دستگاه ایمنی چگونه به کروناویروس جدید (SARS-Cov-2) پاسخ می‌دهد؟ مشکل کجاست؟
در این مقاله
بیماری COVID-19از کروناویروس تازه SARS-CoV-2 ناشی است. با وجود نقشه ژنتیکی، رابطه آن با ایمنی هنوز ناشناخته‌هایی دارد. بیایید در پرتو پژوهش کنونی دستگاه ایمنی ما و پاسخ آن به SARS-CoV-2 را بررسی کنیم.
پژوهش‌ها اطلاعات روشن درباره مراحل عفونت داده‌اند. همه مواجهه‌یافتگان SARS-CoV-2 آلوده نمی‌شوند و همه آلوده‌ها بیماری تنفسی شدید نمی‌گیرند.
عفونت SARS-CoV-2 در 3 مرحله رخ می‌دهد:
مرحله 1: بی‌علامت؛ دوره کمون بی‌علامت است. ویروس معمولاً شناسایی نمی‌شود. افراد «ناقل خاموش» هستند و عفونت به‌آسانی قابل‌مهار است.
مرحله 2: علائم خفیف تا متوسط آغاز می‌شود و ویروس قابل‌شناسایی است؛ علائم شدید نیست.
مرحله 3: علائم شدید و بستری؛ بار ویروسی بسیار زیاد و عفونت تنفسی شدید است. حدود %20 آلوده‌ها به مرحله 3 و بستری می‌رسند و خطر جانی ایجاد می‌شود.
برای پیشگیری، افراد مرحله 1 مهم‌ترین نقش انتشار را دارند. ناآگاهانه ویروس را پخش می‌کنند؛ نخستین نمونه‌ها در آلمان و ایتالیا دیده شد.
تحلیل 1000 بیمار ووهان، مبدأ همه‌گیری، نشان داد فقط حدود %20 به مرحله 3 رسیدند. بالای 65 سال خطر بیشتری برای مرحله شدید داشتند.
یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌های بی‌پاسخ این است چرا بعضی شدید می‌شوند و بعضی نه
دانش کنونی ایمنی این تفاوت توزیع بیماری را به‌روشنی توضیح نمی‌دهد.
پاسخ ایمنی به SARS-COV-2 دو مرحله دارد:
در شکل بالا پاسخ دومرحله‌ای ایمنی به SARS-CoV-2 توضیح داده شده است. پس از کمون، SARS-CoV-2 علائم غیرشدید و پاسخ ایمنی ایجاد می‌کند. حذف موفق عفونت به سلامت و هاپلوتیپ HLA بستگی دارد. اگر سلامت عمومی خوب نباشد، بیماری شدید می‌شود و پاسخ التهابی آسیب‌زننده ریه شکل می‌گیرد. در این مرحله می‌توان آنزیم سازنده اسید هیالورونیک (HA) را مهار یا داروی حذف آن مصرف کرد. سلول بنیادی مزانشیمی شاید التهاب را مهار و بافت را ترمیم کند.
یادداشت: در مرحله نخست COVID-19 افزایش فعالیت ایمنی مهم است؛ در دوم مهار بیش‌فعالی و التهاب حیاتی است.
- در کمون و مراحل غیرشدید، پاسخ تطبیقی اختصاصی ویروس لازم است؛ پس درمان آنتی‌بادی یا اینترفرون فعال‌کننده ایمنی می‌تواند مصرف شود. اگر ایمنی زود آنتی‌بادی بسازد خوب است؛ در غیر این صورت عفونت پیشرفت می‌کند. اما ایمنی مؤثر به سلامت عمومی و ژنتیک فرد وابسته است. ژنتیک در پاسخ به پاتوژن نقش دارد. نقص ارثی ایمنی باعث انتشار سریع ویروس و افزایش بافت آسیب‌دیده می‌شود، به‌ویژه در اندام دارای فعالیت زیاد ACE2، گیرنده که ویروس برای ورود استفاده می‌کند، مانند کلیه و روده. سلول آسیب‌دیده التهاب را افزایش می‌دهد.
