چرا برخی افراد در برابر کروناویروس مقاومت طبیعی دارند؟

شناخت ایمنی در برابر کروناویروس جدید، SARS-CoV-2 یعنی ایمنی اکتسابی آن، گامی در ساخت واکسن بسیار مهم است.
شناخت سلولهای T و ایمنی اکتسابی که آنها در مرکز آن قرار دارند، هم ما را در ساخت واکسن راهنمایی میکند و هم در توضیحِ اینکه چرا برخی افراد پاسخ ایمنی قویتری به این ویروس میدهند به ما کمک کرده است.
این پژوهشها را که با یافتههای موجود و ظهور واریانتهای جدید بهروز شدهاند، در قالبِ پژوهشهای پاسخ سلول T برای شما مرور کردهایم.
در این زمینه 3 پژوهش جالب ارائه میکنیم:
سلول T چیست؟ چرا در کووید-19 مهم است؟
سلولهای T از سلولهای دستگاه ایمنی اکتسابی بدن ما هستند. آنها به دو نوع سلول T سیتوتوکسیک (CD8+) و سلول T کمککننده (CD4+) تقسیم میشوند. این سلولها با شناسایی آنتیژنهای ارائهشده از طریق پروتئینهای MHC، وظیفهٔ خود را انجام میدهند.
در یک پژوهش، از فردی که کووید-19 را پشت سر گذاشته بود، با استفاده از آنتیژنهای اختصاصی SARS-CoV-2، سلولهای T اختصاصی همین ویروس به دست آمد. سلولهای T از نوع CD4+ به پروتئین اسپایک ویروس، هدف اصلی واکسنها، پاسخ میدهند. سلولهای T از نوع CD4+ علاوه بر آن به پروتئینهایی مانند nsp3، nsp4، ORF3a و ORF8 نیز پاسخ میدهند، درحالیکه هدف سلولهای T از نوع CD8+، پروتئین اسپایک و M ویروس است.
نکتهٔ مهم دیگری نیز در این پژوهش وجود دارد. در افرادی که قبلاً با SARS-CoV-2 مواجهه نداشتهاند، آزمایشهای ایمنی نشان داد این افراد به پروتئین اسپایک در محدودهٔ 40% تا 60% پاسخ سلول T از نوع CD4+ میدهند. پژوهشگران فکر میکنند این موضوع ممکن است ناشی از شباهت SARS-CoV-2 به دیگر کروناویروسهای عامل سرماخوردگی باشد.
مطالعهای دیگر در اکوادور
پژوهش دیگری در اکوادور، ایمنی ازپیشموجود در برابر SARS-CoV-2 و تفاوت پاسخ ایمنی در سطح فرد و جامعه را نشان میدهد. در این مطالعه، با آزمایش سریع و ارزان رهایش اینترفرون گاما (IGRA)، پاسخ ایمنی سلول T در افراد بهبودیافته و افرادی که هرگز مواجه نشده بودند، اندازهگیری شد. پیش از نتایج، این آزمایش را توضیح میدهیم.
آزمایش رهایش اینترفرون گاما (IGRA) بر آزادشدن سیتوکین اینترفرون گاما (IFN-γ) از لنفوسیتهای T پس از مواجهه با آنتیژنهای مشخص استوار است. این آزمایش که بیشتر برای تشخیص سل به کار میرود، برای SARS-CoV-2 نیز استفاده میشود. برای آنکه سطح موجود IFN-γ در تازهبهبودیافتگان پژوهش را منحرف نکند، آزمایش حدود 3 ماه پس از بهبودی انجام شد.
برای این آزمایش از هر شرکتکننده نمونهٔ خون گرفته شد. مواد محرک، مانند پروتئین اسپایک SARS-CoV-2، به نمونهها افزوده شد و 24 ساعت انتظار کشیده شد. سپس تولید IFN-γ ارزیابی شد. در افرادِ قبلاً بهبودیافته از کووید-19، میزان تولید IFN-γ برابر 80% و در افراد بدون مواجههٔ قبلی 44% بود.
باید یادآور شد که پژوهش در گروه کوچکی انجام شده است و نمیتوان گفت نتایج آن نمایندهٔ کل جامعه است.
در نتیجه، این دو مطالعه نشان میدهد نزدیک به نیمی از افراد جامعه، احتمالاً به دلیل عفونتهای قبلی با کروناویروسهای دیگر، در برابر SARS-CoV-2 دستکم تا حدی ایمنی اکتسابی دارند.
