Ürək və beyin sağlamlığının əlaqəsi: orta yaşlarda edilən məşq demensiyanın qarşısını ala bilər

Məşqin xüsusilə xərçəng kimi ciddi xəstəliklərin riskini azaltmaq daxil olmaqla bir çox faydası olduğunu bilirdik; bununla yanaşı, yeni tədqiqat orta yaşlı qadınlarda yüksək səviyyəli ürək-damar məşqinin yaşlı dövrdə demensiya (ağıl zəifliyi) riskini yüzdə 90-a qədər azalda biləcəyini göstərib.

Tapıntıların çox güclü olması həm təəccüblü, həm də sevindiricidir. Uyğun məşqlərlə orta yaşlı şəxslərin ürək-damar sağlamlığınınyaxşılaşması ilə yanaşı, demensiya gecikdirilə, hətta qarşısı alına bilər.

Ağıl zəifliyi kimi tanınan demensiya zehni funksiyaların və bacarıqların zəifləməsi vəziyyətidir. Bununla belə, demensiya konkret xəstəlik deyil. Yaddaşın və ya digər düşünmə bacarıqlarının insanın gündəlik fəaliyyətlərini yerinə yetirmə qabiliyyətini azaldacaq qədər ciddi zəifləməsinə aid geniş əlamətlər toplusunu təsvir edən ümumi termindir. Demensiyanın yarıdan çoxunu (%60-80) Alzheimer xəstəliyi təşkil edir. İflic / insultdan sonra yaranan vaskulyar demensiya ikinci ən geniş yayılmış demensiya tipidir. Lakin qalxanabənzər vəzi problemləri və vitamin çatışmazlığı kimi demensiya əlamətlərinə səbəb ola biləcək bir çox başqa vəziyyət var.

Demensiya çox vaxt “yaşlanma” və ya “qocalıq ağıl zəifliyi” kimi yanlış adlandırılır; bu ciddi zehni zəifləmənin yaşlanmanın normal hissəsi olması geniş yayılmış, lakin yanlış inancdır. Demensiya yaşlanmanın qaçılmaz nəticəsi deyil.

Əvvəllər İsveçdə aparılmış tədqiqatda gəncliyində velosiped erqometri testində aşağı ürək-damar balı olan kişilərin 60 yaşdan əvvəl demensiya yaşamağa daha meyilli olduğu aşkar edilmişdi. Tədqiqatçılara görə bu, olduqca maraqlı vəziyyət idi, çünki erkən başlayan demensiyanın daha çox genetik səbəblərdən yarandığı fərz edilir.

Əlaqəli mövzu:

• Ağıl zəifliyi - demensiya qocalıq demək deyil! Əqli sağlamlığımızı itirmədən nələr edə bilərik?

Orta yaşda yüksək templi məşqin demensiya riskini azaldıb-azaltmadığını araşdırmaq üçün 1968-ci ildə başlayan Qadın Tədqiqatı nümunəsində orta yaşı 50 olan 191 iştirakçının ən yüksək ürək-damar fiziki hazırlıq fəaliyyətləri ölçülüb.

Ümumilikdə 92 qadın orta dərəcəli məşq qabiliyyəti meyarlarına uyğun gəlib, 59 qadın isə aşağı fiziki hazırlıq kateqoriyasına daxil olub. Bu şəxslər 2012-ci ilə qədər 44 il izlənib və müntəzəm neyropsixiatrik müayinələrdən keçiblər.

Tədqiqatın sonunda 191 qadından 44-ündə (%23) demensiya yarandığı müşahidə edilib. İlk müayinədən demensiyanın başlanmasına qədər keçən müddət orta hesabla 29 il, demensiyanın başlanma yaşı isə orta hesabla 81 idi. Həmçinin demensiya yaranmış yüksək fiziki hazırlıqlı qadınlarda demensiyanın ortaya çıxma yaşı digər qrupdan 9 il gec idi.

Tədqiqatın ən mühüm nəticəsi olaraq yüksək məşq qabiliyyəti olanların demensiya inkişaf etdirmə riski orta və ya aşağı qabiliyyətlilərlə müqayisədə %88 az olub.

Tədqiqatın dizaynı müşahidə xarakterli olduğundan tədqiqatçılar “ürək-damar məşqi ilə gələcək demensiya riski arasında dəqiq səbəb-nəticə əlaqəsi var” qənaətinə gəlməyin mümkün olmadığını bildirirlər. Bununla belə, nəticələr orta yaşlarda edilən yüksək templi məşqin demensiyanın qarşısını almaq və ya gecikdirmək üçün amil ola biləcəyini düşündürür.

• Bütün xərçəng xəstələrinə məşq RESEPTİ yazılmalıdır! Nə üçün?