استئوپاتی برای فیبرومیالژی؛ یک درمان دارونماییِ نمایشی دیگر

پژوهشگران فرانسوی در یک کارآزمایی بالینی تصادفی با هدف ارزیابی اثربخشی دستکاری استئوپاتیک برای فیبرومیالژی (FM) مطالعه کردند. بیماران به‌طور تصادفی برای دریافت درمان استئوپاتیک یا دارونما گروه‌بندی شدند. پزشکان باتجربهٔ طب فیزیکی درمان را انجام دادند و هر بیمار در طول 6 هفته، شش جلسه داشت. باورپذیری درمان و انتظار از آن، چندین بار ارزیابی شد.

استئوپاتی چیست؟

درمان دستکاری استئوپاتیک یا OMT، مجموعه‌ای از فنون دستی است که پزشکان استئوپات برای تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماری یا آسیب به کار می‌برند. استئوپات با استفاده از فنون کشش، فشار ملایم و مقاومت، عضلات و مفاصل بیمار را حرکت می‌دهد.

فیبرومیالژی چیست؟

فیبرومیالژی (FM) وضعیتی است که درد در سراسر بدن (درد منتشر)، مشکلات خواب، خستگی و اغلب پریشانی عاطفی و ذهنی ایجاد می‌کند. افراد دارای فیبرومیالژی ممکن است در مقایسه با افراد فاقد آن، حساسیت بیشتری به درد داشته باشند.

پژوهش استئوپاتی برای فیبرومیالژی

دستکاری استئوپاتیک به این صورت انجام شد: برای درمان استئوپاتیک، بیمار ابتدا روی شکم قرار گرفت. روی زائدهٔ هر مهره از C7 تا L5، با فشار فزاینده در جهت پشتی‌ـ‌شکمی و با فشار روی سطح جانبی زائدهٔ مهره (دوطرفه)، حرکت چرخشی داده شد. روی استخوان خاجی (دنبالچه) نیز 5-10 بار دستکاری انجام شد. عضلات پیریفورمیس به‌تدریج کشیده شدند. سپس مفصل ران برای کشش عضلات نزدیک‌کننده، دورکننده و خم‌کننده (10 بار)، به‌تدریج در بازشدن همراه با دورکردن و نزدیک‌کردن حرکت داده شد. شانه‌ها با حرکت تکراری دستکاری مفصل گلنوهومرال (10 بار)، یکی‌یکی و مرحله‌به‌مرحله حرکت داده شدند. سپس بیمار برای مانورهای بعدی به پشت خوابید. در گردن، کشش دودستی انجام و پس از آن حرکت‌دهی تکراری در خم‌شدن جانبی و چرخش اجرا شد (در هر دو طرف، پنج بار، هر کدام 3-5 بار). در شانه‌ها، ابتدا هر دو بازو به سمت سر کشیده شدند؛ سپس با ثابت‌کردن ترقوه و بازکردن مفاصل آکرومیوکلاویکولار و گلنوهومرال (سه بار)، کشش یک بازو و سپس دیگری به سمت پایین تکرار شد. در ناحیهٔ ران، کشش تکراری پاها (سه بار) انجام و مفصل ران با حرکات دستکاری حرکت داده شد. در پایان، برای حرکت‌دهی ستون فقرات کمری و سینه‌ای‌کمری، بیمار روی پهلو قرار گرفت. بر اساس شکایت بیمار، دستکاری فشاری در هر سطح مجاز بود. با ثابت‌کردن ترقوه و بازکردن مفاصل آکرومیوکلاویکولار و گلنوهومرال (سه بار)، ابتدا هر دو بازو به سمت سر کشیده شدند و سپس کشش رو به پایین یک بازو و بعد دیگری دوباره انجام شد. در ناحیهٔ ران، کشش تکراری پاها (سه بار) انجام و مفصل ران با دستکاری حرکت داده شد. در پایان، برای حرکت‌دهی ستون فقرات کمری و سینه‌ای‌کمری، بیمار روی پهلو قرار گرفت. بر اساس شکایت بیمار، دستکاری فشاری در هر سطح مجاز بود.

اجرای دارونما از همان ترتیب پیروی کرد، اما برای جلوگیری از حرکت مفصل در ستون فقرات، مانورها در میانهٔ راه متوقف شدند. فنون کشش ران و شانه نیز نیمه‌کاره متوقف شدند. فنون مفصلی بدون حرکت‌دهی قابل‌توجه شبیه‌سازی شدند. دستکاری فشاری ممنوع بود.

بیماران پرسش‌نامه‌های استاندارد را در آغاز، هنگام درمان و 6، 12، 24 و 52 هفته پس از تصادفی‌سازی تکمیل کردند. پیامد اصلی، شدت درد در دورهٔ درمان بود (ارزیابی با مقیاس دیداری آنالوگ 100 mm).

پیامدهای ثانویه شامل خستگی، کارکرد و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت بودند.

نتایج

• در مجموع 101 بیمار (% 94 زن) وارد شدند.
• درمان استئوپاتیک در مقایسه با دارونما، درد را به‌طور معنی‌داری کاهش نداد (میانگین اختلاف دو روش 2.2 mm بود؛ فاصلهٔ اطمینان % 95، از −9.1 تا 4.6 mm).
• برای پیامدهای ثانویه (خستگی، کارکرد و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت)، تفاوت معنی‌داری دیده نشد.
• با وجود افزایش دوبارهٔ درد در هفتهٔ 12 در بیماران درمان‌شده با استئوپاتی، هیچ رویداد نامطلوب جدی مشاهده نشد.
• در بیمارانی که انتظار سودبردن از درمان داشتند، کاهش معنی‌دار درد مشاهده شد.

نتیجه‌گیری نویسندگان، نبود هرگونه فایدهٔ استئوپاتی نسبت به دارونما برای درد، خستگی، کارکرد و کیفیت زندگی در بیماران FM بود . این یافته‌ها استفاده از استئوپاتی را برای درمان این بیماران پشتیبانی نمی‌کنند. در مدیریت FM باید به انتظار بیماران توجه بیشتری شود.

باید به تیم فرانسوی برای این پژوهش بسیار خوب تبریک گفت. این مطالعه به‌خوبی اجرا و گزارش شده است و باید الگویی برای پژوهشگران درمان دستی در کارآزمایی‌های آینده باشد. نتایج روشن و دور از انتظار نیستند: استئوپاتی چیزی بیش از یک دارونمای نمایشی نیست.