چرا عفونت SARS-CoV-2 در کودکان خفیفتر است؟
بر اساس نتایج پژوهشی از استرالیا، مهمترین علت، قویتر بودن پاسخ ایمنی ذاتی کودکان به SARS-CoV-2، شامل IFN نوع 1 و IFN نوع 3، در مقایسه با بزرگسالان است.
در این پژوهش، بیان پروتئینهای ACE-2 و TMPRSS-2 در سلولهای پوششی بینی بزرگسالان و کودکان مشابه بود.
بر اساس این مطالعهٔ منتشرشده در bioRvix، بیان ACE-2 و TMPRSS-2 در سلولهای پوششی بینی کودکان و بزرگسالان مشابه بود. بااینحال، در کودکان پاسخ ایمنی ذاتیِ میانجیگریشده با اینترفرون قویتر و تکثیر ویروس عفونی در سلولهای پوششی بینی کمتر بود.
اثر واریانتها بر ایمنی چیست؟
برای درک بهتر این موضوع، ابتدا باید بدانیم یک ویروس چگونه به سلول وارد میشود.
ویروسها با پروتئینهایی که اسپایک نامیده میشوند، به سلول هدف متصل شده و وارد آن میشوند. SARS-CoV-2 نیز با پروتئین اسپایک به گیرندهٔ ACE2 بدن متصل میشود و با کمکِ TMPRSS2 بهعنوان یک آنزیم، وارد سلول میشود. یکی از دلایل اثر ویرانگر آن بر ریهها، فراوانی گیرندههای ACE2 در بافت آنجاست.
جهشها علت ایجاد واریانتهای ویروس هستند (نگاه کنید به واریانت یا جهش جدید کروناویروس چیست؟). جهش میتواند در هر پروتئین ویروس رخ دهد؛ هم در اسپایکی که ویروس برای اتصال به سلول به کار میبرد و هم در پروتئینهای دیگر.
گفتیم ایمنی سلول T بیشتر از طریق این پروتئینهای اسپایک فراهم میشود. واکسنهای mRNA مانند Moderna و Pfizer/BioNTech نیز اسپایک ویروس را هدف میگیرند. از این رو میتوان گفت جهش در پروتئینی غیر از اسپایک، ایمنی را تحتتأثیر قرار نمیدهد. اما اگر خود اسپایک جهش یابد چه میشود؟
در این صورت با 2 وضعیت روبهرو هستیم:
- در سناریوی نخست، جهش اسپایک ارتباط ویروس با گیرندهٔ اتصال به سلول را مختل میکند؛ در این حالت نیازی به نگرانی نیست، زیرا ویروس خودبهخود بیاثر شده است.
- در سناریوی دیگر، جهش هم ارتباط ویروس با گیرنده را حفظ میکند و هم امکان فرار از دستگاه ایمنی را فراهم میآورد؛ اینها جهشهای خطرناک هستند.
واریانتهای موجود در کدام دسته قرار میگیرند؟ پژوهشی تازه پاسخ سلول T به واریانتهای B.1.1.7، B1.351، P.1 و CAL.20C را بررسی کرد. بر اساس نتایج پیشچاپ، پاسخ سلول T در بهبودیافتگان SARS-CoV-2 و افراد واکسینهشده، از جهشهای این واریانتها متأثر نشد.
بااینحال، در مقالهای که 9 مارس در Nature منتشر شد، واریانت نگرانکنندهٔ دیگری از SARS-CoV-2 در آفریقای جنوبی توصیف شد. این واریانت دارای سه جهش مهم در ناحیهٔ اتصال به گیرنده، یعنی K417N، E484K و N501Y است و تصور میشود احتمالاً سرایتپذیرتر و در گریز از پاسخ ایمنی، مانند پادتنهای خنثیکننده، موفقتر باشد.
موضوعات مرتبط
منابع
2. Gustavo Echeverría, Ángel Guevara, Josefina Coloma et al. Pre-existing T-cell immunity to SARS-CoV-2 in unexposed healthy controls in Ecuador, as detected with a COVID-19 Interferon-Gamma Release Assay. Int J Infect Dis 2021 Feb 12.
2. Alison Tarke, John Sidney, Nils Methot et al. Negligible impact of SARS-CoV-2 variants on CD4+ and CD8+ T cell reactivity in COVID-19 exposed donors and vaccinees. bioRxiv
2. Houriiyah Tegally, Eduan Wilkinson, […]Tulio de Oliveira. Emergence of a SARS-CoV-2 variant of concern with mutations in spike glycoprotein. Nature 9 March 2021
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.