در کودکی تحت درمان سرطان قرار گرفتم... آیا می‌توانم صاحب فرزند شوم؟
زنانی که در دوران کودکی تحت درمان سرطان قرار گرفته و بهبود یافته‌اند، می‌توانند باردار شوند و صاحب فرزند شوند. نکته مهم این است که پس از تشخیص، اقدامات لازم پیش از شروع درمان انجام شود.
هنگامی که سرطان در دوران کودکی یا در سنین پایین، پیش از بچه‌دار شدن، تشخیص داده می‌شود، «آیا می‌توانم صاحب فرزند شوم؟» یکی از نخستین پرسش‌هایی است که به ذهن می‌رسد. واقعیتی که از مدت‌ها پیش شناخته شده این است که در افرادی که در دوران کودکی به سرطان مبتلا شده‌اند، باروری و/یا توانایی تولیدمثل در نتیجه درمان محدود می‌شود. درمان سرطان می‌تواند تعداد اسپرم را در مردان کاهش دهد. اما در زنان، وضعیت کمی پیچیده‌تر است. رحم و تخمدان‌ها باید عملکرد طبیعی خود را انجام دهند. زنی که می‌خواهد صاحب فرزند شود، باید از وضعیت هورمونی سالمی برخوردار باشد و به‌طور منظم قاعده شود. تمام این عملکردها تحت تأثیر درمانی قرار می‌گیرند که برای فرد مبتلا به سرطان در دوران کودکی انجام شده است. برای مثال، بسیاری از سرطان‌های دوران کودکی به پرتودرمانی نیاز دارند. پرتودرمانی ناحیه لگن می‌تواند توانایی عملکرد رحم را تحت تأثیر قرار دهد یا تخمدان‌ها توانایی تولید تخمک را از دست بدهند. همچنین، تابش پرتو به مغز می‌تواند بر هورمون‌هایی که چرخه تخمدان‌ها را تنظیم می‌کنند، تأثیر بگذارد.
به همین دلیل، در پژوهشی که انجام شد، وضعیت باروری زنانی که در دوران کودکی به سرطان مبتلا شده و در دوران نوجوانی قاعدگی منظم داشتند، بررسی شد. زنانی که در دوران کودکی به سرطان مبتلا شده بودند و در سنین 20-30 سالگی می‌توانستند صاحب فرزند شوند، در این مطالعه شرکت کردند. برای درک عملکرد تخمدان‌ها، زنانی که در صورت وجود وارد دوره یائسگی شده بودند، شناسایی شدند. از زنانی که یائسه نشده بودند نیز درباره تلاش‌های ناموفق برای بارداری طی 1 سال گذشته پرس‌وجو شد. در حدود %16 از کل شرکت‌کنندگان، برخی علائم ناباروری مشاهده شد؛ در حالی که مشخص شد حدود %11 از شرکت‌کنندگان گروه کنترل، در مقایسه با خواهران خود علائم ناباروری نشان می‌دادند. به عبارت دیگر، می‌توان گفت خطر ناباروری در زنانی که در دوران کودکی تحت درمان سرطان قرار گرفته‌اند، تقریباً %50 بیشتر است. مشخص شد حدود %3 از این شرکت‌کنندگانی که در کودکی تحت درمان سرطان قرار گرفته و بهبود یافته بودند، در دوره یائسگی بودند. همچنین مشاهده شد حدود %13 از زنانی که دستگاه تولیدمثل فعال و قاعدگی داشتند، با وجود تلاش طی 1 سال، نتوانستند باردار شوند. 2/3 از زنان دارای قاعدگی باردار شدند. این امر نشان می‌دهد که زنان مبتلا به سرطان در دوران کودکی، هرچند ممکن است بارداری برایشان زمان‌بر باشد، همچنان شانس باردار شدن دارند.
