آیا COVID-19 باعث سرطان می‌شود یا ممکن است در برابر آن محافظت کند؟
در این مقاله
در همه‌گیری COVID-19، علاوه بر مشکلات سلامت ناشی از ویروس، درباره آثار بلندمدت نیز پرسش‌هایی ایجاد شد. یکی از آن‌ها ارتباط احتمالی COVID-19 با سرطان است. نتایج متفاوتی درباره تحریک سرطان یا نقش محافظتی احتمالی در بعضی شرایط منتشر شده‌اند. در این مطلب ارتباط COVID-19 و سرطان را بر اساس پژوهش‌های اخیر با جزئیات بررسی می‌کنیم.
ارتباط‌های احتمالی COVID-19 و سرطان چیست؟
پژوهشی در 2023 مطرح کرد که COVID-19 ممکن است با انواع سرطان مرتبط باشد.
تحلیل داده‌های ژنتیکی نشان می‌دهد در افراد مستعد بیماری شدید بر اثر COVID-19، خطر سرطان‌های زیر افزایش می‌یابد:
-
سرطان معده: 24% افزایش خطر
-
سرطان پستان HER2-مثبت: 9% افزایش خطر
-
سرطان مری: افزایش بسیار اندک خطر
-
سرطان کولورکتال: افزایش بسیار اندک خطر
-
سرطان کولون: افزایش بسیار اندک خطر
مطالعه دیگری در 2024 نشان داد عفونت COVID-19 و بستری ممکن است خطر میلوم متعدد را افزایش دهند و ژن‌های مرتبط با عملکرد ایمنی مانند LZTFL1، MUC4 و OAS1 در این ارتباط نقش دارند.
در مجموعه موارد منتشرشده در برزیل در 2022، سه جوان بزرگسال توصیف شدند که 2-3 ماه پس از عفونت COVID-19، سرطان خونی در آنان تشخیص داده شد. این موارد از فرضیه فعال‌شدن سرطان نهفته توسط COVID-19 پشتیبانی می‌کنند.
COVID-19 شدید ممکن است نشانه سرطان تشخیص‌داده‌نشده باشد
مطالعه گسترده منتشرشده در 2023 نشان داد در بیماران COVID-19 شدید تحت مراقبت ویژه، خطر تشخیص سرطان پس از بستری 31% افزایش داشت. افزایش به‌ویژه در سرطان کلیه، خون، کولون و ریه آشکار بود. این امر احتمال نشانه‌بودن COVID-19 شدید برای سرطان تشخیص‌داده‌نشده را مطرح کرد.
آیا COVID-19 می‌تواند متاستاز را افزایش دهد؟
مطالعه ارائه‌شده در نشست ویژه انجمن پژوهش سرطان آمریکا در 2024 مطرح کرد که COVID-19 در بیماران سرطانی خطر متاستاز ریه و مرگ ناشی از سرطان را افزایش می‌دهد. در آزمایش موش، عفونت COVID-19 انتشار سلول‌های سرطان پستان در ریه را سریع‌تر کرد.
COVID-19 چگونه ممکن است باعث سرطان شود؟
سازوکارهای احتمالی افزایش خطر سرطان با COVID-19 عبارت‌اند از:
-
طوفان سیتوکینی و التهاب مزمن: ممکن است با افزایش ناپایداری ژنتیکی، تشکیل تومور را تحریک کنند.
-
بی‌نظمی سامانه رنین‌آنژیوتانسین‌آلدوسترون: ممکن است بر اثر عفونت ویروسی تحریک و به سرطان منجر شود.
-
جهش‌زایی ویروسی: ممکن است با تغییرهای ژنتیکی ایجادشده در سلول، تشکیل تومور را تقویت کند.
-
فعال‌شدن سلول‌های سرطانی نهفته: ممکن است به ترشح عوامل افزایش‌دهنده متاستاز ریه، به‌ویژه در سرطان پستان، منجر شود.
