داروی مالاریا Plaquenil در کارآزمایی انسانی COVID-19 سودی نشان نداد و عوارض بیشتری داشت!

داروی مالاریا هیدروکسی‌کلروکین(نام تجاری Plaquenil) برای بیماری ناشی از کروناویروس جدید (SARS-CoV-2)، یعنی COVID-19 در مقایسه با اقدامات استاندارد علائم را بهتر نکرد و حتی عوارض بیشتری داشت؛ این موضوع در چین روی 150 بیمار در کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل‌شده نشان داده شد.

کارایی داروهای مالاریا برای درمان COVID-19 از بحث‌های اصلی امروز جهان است. پس از مطالعات آزمایشگاهی و موارد مثبت اندک، باوجود مطالعات مخالف، پزشکان و بیمارستان‌های زیادی بی‌پرسش درمان COVID-19 با کلروکین و هیدروکسی‌کلروکین را آغاز کردند. برخی حتی پیش از مواجهه، آن را برای پیشگیری پیشنهاد کردند. در کشور ما نیز وزارت بهداشت مصرف پیشگیرانه هیدروکسی‌کلروکین را بلافاصله پس از تماس کارکنان سلامت با بیمار COVID-19 توصیه می‌کند. با وجود بیش از 1 میلیون کارکن سلامت، دشواری این پیشنهاد روشن است. نتایج آزمایش‌های جامع انسانی، یعنی شواهد علمی قوی‌تر، نیز نشان می‌دهد اثربخشی داروهای مالاریا در عفونت کروناویروس آن‌گونه که تصور می‌شد نیست و این توصیه وزارت بهداشت را محل بحث کرده است. در ادامه کوتاه توضیح می‌دهیم مصرف هیدروکسی‌کلروکین چگونه با پاتوفیزیولوژی عفونت کروناویروس در تضاد است.

یادداشت: هیدروکسی‌کلروکین مشتق کم‌سم‌تر کلروکین است.

وی تانگ، نویسنده اصلی، همراه متخصصان ریه و مراقبت ویژه بیمارستان Ruijin شانگهای چین، در فوریه از 16 مرکز درمانی چین بیماران COVID-19 را وارد مطالعه کرد.

سود افزوده‌ای نداشت

نقطه پایانی اصلی از پیش تعیین‌شده، پس از پیگیری 28 روزه میزان منفی‌شدن آزمایش SARS-CoV-2 بود و در دریافت‌کنندگان و غیردریافت‌کنندگان هیدروکسی‌کلروکین مشابه بود: در گروه دارو همراه استاندارد % 85.4 و در استاندارد تنها % 81.3 (P = .341). در دو گروه، میزان منفی‌شدن SARS-COV-2 در روزهای 4، 7، 10، 14 و 21 مشابه بود.

دلیل دیگر اهمیت نتایج آن است که مطالعات بالینی قبلی، غیرتصادفی (بدون انتخاب تصادفی بیمار) و غیرکور، مدعی کاهش شدید بار ویروس با هیدروکسی‌کلروکین بودند.

تفاوت بزرگ در عوارض

فراوانی عوارض در گروه هیدروکسی‌کلروکین % 30 و کنترل % 8.8 بود. اسهال شایع‌ترین عارضه بود؛ در % 10 گروه دارو دیده شد اما هیچ بیمار کنترل آن را نداشت.

دو بیمار گروه دارو عوارض شدید درجه 3 و 4 داشتند؛ یکی پیشرفت بیماری و دیگری عفونت راه هوایی فوقانی. بیماران 3 روز دوز بارگیری بالا، روزانه 1200 mg، و سپس دوز نگهدارنده 800 mg در روزهای باقی‌مانده گرفتند. کل درمان برای بیماری خفیف یا متوسط 2 هفته و شدید 3 هفته بود.