زنانی که شیمی‌درمانی با عوامل آلکیله‌کننده (سیکلوفسفامید و خردل نیتروژنی) دریافت کرده‌اند یا در ناحیه شکم یا لگن تحت پرتودرمانی قرار گرفته‌اند، ممکن است با مشکلات ناباروری مواجه شوند. این به معنای روبه‌رو شدن با مشکلاتی مانند یائسگی زودرس و ناتوانی در باردار شدن است. همچنین، مشخص شده است که خطر ناباروری در دخترانی که در دوران نوجوانی تحت درمان سرطان قرار گرفته‌اند، بیشتر از زنانی است که در دوران کودکی تحت درمان سرطان قرار گرفته‌اند. توصیه می‌شود زنانی که با وجود تمایل، طی 1 سال باردار نمی‌شوند، به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنند.
همچنین، چه زن در دوران کودکی به سرطان مبتلا شده باشد و چه نشده باشد، بزرگ‌ترین خطر ناباروری برای او افزایش سن است. توانایی باروری پس از 35 سالگی شروع به کاهش می‌کند. مهم است بدانیم که این وضعیت در زنانی که تحت درمان سرطان قرار گرفته و بهبود یافته‌اند نیز به همین شکل است.
نکته مهم دیگر این است که زنانی که در دوران کودکی تحت درمان سرطان قرار گرفته و بهبود یافته‌اند، قاعدگی نامنظم دارند، در ناحیه لگن یا شکم تحت پرتودرمانی قرار گرفته‌اند یا شیمی‌درمانی با عوامل آلکیله‌کننده دریافت کرده‌اند و با وجود تمایل باردار نمی‌شوند، باید پس از 6 ماه به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنند.
پیش از درمان سرطان، روش نگهداری تخمک‌ها یکی از درست‌ترین تصمیم‌هایی است که می‌توان گرفت. به این ترتیب، می‌توان امکان صاحب فرزند شدن بیمار زن را در آینده فراهم کرد. نگهداری اسپرم در مردان جوان آسان‌تر است. اما در دختران جوان، وضعیت کمی پیچیده‌تر است. برای نگهداری تخمک‌ها، انجام اقداماتی مانند دریافت هورمون‌ها ضروری خواهد بود. این کار درمان سرطان را حدود 1-2 هفته به تأخیر می‌اندازد. با این حال، هدف از این اقدام جلوگیری از تأثیر محدود شدن عملکرد تخمدان‌ها در اثر درمان سرطان بر باروری در آینده است.
تشخیص سرطان در یک کودک و مطرح شدن هم‌زمان این پرسش که آیا او در آینده می‌تواند صاحب فرزند شود، برای خانواده وضعیتی بسیار دشوار است. در چنین شرایطی، برای حفظ باروری کودک و امکان‌پذیر شدن تصمیم‌گیری درست، مهم است که با پزشکان متخصصی مانند هماتولوژیست و/یا انکولوژیست، اورولوژیست و/یا متخصص زنان و زایمان مشورت شود و وضعیت به‌طور مشترک ارزیابی گردد.
مهم است که خانواده کودک یا دختر جوانی که به‌تازگی سرطان او تشخیص داده شده است، با پزشکان متخصص در ارتباط باشد. هدف در اینجا آن است که بیمار درمان سرطان را با کمترین آسیب پشت سر بگذارد. لازم است پیش از درمان، درباره باروری گفت‌وگو شود و با در میان گذاشتن خطرات متناسب با درمان‌های مورد نظر با خانواده، درباره انجام اقدامات لازم تصمیم‌گیری شود.
خوانندگان عزیزم، همان‌طور که در مقاله‌ای پیشین نیز اشاره کردم، سرطان بر ماهیت حساس زنانه تأثیری بسیار عمیق می‌گذارد. مشکلات سلامتی که کودکان، صرف‌نظر از سنشان، تجربه می‌کنند، بر زندگی آینده آنان تأثیر خواهد گذاشت و احتمال حضورشان به‌عنوان افرادی شاد و سالم در جامعه را کاهش خواهد داد. به همین دلیل، باید آنچه کودک در آینده تجربه خواهد کرد، از نزدیک بررسی شود و با دریافت نظر متخصصان، به خانواده کمک شود تا تصمیم‌های درستی بگیرد.
فراموش نکنید! کودکان آینده ما هستند. باید از آنان در برابر تمام دشواری‌هایی که با آن‌ها روبه‌رو خواهند شد محافظت کنیم و آنان را به‌عنوان افرادی سالم، شاد و سودمند برای جامعه پرورش دهیم.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.