درمان کبدی با ملفالان برای ملانوم یووئال متاستاتیک تأیید FDA را گرفت

در 14 اوت 2023، FDA (سازمان غذا و داروی آمریکا)، HEPZATO KIT حاوی ملفالان را (سامانه تزریق/رسانش کبدی ملفالان) (HEPZATO، Delcath Systems, Inc.) برای متاستازهای کبدی غیرقابل درمان که کمتر از 50% کبد را درگیر می‌کنند، یا برای بیماران بزرگسال مبتلا به ملانوم یووئال دارای بیماری خارج‌کبدیِ محدود به استخوان، غدد لنفاوی، بافت زیرپوستی یا ریه که با جراحی یا پرتودرمانی قابل درمان است، تأیید کرد.

ملانوم یووئال چیست؟

ملانوم یووئال (چشم)، زیرنوع نادری از بیماری‌ای است که حدود 5% از سرطان‌های پوست را تشکیل می‌دهد و سیر تهاجمی دارد، یعنی ملانوم بدخیم . ملانوم یووئال در سلول‌های رنگدانه‌ای چشم آغاز می‌شود (شکل زیر را ببینید).

بیشتر ملانوم‌ها از سطح پوست منشأ می‌گیرند و ایمنی‌درمانی‌هایی مانند پمبرولیزوماب برای بیشتر بیماران این انواع مؤثرند، اما این ایمنی‌درمانی‌ها در ملانوم‌های داخل چشمی ضعیف عمل می‌کنند. حدود 50% از بیماران مبتلا به ملانوم یووئال هنگام تشخیص در مرحله متاستاتیک (مرحله 4) قرار دارند و شایع‌ترین محل متاستاز، کبد است؛ این وضعیت با پیش‌آگهی (سیر بیماری) نامطلوب مرتبط است.

ملفالان چیست و سازوکار اثر آن چگونه است؟

ملفالان یک داروی شیمی‌درمانی از گروه عوامل آلکیله‌کننده است. این دارو آنالوگ خردل نیتروژنی است. ساختار مارپیچ دوگانه DNA را مختل و از تقسیم سلولی جلوگیری می‌کند. این امر رشد و تکثیر سلول‌های سرطانی را متوقف می‌کند و در نتیجه مانع گسترش سرطان می‌شود.

ملفالان به‌ویژه در درمان میلوم متعدد (نوعی سرطان مغز استخوان) استفاده می‌شود. همچنین در درمان برخی انواع سرطان تخمدان به کار رفته است. ملفالان از دهه 1950 استفاده می‌شود و FDA آن را در سال 1964 برای درمان میلوم متعدد تأیید کرده است.

تأیید FDA با پژوهش FOCUS

اثربخشی در پژوهش FOCUS روی 91 بیمار مبتلا به ملانوم یووئال و متاستازهای کبدی غیرقابل درمان ارزیابی شد.

• میزان پاسخ عینی (36,3% (95% CI: 26,4, 47) و
• میانه مدت پاسخ 14 ماه بود (95% CI: 8,3, 17,7).

ملفالان با استفاده از سامانه رسانش کبدی (HDS) به شریان کبدی، هر 6 تا 8 هفته یک بار و در مجموع به صورت حداکثر 6 انفوزیون تجویز می‌شود.

دوز توصیه‌شده ملفالان بر اساس وزن ایده‌آل بدن، 3 mg/kg است و حداکثر دوز در یک نوبت درمان 220 mg است.

هشدارها و موارد منع مصرف

اطلاعات تجویز HEPZATO KIT دارای هشدار ویژه کادری برای عوارض جدی احتمالی حین اقدام، مانند خون‌ریزی، آسیب سلول‌های کبدی و آمبولی است. همچنین هشدار مشابهی درباره عفونت جدی، خون‌ریزی یا کم‌خونی قابل توجه ناشی از سرکوب مغز استخوان وجود دارد.

شایع‌ترین عوارض جانبی یا ناهنجاری‌های آزمایشگاهی این درمان عبارت‌اند از: کاهش شمار پلاکت‌ها (ترومبوسیتوپنی)، خستگی، کم‌خونی (آنمی)، تهوع، دردهای عضلانی و اسکلتی، کاهش شمار گلبول‌های سفید (لوکوپنی)، درد شکم، کاهش شمار نوتروفیل‌ها (نوتروپنی)، استفراغ، افزایش آنزیم کبدی (آلانین آمینوترانسفراز)، طولانی شدن زمان انعقاد (زمان ترومبوپلاستین نسبی فعال‌شده)، افزایش آنزیم کبدی دیگری (آسپارتات آمینوترانسفراز)، افزایش آلکالین فسفاتاز خون و تنگی نفس (دیس‌پنه).

نتیجه‌گیری

این تأیید گامی مهم در درمان ملانوم یووئال است. تجویز ملفالان از راه شریان کبدی و مؤثر بودن آن می‌تواند منبع امید تازه‌ای برای بیماران باشد. با این حال، خطرها و عوارض مرتبط با درمان، ارزیابی دقیق بیماران و متخصصان سلامت را ضروری می‌کنند.