در کاهش علائم COVID-19 سودی نداشت

اثر دارو و درمان استاندارد بر کاهش علائم تا روز 28 مشابه بود. حتی در استاندارد علائم بیشتر کم شد، اما تفاوت آماری معنی‌دار نبود: دارو همراه مراقبت استاندارد % 59.9 و استاندارد تنها % 66.6.

میانه سن بیماران 46 و % 55 مرد بودند. تقریباً همه بیماری خفیف یا متوسط داشتند؛ دو نفر بیماری شدید داشتند.

جنبه‌های گیج‌کننده مطالعات هیدروکسی‌کلروکین

در این و بسیاری از کارآزمایی‌های COVID-19 بیشتر بیماران علاوه بر داروی آزمایشی داروهای دیگر می‌گیرند؛ پس بررسی اثر یک دارو دشوار است. مثلاً % 89 بیماران این مطالعه چینی درمان دیگری داشتند.

همچنین چون تاکنون شمار بیماران مطالعات کمتر از حد مطلوب بوده، دشوار است بگوییم تصادفی‌سازی خوب انجام شده است. بنابراین در آغاز، دو گروه تفاوت دارند؛ مثلاً علائم یک گروه هنگام تشخیص بیشتر است یا میانه سن متفاوت است.

این مطالعه احتمال سود بالینی هیدروکسی‌کلروکین را کاملاً رد نمی‌کند. اگر سودی باشد به نظر می‌رسد مربوط به خاصیت ضدالتهابی دارو باشد.

آیا هنگام توصیه هیدروکسی‌کلروکین، پاتوفیزیولوژی عفونت کروناویروس نادیده گرفته می‌شود؟

در دوره نهفتگی و مرحله اولیه غیرشدید عفونت، پاسخ ایمنی تطبیقی علیه ویروس لازم است. پس در این مرحله باید به درمان فعال‌کننده ایمنی فکر کرد. اگر دستگاه ایمنی زود آنتی‌بادی علیه ویروس بسازد خوب است و در غیر این صورت عفونت پیشرفت می‌کند. اما یکی از ویژگی‌های هیدروکسی‌کلروکین سرکوب ملایم ایمنی است؛ شاید به همین دلیل عوارض بیشتر و کمکی به بهبود ندارد.

- موضوع مرتبط: دستگاه ایمنی چگونه به کروناویروس جدید (SARS-Cov-2) پاسخ می‌دهد؟ مشکل کجاست؟

نتایج متفاوت در مطالعات دیگر

نتایج منفی این مطالعه درباره اثر ضدویروسی هیدروکسی‌کلروکین با یافته‌های امیدوارکننده آزمایشگاهی و داده‌های تازه مطالعه غیرتصادفی 36 بیمار COVID-19 مغایر است.

اما چنان‌که متخصصان زیادی پیش‌تر تأکید کرده‌اند، مطالعه قبلی 36 بیمار از همان زمان زیر سؤال بوده است.

باوجود نبود شواهد روشن سود، هیدروکسی‌کلروکین در راهنمای درمان COVID-19 کشورهای زیادی هست و FDA آمریکا برای درمان بزرگسالان بدحال COVID-19 تأیید نداده، بلکه «اجازه» مصرف داده است.

در مقابل، انجمن بیماری‌های عفونی آمریکا اخیراً به‌دلیل داده ناکافی نتیجه گرفته برای بیماران COVID-19 نمی‌توان درمان مشخص و ویژه‌ای توصیه کرد.

در نتیجه، برای بیان قطعی اثربخشی داروی مالاریای هیدروکسی‌کلروکین در COVID-19، به کارآزمایی‌های بزرگ‌تر با انتخاب تصادفی مانند این مطالعه چین نیاز داریم. اما جامع‌ترین کارآزمایی تاکنون، برخلاف تصور، این احتمال را مطرح کرده که دارو در درمان COVID-19 مؤثر نیست و حتی عوارض بیشتری ایجاد می‌کند.

* 

- همه نوشته‌های ما درباره کروناویروس 

*

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید