دستگاه لنفاوی 1652؛ هم هشدار و هم دفاع

دکتر David Weissmann با نوشتن «گره‌های لنفاوی، ترکیبی از دزدگیر و West Point، آکادمی نظامی، هستند»، قدرت دفاعی دستگاه لنفاوی بدن را می‌ستاید. مانند دزدگیر، در برابر آنتی‌ژن بیگانه هشیارند. مانند West Point، گره‌ها گروهی نخبه و جنگجو را آموزش می‌دهند؛ سلول‌های لنفوئیدی که با تولید پادتن به مزاحمان پاسخ می‌دهند، رد آن‌ها را سال‌ها به یاد می‌سپارند و جمعیتی از سلول‌های B و T می‌سازند.

دستگاه لنفاوی شبکه‌ای از رگ، گره و اندام دارد که کارهای زیر را انجام می‌دهد:

1. بخشی از دستگاه ایمنی است، برای محافظت بدن از مهاجمانی مانند باکتری؛
2. مایع اضافی بافت‌ها را جذب و به گردش خون بازمی‌گرداند؛ و
3. جذب چربی غذایی در پرزهای کوچک رودهٔ باریک، یعنی زائده‌های انگشت‌مانند، را تسهیل می‌کند.

رگ‌های لنفاوی که مایع شفاف لنف در آن‌ها جریان دارد، سامانهٔ دریچه‌ای یک‌طرفه دارند که به هدایت مایع از بافت‌ها به رگ‌های زیرترقوه‌ای چپ و راست، نزدیک استخوان ترقوه، کمک می‌کند. پیش از ورود لنف به خون، مایع از گره‌های لنفاوی کوچک و لوبیایی‌شکل دارای لنفوسیت‌های T و B، از گلبول‌های سفید، می‌گذرد تا به نابودی و پالایش باکتری‌ها کمک کنند. چون دستگاه لنفاوی با تقریباً همهٔ بافت‌ها ارتباط نزدیک دارد، گاهی سلول سرطانی را پخش می‌کند. گره‌ها ممکن است سلول سرطانی را نیز به دام اندازند؛ اما اگر نتوانند نابودش کنند، خود به محل تومور تبدیل می‌شوند.

طحال در شکم، بخشی از دستگاه لنفاوی و محل لنفوسیت‌هایی است که عوامل بیماری‌زا را می‌بلعند. در قفسهٔ سینه، غدهٔ تیموس رشد و نگهداری لنفوسیت‌های T را کنترل می‌کند. دستگاه لنفاوی همچنین مغز استخوان، محل بلوغ سلول‌های B، و لوزه‌ها را در بر می‌گیرد.

در 1652، پزشک دانمارکی Thomas Bartholin توصیفی جامع از دستگاه لنفاوی انسان منتشر و اصطلاح رگ‌های لنفاوی را ابداع کرد. تقریباً هم‌زمان، دانشمند سوئدی Olaus Rudbeck نیز کشف‌های مشابهی داشت.

توضیح تصویر نوشته: بخشی از دستگاه لنفاوی به رنگ سبز، با طحال در پایین راست.

شخصیت‌های تاریخی نام‌برده: Thomas Bartholin (1616–1680), Olaus Rudbeck (1630–1702)

• موضوع پیشین: قتل و مجرای ویرسونگ 1642؛ اندامی مرموز و کشفی مرموز
• موضوع بعدی: اعصاب جمجمه‌ای 1664؛ اثری بزرگ دربارهٔ مغز