند زوال عقل را به تعویق بیندازد و حتی پیشگیری کند.

زوال عقل یا دمانس، ضعف عملکردها و مهارت‌های ذهنی است. با این حال دمانس بیماری مشخصی نیست، بلکه اصطلاح عمومیِ طیفی از علائم کاهش شدید حافظه یا دیگر مهارت‌های تفکر است که توان انجام فعالیت روزانه را کم می‌کند. بیش از نیمی از زوال عقل را، (%60-80) آلزایمر تشکیل می‌دهد. دمانس عروقی پس از سکته دومین نوع شایع است. اما وضعیت‌های دیگری مانند مشکل تیروئید و کمبود ویتامین نیز علائم زوال عقل ایجاد می‌کنند.

دمانس اغلب با عنوان «پیری» یا «زوال عقل سالمندی»، به‌اشتباه نامیده می‌شود؛ باور رایج اما نادرستی وجود دارد که این افت جدی ذهن بخشی طبیعی از پیری است. زوال عقل پیامد اجتناب‌ناپذیر پیری نیست.

در مطالعه قبلی سوئد، مردانی که در جوانی در آزمون دوچرخه ارگومتر امتیاز قلبی‌عروقی پایین داشتند، بیشتر در معرض دمانس پیش از 60 سال بودند. از دید پژوهشگران جالب بود، چون فرض می‌شود زوال عقل زودآغاز بیشتر علت ژنتیکی دارد.

موضوع مرتبط:

• زوال عقل برابر با پیری نیست! پیش از از دست دادن سلامت ذهن چه می‌توانیم بکنیم؟

برای بررسی کاهش خطر دمانس با ورزش پُرشدت میانسالی، در نمونه مطالعه زنانِ آغازشده در 1968 با میانگین سن 50، بیشینه آمادگی قلبی‌عروقی 191 شرکت‌کننده اندازه‌گیری شد.

در مجموع 92 زن معیار ظرفیت ورزشی متوسط و 59 زن آمادگی پایین داشتند. آن‌ها تا 2012، به مدت 44 سال پیگیری و مرتب معاینه عصب‌روان‌پزشکی شدند.

در پایان، از 191 زن، 44 نفر (%23) دچار دمانس شدند. میانگین فاصله نخستین معاینه تا شروع دمانس 29 سال و میانگین سن شروع 81 سال بود. همچنین در زنان بسیار آماده‌ای که دمانس گرفتند، سن بروز نسبت به گروه دیگر 9 سال دیرتر بود.

مهم‌ترین نتیجه این بود که خطر دمانس در ظرفیت ورزشی بالا نسبت به متوسط یا پایین %88 کمتر بود.

چون طراحی مطالعه مشاهده‌ای بود، پژوهشگران می‌گویند نمی‌توان نتیجه گرفت «رابطه علت‌ومعلولی روشنی میان ورزش قلبی‌عروقی و خطر آینده دمانس وجود دارد». با این حال نتایج نشان می‌دهند ورزش پُرشدت در میانسالی ممکن است عاملی برای پیشگیری یا تأخیر دمانس باشد.

• برای همه بیماران سرطانی باید ورزش تجویز شود! چرا؟