سازوکار تحریک سرطان توسط ویروس‌ها
توضیح شکل: بعضی ویروس‌ها مانند HPV، هپاتیت B و C و EBV می‌توانند با آلوده‌کردن سلول انسان، عفونت طولانی و به‌مرور سرطان ایجاد کنند. با فرار از ایمنی در بدن می‌مانند و اگر تکثیر و منتشر شوند، میزبان تازه را آلوده می‌کنند.
ویروس پس از ورود ممکن است ماده ژنتیکی را در DNA سلول ادغام و تکثیر کند. در این فرایند پروتئین‌هایی به نام انکوپروتئین ویروسی ساخته می‌شوند که سازوکار مرگ سلول را مهار و تکثیر کنترل‌نشده را تحریک می‌کنند.
در نتیجه تغییرهای غیرطبیعی ایجاد می‌شود؛ مرگ سلول کمتر و تکثیر بیشتر می‌شود. تقسیم بی‌رویه به انباشت خطاهای DNA و ناپایداری ژنتیکی می‌انجامد. ویروس فراری از ایمنی التهاب مزمن ایجاد می‌کند. التهاب و عوامل بیرونی مانند سیگار و الکل به عنوان عوامل سرطان‌زای همراه، ناپایداری را بیشتر می‌کنند. گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) ناشی از التهاب مزمن، با افزایش آسیب DNA تغییرهای سلولی را سریع‌تر می‌کنند.
ترکیب این عوامل ممکن است سلول طبیعی را سرطانی کند. بعضی انکوویروس‌های شناخته‌شده مانند HPV مرتبط با سرطان دهانه رحم و هپاتیت B و C مرتبط با سرطان کبد می‌توانند این فرایند را تحریک کنند. اکنون بررسی می‌شود که آیا SARS-CoV-2 نیز در بعضی سرطان‌ها چنین اثری دارد.
آیا COVID-19 می‌تواند از سرطان محافظت کند؟
جالب اینکه بعضی پژوهش‌ها نقش محافظتی احتمالی COVID-19 در برابر بعضی سرطان‌ها را نیز مطرح می‌کنند. برای مثال، در افراد مستعد COVID-19 شدید، خطر سرطان حنجره به‌طور معناداری کمتر مشاهده شده است.
مطالعه دیگری در 2024 یافت که التهاب حین COVID-19 ممکن است پاسخ ایمنی علیه تومور متاستاتیک را بیشتر کند و بعضی سرطان‌ها را پسرفت دهد.
موارد پسرفت خودبه‌خودی سرطان پس از COVID-19
مروری در 2023، 14 مورد پسرفت خودبه‌خودی تومور پس از عفونت SARS-CoV-2 و پس از واکسن COVID-19 ، 2 مورد پسرفت (کوچک‌شدن تومور) گزارش کرد. این امر مطرح می‌کند که COVID-19 ممکن است با فعال‌کردن ایمنی، پاسخ علیه سلول سرطانی را تحریک کند.
نتیجه‌گیری: پژوهش بیشتر لازم است
یافته‌های فعلی ارتباط COVID-19 و سرطان هنوز روشن نیستند. سرطان‌زایی فرایندی طولانی است و با توجه به آن، هنوز شواهد محکمی از ایجاد مستقیم سرطان توسط SARS-CoV-2 وجود ندارد. اما آثار غیرمستقیم همه‌گیری بر تشخیص و درمان سرطان نیز باید در نظر گرفته شوند. پژوهش جامع آینده به شناخت بهتر ارتباط کمک می‌کند.
پیگیری پیشرفت‌های علمی تازه در این زمینه را ادامه خواهیم داد.
