دانشمند ترک رحمی اوکلو با زیست‌ماده ساخته‌شده توجه‌ها را جلب کرد

در بخش رادیولوژی عروقی و مداخله‌ای مایو کلینیک آمریکا، پروفسور دکتر، رحمی اوکلو،یکی از دو هم‌بنیان‌گذار شرکت نوپای تجهیزات پزشکی، Obsidio،است که زیست‌ماده‌ای برای آمبولیزاسیون داخل عروقی با مزایای مهم نسبت به محصولات فعلی ساخته؛ ماده‌ای برای کنترل خونریزی، بستن عروق تغذیه‌کننده تومور،و درمان آنوریسم‌ها (برآمدگی عروق). Obsidio اعلام کرد ماده آمبولیزاسیون آن از، ژلاتین و سیلیکات، نانوذره، ساخته شده و دور تأمین مالی آن در 21 اوت 2019 با Infinite Corridor Fund، واحد شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر Good Growth Capital، تکمیل شده است. Shear-thinning، نام این زیست‌ماده با اثربخشی بسیار بالا در بستن دائمی رگ‌هاست. با گذشت زمان، ماده Obsidio با بافت طبیعی جایگزین می‌شود و ماده خارجی التهاب‌زا باقی نمی‌گذارد.

Science Translational Medicine، در سال 2016 محل انتشار، مقاله آن‌ها، بود؛ شواهد پیش‌بالینی ارائه‌شده نشان می‌دهد زیست‌ماده shear-thinning ساخته Obsidio با کاتتر به‌صورت کم‌تهاجمی تزریق می‌شود، فعالیت بندآورنده خون دارد، فشار فیزیولوژیک رگ را تحمل می‌کند و انسداد ایمن و قوی می‌سازد. دکتر رحمی اوکلو، مدیر پزشکی Obsidio، همچنین گفت: «زیست‌ماده با در نظر گرفتن پزشک استفاده‌کننده طراحی و بهینه شد. باید استفاده‌اش آسان می‌بود. اثربخشی آن بسیار بیشتر از ابزارهای فعلی است و تزریقش ساده است. فکر می‌کنم به همه این اهداف رسیدیم. این ماده شیوه امروز ما در بستن درمانی رگ را تغییر خواهد داد.» او گفت.

احسان جبارزاده، شریک دیگر و مدیرعامل Obsido: «برای Obsidio در بازارهای بسیاری، از جمله آمبولیزاسیون محیطی، عصبی‌عروقی و تومور، ظرفیت عظیمی برای فناوری واحد مناسب همه موارد می‌بینیم»، گفت. زیست‌ماده shear-thinning شرکت Obsidio با طیف گسترده کاتترها تزریق‌پذیر است، با همه روش‌های تصویربرداری سازگار و آماده مصرف خواهد بود. همچنین نیاز به هزینه موجودی ابزار آمبولیک با اندازه‌ها و ملحقات مختلف را برطرف می‌کند. چشم‌انداز شرکت تأسیس‌شده در دسامبر 2018، بهینه‌سازی «مثلث آهنین» آمبولیزاسیون (کیفیت، دسترسی و هزینه) است.

نکته: Obsidio Inc. شرکت تجهیزات پزشکی متعهد به پژوهش، توسعه و تجاری‌سازی محصولات نوآورانه آمبولوتراپی است.

رحمی اوکلو کیست؟ (رزومه علمی کوتاه)

رحمی اوکلو استاد و رئیس بخش رادیولوژی عروقی و مداخله‌ای مایو کلینیک آمریکا و مدیر آزمایشگاه درمان‌های کم‌تهاجمی است. پزشکی را در نورث‌وسترن، کارشناسی ارشد را در ییل و دکترای بیوشیمی را در کمبریج گذراند. آموزش جراحی و رادیولوژی را در بیمارستان نیویورک پرسبیترین دانشگاه کلمبیا کامل کرد. در رادیولوژی عروقی و مداخله‌ای بیمارستان عمومی ماساچوست دانشکده پزشکی هاروارد کار کرد. به پژوهش‌های مهندسی الهام‌گرفته از بیمار برای ساخت تجهیزات پزشکی شناخته می‌شود و از چهره‌های پیشتاز رادیولوژی مداخله‌ای جهان است.

وضعیت کنونی رادیولوژی مداخله‌ای و آمبولیزاسیون عروق چیست؟

رادیولوژی مداخله‌ای امروز در حوزه‌های مختلف پزشکی کمک مهمی می‌کند. با روش‌های موجود در توقف خونریزی ناشی از آسیب عروقی، بستن آنوریسم‌های مغزی که بیمار را در خطر خونریزی قرار می‌دهند و درمان سرطان از طریق آمبولیزاسیون شریان‌های تغذیه‌کننده بافت سرطانی، موفقیت‌های مهم حاصل شده است. اما مواد مسدودکننده عروق مورد استفاده تاکنون مشکلات و محدودیت‌هایی داشته‌اند. بنابراین پزشکی به روش‌های پایدارتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر آمبولیزاسیون نیاز جدی دارد. دقیقاً همین‌جا پژوهش‌های پروفسور اوکلو و گروهش نیاز بزرگ برآورده‌نشده‌ای در رادیولوژی مداخله‌ای را هدف می‌گیرد.