- التهاب ریه علت بیماری تنفسی مرحله شدید است. برخی بهبودیافتگان کروناویروس، فعلاً بسیار نادر، پس از ترخیص ناقل و حتی دوباره مبتلا می‌شوند. شاید ایمنی در حذف کامل مشکل دارد و واکسن در آنان کار نکند. پس در بهبودیافتگان مرحله اولیه، علاوه بر آزمایش ویروس، پاسخ سلول T نیز پیگیری شود. جایگاه آنتی‌ژن سازگاری بافتی اصلی، مانند کارت شناسایی سلول، یعنیHLAدر استعداد ژنتیکی عفونت نقش مهم دارد. HLA با اتصال پروتئین ویروس سلول T را فعال می‌کند. حساسیت سل، جذام، HIV، هپاتیت B و آنفلوانزا با هاپلوتیپ‌های معین HLA مرتبط است. پس هاپلوتیپ‌های مختلف، حساسیت مختلف دارند. وجود مولکول HLA قادر به اتصال پپتید/آنتی‌ژن SARS-CoV-2 روی سلول معمولی برای سلول ارائه‌کننده آنتی‌ژن سودمند به نظر می‌رسد. شناسایی هاپلوتیپ برای فهم پاسخ ایمنی مهم است.
بدین‌ترتیب؛
- وضعیت بالینی درست ارزیابی و درمان دقیق‌تر برنامه‌ریزی می‌شود.
- راهبرد واکسیناسیون SARS-CoV-2 جمعیت درست برنامه‌ریزی می‌شود.
سندرم آزادسازی سیتوکینبیماران شدید را درگیر می‌کند. این سندرم با بیش‌فعالی دستگاه ایمنی به آسیب اندام می‌انجامد. مهارکننده سیتوکین‌هایی مانند IL-1 و TNF می‌تواند به کار رود؛ باید تأکید کرد این روش‌ها هنوز در کارآزمایی COVID-19 آزموده می‌شوند.
آسیب ریهاز مهم‌ترین موانع بهبود شدیدهاست. سلول بنیادی مزانشیمی با ساخت عامل رشد برای ترمیم ریه تلاش می‌کند. مزانشیمی، درمان سلول بنیادیهنوز در کارآزمایی است. پاسخ بیش‌ازحد به کروناویروس با آسیب بافت، به سندرم دیسترس تنفسی حاد (ARDS) می‌انجامد. در این سندرم التهاب ریه به‌سرعت ایجاد و تقریباً در %50 موارد به مرگ منجر می‌شود. بیماران ARDS تنفس کوتاه، دشوار و سریع دارند. بیماران شدید مراجعه‌کننده به مراقبت ویژه معمولاً به دستگاه تهویه مکانیکی نیاز دارند و برای حمایت از زندگی کسانی که نمی‌توانند نفس بکشند، اتصال به اکسیژن‌رسانی غشایی برون‌پیکری (ECMO) ممکن است لازم شود. سی‌تی‌اسکن ریه (BT) لکه سفید ویژه «شیشه مات» حاوی مایع را نشان داده است. کالبدگشایی‌ها ریه شبیه ریه غرق‌شده، با مایع شفاف ژله‌ای را تأیید کرده‌اند. هرچند ماهیت ژله هنوز مشخص نیست، اسید هیالورونیک (HA) با ARDS مرتبط است. سیتوکین‌های التهابی IL-1 و TNF در ریه COVID-19 بالاست و تولید هیالورونیک را در اندوتلیوم CD31 +، اپی‌تلیوم آلوئولی و فیبروبلاست زیاد می‌کند. پس کاهش یا مهار ساخت HA امید بزرگی برای کمک به تنفس بیمار COVID-19 است.
باید تأکید کرد پژوهش‌های اثر کروناویروس بر ایمنی کم است. شرط اساسی واکسن مؤثر، روشن‌شدن دقیق نحوه اثر ویروس بر ایمنی است.
*
- همه نوشته‌های ما درباره کروناویروس -
*
منابع
2. Wang Y, Chen X, Cao W, Shi Y. Plasticity of mesenchymal stem cells in immunomodulation: pathological and therapeutic implications. Nat Immunol. 2014.
3. Shi, Y., Wang, Y., Shao, C. et al. COVID-19 infection: the perspectives on immune responses. Cell Death Differ 2020.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.