منابع
2. Contreras A, Sánchez SA, Rodríguez-Medina C, Botero JE. The role and impact of viruses on cancer development. Periodontol 2000. 2024;96(1):170-184. doi:10.1111/prd.12566
3. Li J, Bai H, Qiao H, et al. Causal effects of COVID-19 on cancer risk: A Mendelian randomization study. J Med Virol. 2023;95(4):e28722. doi:10.1002/jmv.28722
4. Wang S, Zhao N, Luo T, Kou S, Sun M, Chen K. Causality between COVID-19 and multiple myeloma: A two-sample Mendelian randomization study and Bayesian co-localization. Clin Exp Med. 2024;24(1):42. doi:10.1007/s10238-024-01299-y
5. Costa BA, da Luz KV, Campos SEV, Lopes GS, Leitão JPV, Duarte FB. Can SARS-CoV-2 induce hematologic malignancies in predisposed individuals? A case series and review of the literature. Hematol Transfus Cell Ther. 2022;44(1):26-31. doi:10.1016/j.htct.2021.11.015
6. Dugerdil A, Semenzato L, Weill A, Zureik M, Flahault A. Severe SARS-CoV-2 infection as a marker of undiagnosed cancer: A population-based study. Sci Rep. 2023;13(1):8729. doi:10.1038/s41598-023-36013-7
7. Chia SB, Johnson BJ, Hu J, et al. Respiratory viral infection promotes the awakening and outgrowth of dormant metastatic breast cancer cells in lungs. Cancer Res. 2024; 84(22):IA007. doi:10.1158/1538-7445.TUMBODY-IA007
8. Jahankhani K, Ahangari F, Adcock IM, Mortaz E. Possible cancer-causing capacity of COVID-19: Is SARS-CoV-2 an oncogenic agent? Biochimie. 2023;213:130-138. doi:10.1016/j.biochi.2023.05.014
9. Chen J, Dai L, Barrett L, et al. SARS-CoV-2 proteins and anti-COVID-19 drugs induce lytic reactivation of an oncogenic virus. Commun Biol. 2021;4(1):682. doi:10.1038/s42003-021-02220-z
10. Francescangeli F, De Angelis ML, Zeuner A. COVID-19: A potential driver of immune-mediated breast cancer recurrence? Breast Cancer Res. 2020;22(1):117. doi:10.1186/s13058-020-01360-0
11. Wang H, Fang N, Mozumder P, Jiang R, Wang X. Exploring the protective association between COVID-19 infection and laryngeal cancer: Insights from a Mendelian randomization study. Front Immunol. 2024;15:1380982. doi:10.3389/fimmu.2024.1380982
12. Liu X, Ren Z, Tan C, et al. Inducible CCR2+ nonclassical monocytes mediate the regression of cancer metastasis. J Clin Invest. 2024;134(22):e179527. doi:10.1172/JCI179527
13. New research sheds light on a surprising connection between COVID-19 and cancer regression. اطلاعیه خبری. Northwestern Medicine. انتشار: 15 نوامبر 2024. تاریخ دسترسی: 11 مارس 2025.
14. Meo C, Palma G, Bruzzese F, Budillon A, Napoli C, de Nigris F. Spontaneous cancer remission after COVID-19: Insights from the pandemic and their relevance for cancer treatment. J Transl Med. 2023;21(1):273. doi:10.1186/s12967-023-04110-w
15. Shin WJ, Ha DP, Machida K, et al. The stress-inducible ER chaperone GRP78/BiP is upregulated during SARS-CoV-2 infection and acts as a pro-viral protein. Nat Commun. 2022;13:6551. doi:10.1038/s41467-022-34065-3
16. Ha DP, Huang B, Wang H, et al. Targeting GRP78 suppresses oncogenic KRAS protein expression and reduces viability of cancer cells bearing various KRAS mutations. Neoplasia. 2022;33:100837. doi:10.1016/j.neo.2022.100837
17. Ha DP, Shin WJ, Liu Z, et al. Targeting stress induction of GRP78 by cardiac glycoside oleandrin dually suppresses cancer and COVID-19. Cell Biosci. 2024;14(1):115. doi:10.1186/s13578-024-01297-3
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.