آمبولیزاسیون چیست؟ پیشرفت زیست‌مواد و فناوری‌های آمبولیزاسیون عروق

مداخلات کم‌تهاجمی،یکی از پایه‌های پزشکی مدرن‌اند. در چند دهه گذشته گذار تدریجی از جراحی باز پیچیده به مداخلات کم‌تهاجمی هدایت‌شده با تصویر، با عوارض کمتر، معمولاً نتایج بهتر و هزینه کمتر رخ داده است. رگ‌ها مسیر ورود مشترک بسیاری از اقدامات کم‌تهاجمی به بدن هستند و با رویکرد داخل عروقی تقریباً به هر اندام دسترسی هست. با این رویکرد، مثلاً با هدف گرفتن تومور، می‌توان، آمبولیزاسیون، انجام داد و جریان خون آن قسمت بدن را کم کرد. آمبولیزاسیون یعنی بستن رگ با رسوب دادن مواد آمبولیک (مسدودکننده) از کاتتر درون عروق، با هدف درمانی. بدین ترتیب خونریزی حاد بالقوه کشنده، آنوریسم و ناهنجاری عروقی درمان می‌شود یا کاربردهای هدفمند انکولوژی، مانند آمبولیزاسیون رگ تغذیه‌کننده تومور، انجام می‌گیرد.

تاریخچه کوتاه آمبولیزاسیون و رادیولوژی مداخله‌ای: نخستین آمبولیزاسیون مستند در 1904 توسط رابرت داوبین انجام شد؛ او در بیمار دارای تومور سر و گردن، پیش از جراحی پارافین-پترولاتوم ذوب‌شده به شریان کاروتید خارجی تزریق کرد تا جریان خون تومور کم شود. در 1930 بارنی بروکس گفت تنها روش رضایت‌بخش درمان ناهنجاری شریانی‌وریدی (AVM)، بستن رگ‌ها با آمبولیزاسیون است. سپس نوار نازک عضله برای آمبولیزاسیون موفق فیستول کاروتید-کاورنوس استفاده شد. این کارها و دیگر مطالعات پیشگام، راه‌های نوآورانه استفاده از مواد طبیعی و مصنوعی را ایجاد کردند. در 1964، چارلز داتر، رادیولوژیست دانشگاه علوم و سلامت اورگن، نخستین آنژیوپلاستی ترانس‌لومینال از راه پوست، معروف امروزی به «آنژیو»، را برای تنگی آترواسکلروتیک شریان بر اثر پلاک چربی انجام داد و تحولی در مداخلات کاتتری تشخیصی و درمانی شد. او همچنین پیشگام کاتتریزاسیون بالونی، آنژیوگرافی کرونر (تصویربرداری رگ با اشعه X) و استنت شریانی از راه پوست بود و تخصص پزشکی کاملاً جدیدی، رادیولوژی مداخله‌ای، رشد کرد.

زیست‌مواد و فناوری‌های آمبولیزاسیون عروق

در سال‌های نخست، قطعات عضله، لخته خون و ساچمه فولاد زنگ‌نزن مواد آمبولیک بودند. اما از دهه 1970، پیشرفت تصویربرداری و کاتتر، روش‌های آمبولیزاسیون را بسیار بهبود داد. در پاسخ به شکست مواد طبیعی، پژوهشگران و پزشکان از پیشرفت علم مواد برای ساخت عوامل آمبولیک جدید برای کاربردهای بالینی خاص استفاده کردند؛ مانند کویل فلزی، میکروسفرهای کالیبره‌شده و چسب زیستی. همه مواد فعلی مزایا و کاستی دارند. هرچند ماده «one size fit all» (یک راه‌حل برای همه وضعیت‌ها) وجود ندارد، ویژگی‌های عمومی ماده ایده‌آل عبارت‌اند از: 1) زیست‌سازگاری؛ 2) سهولت رساندن؛ 3) مقاومت به خردشدن / مهاجرت؛ 4) زیست‌تخریب‌پذیری بسته به کاربرد؛ 5) دیده شدن و پیگیری با روش‌های معمول مانند فلوروسکوپی، تصویربرداری تشدید مغناطیسی، سی‌تی یا سونوگرافی؛ و 6) قابلیت انتقال درمان، مثلاً داروی ضدسرطان. دشواری اصلی توسعه مواد آمبولیک،چندکاربردی بودن آمبولیزاسیون به عنوان مداخله است. وضعیت‌های بالینی ممکن است بستن موقت یا دائمی عروق، از شریان‌های با قطر 1-2 cm تا مویرگ‌های با قطر 5-10 میکرومتر، را لازم کنند. قابلیت استقرار با کاتتر همزمان نیازمند حفظ یکپارچگی ساختاری برای تحمل فشار شریانی است. بنابراین اثربخشی عامل آمبولیک به سازگاری با وضعیت منحصربه‌فرد هر بیمار و ارائه درمان مؤثر با کمترین آسیب به ساختارهای مجاور وابسته است. 

موضوع مرتبط: درمان‌های غیرجراحی سرطان کدام‌اند؟